Κινηματογραφος

Ο μυστικός πράκτορας: Ένα πρωτότυπο πολιτικό θρίλερ από τον Κλέμπερ Μεντόνσα Φίλιου

Κέρδισε τρία βραβεία στις Κάννες και οδεύει προς τα Οσκαρ

Κωνσταντίνος Καϊμάκης
ΤΕΥΧΟΣ 987
1’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Κριτική για την ταινία «Ο μυστικός πράκτορας» σε σκηνοθεσία Κλέμπερ Μεντόνσα Φίλιου. Πρωταγωνιστούν: Βάγκνερ Μόουρα, Αλίς Καρβάλιο, Γκαμπριέλ Λεόνε, Μαρία Φερνάντα Καντίντο, Ούντο Κίερ

To 1977, κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας της Βραζιλίας, ο Μαρσέλο, ένας αινιγματικός άντρας με σκοτεινό παρελθόν, φτάνει στην πόλη Ρεσίφε. Εκεί ελπίζει να χτίσει μια νέα ζωή και να ενωθεί ξανά με τον μικρό γιο του, ο οποίος ζούσε ως τότε με τη φροντίδα των παππούδων του. Σύντομα όμως συνειδητοποιεί ότι η ζωή του απειλείται, καθώς δύο άγνωστοι άντρες τον ακολουθούν…

Έξι χρόνια μετά το «Bacarau», όπου το sci-fi κούμπωνε άψογα με ένα ιδιότυπο νεογουέστερν, ο Bραζιλιάνος Κλέμπερ Μεντόνσα Φίλιου επιστρέφει με ένα πρωτότυπο πολιτικό θρίλερ, όπου το μοντέρνο και το παραδοσιακό συνδιαλέγονται θαυμάσια. Στον «Μυστικό πράκτορα», που θυμίζει έντονα cinema novo (το φιλμ πριν και πάνω απ’ όλα είναι μια ταινία για το παρελθόν αλλά και την ψυχή της Βραζιλίας), η ραχοκοκαλιά του γεμάτου αμφισημία σεναρίου αφορά μια ιστορία-σπαζοκεφαλιά γύρω από την ταυτότητα του ήρωα. Ο μυστηριώδης Μαρσέλο γίνεται η γέφυρα που ενώνει δύο κόσμους στα χαρακώματα. Από τη μία, υπάρχει το αδίστακτο καθεστώς με το βρόμικο ξεκαθάρισμα λογαριασμών με τους «εχθρούς του κράτους» κι από την άλλη, το αυθεντικό πρόσωπο μιας κοινωνίας που κινείται με βάση την ηθική και λατρεύει τις χαρές της καθημερινότητας. Όχι τυχαία, ο χρόνος που εκτυλίσσεται η ιστορία ταυτίζεται με τις προετοιμασίες για το περίφημο βραζιλιάνικο καρναβάλι.

Παράλληλα ο σκηνοθέτης συνοδεύει τον ήρωα στην επικίνδυνη αποστολή του, με εικόνες φρίκης (ευρηματικός ο παραλληλισμός με τα φιλμ τρόμου της εποχής, που σαρώνουν στις αίθουσες – επιτέλους η «Προφητεία» του Ρίτσαρντ Ντόνερ στέκει επάξια δίπλα στα σπιλμπεργκικά «Σαγόνια του καρχαρία») αλλά και στιγμιότυπα ανείπωτης τραγωδίας. Το γριφώδες στόρι είναι διανθισμένο από σύμβολα που δεν επιτρέπουν στον θεατή να τα αποκωδικοποιήσει εύκολα. Η πολιτική παραβολή χωράει άνετα το υπαρξιακό χάσιμο του ήρωα σε μια αστυνομικού τύπου περιπέτεια, όπου τίποτε δεν προμηνύει τα όσα θα διαδραματιστούν στο αποκαλυπτικό τελευταίο ημίωρο, με την απαράμιλλη δεξιοτεχνία του σκηνοθέτη να μας καθηλώνει. Τέσσερις οσκαρικές υποψηφιότητες (Καλύτερης Ταινίας, Α΄ Ανδρικού Ρόλου για την ερμηνεία του Βάγκνερ, Κάστινγκ και Διεθνούς Ταινίας) για τον «Μυστικό πράκτορα», που ήταν υποψήφιος και για τον Χρυσό Φοίνικα στις περσινές Κάννες, απ’ όπου έφυγε με τα βραβεία της Καλύτερης Σκηνοθεσίας, Ανδρικής Ερμηνείας και της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών FIPRESCI.