Από τι είμαστε φτιαγμένοι: Ένα φιλμ για την οικειότητα, τον έρωτα και τα στερεότυπα για την αναπηρία

Ο Άρης είναι ένας νεαρός τετραπληγικός φοιτητής ψυχολογίας, ο οποίος ξεκινά την πτυχιακή του εργασία για τα στερεότυπα γύρω από τη σεξουαλικότητα των ατόμων με αναπηρία. Η έρευνά του εξελίσσεται σταδιακά σε ένα πενταετές προσωπικό ταξίδι. Αναζητώντας απαντήσεις για την επιθυμία, την οικειότητα (intimacy) και τη σεξουαλικότητα, ο Άρης γνωρίζει ανθρώπους που αλλάζουν την οπτική του: από την Κατερίνα Βρανά μέχρι τον Δημήτρη Ζώρζο, τον πρώτο επαγγελματία σεξουαλικό βοηθό στην Ελλάδα, και από νεαρά ζευγάρια στα πρώτα βήματα της σχέσης τους έως συντρόφους ζωής που βίωσαν την απώλεια των αγαπημένων τους. Μεταβαίνοντας από την προσωπική αναζήτηση σε μια συλλογική εξερεύνηση της επιθυμίας και της σεξουαλικότητας, η ταινία «Από τι είμαστε φτιαγμένοι» του ελληνοϊρανού σκηνοθέτη Σιαμάκ Ετεμαντί αμφισβητεί τις καθιερωμένες αντιλήψεις για την τετραπληγία, ενώ ταυτόχρονα διευρύνει τα όρια του τι θεωρείται επιθυμητό και ποιος θεωρείται φορέας επιθυμίας.

Ο έρωτας και οι συνάνθρωποί μας

Πολλοί άνθρωποι αναρωτιούνται καθημερινά αν είναι ελκυστικοί και ερωτεύσιμοι. Η ανασφάλεια για την ερωτική μας απήχηση είναι ένα φαινόμενο σχεδόν καθολικό, το οποίο δεν έχει να κάνει με την ηλικία ή την κοινωνική μας θέση. Έτσι λοιπόν, οι άνθρωποι με αναπηρία έχουν επιπρόσθετα να αντιμετωπίσουν την προκατάληψη και τα στερεότυπα, τα οποία τους κάνουν συχνά να σκέφτονται πως δεν είναι σεξουαλικά ελκυστικοί, με ένα μήνυμα που περνά είτε με διακριτικό είτε με χυδαίο τρόπο. Η ερωτική ευχαρίστηση όμως είναι καθόλα δυνατή και για αυτούς τους συνανθρώπους μας, τόσο σε ατομικό επίπεδο, όσο και με σύντροφο. Με τις όποιες προσαρμογές και την υποστήριξη των δικών τους ανθρώπων, η σεξουαλική ικανοποίηση για αυτά τα άτομα γίνεται ευκολότερη και απολαυστική. Ακόμα και αν η έκφραση της σεξουαλικότητάς τους είναι κάποιες φορές δύσκολη, η ύπαρξή της είναι αδιαμφισβήτητη. 

Ο Mitchell Tepper Ph.D, M.P.H, είναι σεξολόγος που ειδικεύεται στην υποστήριξη ατόμων με χρόνιες παθήσεις και αναπηρίες, ενώ και ο ίδιος του είναι παραλυτος από τον αυχένα και κάτω εδώ και τρεις δεκαετίες, λόγω τροχαίου ατυχήματος. Μιλώντας στο περιοδικό SELF θα πει χαρακτηριστικά:

«Όταν ξύπνησα στο νοσοκομείο (μετά το ατύχημα), ήμουν στη ΜΕΘ και μόλις μου είχαν αφαιρέσει τη συσκευή που με βοηθούσε να αναπνέω. Το πρώτο πράγμα που ρώτησα ήταν αν μπορούσα ακόμα να κάνω παιδιά. Ήμουν 20 ετών, τα παιδιά δεν ήταν ακόμα κάτι που σκεφτόμουν, αλλά όταν βρίσκεσαι σε αυτή τη θέση, σκέφτεσαι ενστικτωδώς ποιο είναι το σεξουαλικό σου μέλλον. Για πολλούς ανθρώπους που μένουν παράλυτοι, η πρώτη απόπειρα για σεξ είναι ο αυνανισμός στο νοσοκομείο. Αφού προσπαθήσουν και συνειδητοποιήσουν πως δεν μπορούν να βιώσουν ευχαρίστηση ή οργασμό, είναι εύκολο να συμπεράνουν πως το σεξ είναι άσκοπο. Δεν χρειάζεται όμως να ισχύει αυτό. Είναι εκείνοι οι άνθρωποι που ξεπερνούν το σημείο του "γιατί να ασχοληθούμε;", οι οποίοι είναι σε θέση να ανακαλύψουν ξανά τη σεξουαλικότητά τους και να βρουν ικανοποίηση».

Σημείωμα του σκηνοθέτη

Ο Σιαμάκ Ετεμαντί γεννήθηκε στην Τεχεράνη, ενώ σπούδασε κινηματογράφο σε Αγγλία και Ελλάδα. Από το 1995 κατοικεί στην Αθήνα και εργάζεται ως σκηνοθέτης, βοηθός σκηνοθέτη και ηθοποιός, σε παραγωγές του κινηματογράφου, της τηλεόρασης και του θεάτρου. Η ταινία μικρού μήκους του σκηνοθέτη «Cavo D' Oro» έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Λοκάρνο το 2012, ενώ ήταν υποψήφια για το βραβείο Καλύτερης Ταινίας Μικρού Μήκους στα Βραβεία της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου. Το 2020 κυκλοφόρησε η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους του Ετεμαντί «Pari», η οποία πραγματεύεται την αναζήτηση μιας Ιρανής μητέρας, της Πάρι, για τον αγνοούμενο γιο της στην Αθήνα. To «Pari» κέρδισε δύο βραβεία από την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου το 2021, αυτά του film editing και της καλύτερης ηθοποιού, για την ερμηνεία της Melika Foroutan ως Πάρι. Λίγο πριν την προβολή του φιλμ «Από τι είμαστε φτιαγμένοι», ο Σιαμάκ Ετεμαντί θα δώσει τη δική του οπτική για το ευαίσθητο θέμα με το οποίο καταπιάνεται, τη γνωριμία του με τον Άρη, καθώς και τη δεδομένη τρωτότητα της ανθρώπινης φύσης:

«Γνώρισα τον Άρη πριν από έξι χρόνια, στη διάρκεια ενός μικρού κινηματογραφικού πρότζεκτ για την αναπηρία και τον αθλητισμό. Καθώς ταξιδεύαμε μαζί για τις ανάγκες των γυρισμάτων, μου μίλησε για την πτυχιακή του εργασία, μια έρευνα γύρω από τα στερεότυπα που περιβάλλουν τη σεξουαλική ζωή των ατόμων με αναπηρία στην Ελλάδα. Πολύ γρήγορα έγινε σαφές ότι η έρευνά του ήταν βαθιά προσωπική: ένας τρόπος να αντιμετωπίσει τους δικούς του φόβους και τα δικά του ερωτήματα. Όσο τον άκουγα, συνειδητοποιούσα πόσο κοινές ήταν πολλές από αυτές τις αγωνίες. Η αναπηρία του λειτουργούσε σαν μεγεθυντικός φακός για ανασφάλειες που όλοι κουβαλάμε. Από αυτές τις συζητήσεις γεννήθηκε η ιδέα της ταινίας.

Τι είναι αυτό με το οποίο ερωτευόμαστε; Ένα «τέλειο» σώμα; Ένα όμορφο μυαλό; Μια μυρωδιά, μια παρουσία, μια ανεπιτήδευτη ζωτικότητα; Τι είναι ο έρωτας και ποιος έχει πρόσβαση σε αυτόν; Είναι δικαίωμα ή δώρο; Στην ελληνική μυθολογία και κουλτούρα, ο έρωτας αντιμετωπίζεται διαχρονικά ως μια παραλυτική δύναμη, μια κατάσταση που εξισώνει τους πάντες, καταργώντας τις διαφορές και τοποθετώντας μας στην ίδια ευάλωτη θέση: αυτή του ερωτευμένου.

Η ταινία ακολουθεί τον Άρη από την αποφοίτησή του και έπειτα, σε ένα πιο προσωπικό ταξίδι, καθώς συναντά ανθρώπους των οποίων η εμπειρία της αναπηρίας έχει διαμορφώσει την ερωτική τους ζωή. Ανάμεσά τους ο Δημήτρης Ζώρζος, ο πρώτος Έλληνας σεξουαλικός βοηθός για άτομα με αναπηρία· ο Γιώργος και η Έλλη, ένα διαφορετικά ικανός ζευγάρι (inter-abled) με μια ιστορία αγάπης που εκτείνεται σε τρεις δεκαετίες και δύο ηπείρους· και η Κατερίνα Βρανά, μία από τις πιο γνωστές Ελληνίδες stand-up κωμικούς, που έχει ενσωματώσει την αναπηρία της στον πυρήνα της κωμωδίας της. Με κάθε συνάντηση, ένα ακόμη κομμάτι του παζλ μπαίνει στη θέση του. Η ταινία δεν αναζητά οριστικές απαντήσεις, αλλά θέτει το ερώτημα τι σημαίνει να αγαπάς, να επιθυμείς και, τελικά, να είσαι άνθρωπος: τρωτός, ευάλωτος, αλλά γεμάτος ζωή και επιθυμία».

Στο φιλμ «Από τι είμαστε φτιαγμένοι» συμμετέχουν οι: Άρης Κατσούλης, Κωνσταντίνα Αλεξανδρίδου, Γιώργος Χριστάκης, Έλλη Μπογιάκη, Γωγώ Ρουκουτάκη, Θεανώ Κόντα, Μαρίζα Τερζοπούλου, Gerald Stakaj, Κατερίνα Βρανά και Δημήτρης Ζώρζος. Η ταινία θα προβάλλεται στους κινηματογράφους από τις 12 Φεβρουαρίου 2026.

«Από τι είμαστε φτιαγμένοι»
Σκηνοθεσία: Σιαμάκ Ετεμάντι
Διανομή: Tanweer