Κριτική για την ταινία «Πινόκιο (Pinocchio)» του Ματέο Γκαρόνε με τους Ρομπέρτο Μπενίνι, Φεντερίκο Ιελάπι, Ρόκο Παπαλέο
Ο φτωχός μαραγκός Τζεπέτο πασχίζει να βρει καθημερινά μια δουλειά ή έστω ένα πιάτο με λίγο φαγητό. Μια μέρα φτάνει στο φτωχό χωριό του ένας περιπλανώμενος θίασος με μαριονέτες και τότε αποφασίζει να φτιάξει την «ομορφότερη μαριονέτα στον κόσμο». Όμως το ξύλινο αγόρι με το όνομα Πινόκιο που δημιουργεί, ζωντανεύει και αρχίζει τις σκανταλιές προκαλώντας σκοτούρες στον άμοιρο Τζεπέτο.
To 2015 o Ματέο Γκαρόνε του «Γόμορα» έκανε διάλειμμα από την ωμή βία του ναπολιτάνικου υποκόσμου για να καταπιαστεί με τον χώρο του παραμυθιού. Όμως το βασισμένο σε ναπολιτάνικους μύθους «Παραμύθι των παραμυθιών» με τη Σάλμα Χάγιεκ στον ρόλο της άτεκνης βασίλισσας που ήθελε να αποκτήσει παιδί, δεν ήταν το αθώο παραμύθι που περιμέναμε. Οι σκληρές εικόνες της καθημερινότητας συναντούν τη μαγική σκόνη του φανταστικού σε ένα άνισο μεν, γοητευτικό δε αποτέλεσμα. Κάτι ανάλογο επιχειρεί ο Γκαρόνε και τώρα. Το γραμμένο στα 1883 παραμύθι του Κάρλο Κολόντι με τίτλο «Οι περιπέτειες του Πινόκιο» αρχικά δεν προοριζόταν για παιδικό ανάγνωσμα. Η σκληρή γραφή του αλλά και το βάναυσο κομμάτι της επιβίωσης με κάθε μέσο είναι το κοινό στοιχείο που επιδιώκει ο σκηνοθέτης και στο φιλμ. Όμως ο κινηματογραφικός «Πινόκιο» του Γκαρόνε δεν φτάνει στα άκρα, όπως η αρχική εκδοχή του Κολόντι που ήθελε τον Πινόκιο να πεθαίνει κρεμασμένος από ένα δέντρο και τον Τζεπέτο να σαπίζει στη φυλακή. Το φιλμ διατηρεί τη σκοτεινή ατμόσφαιρα του βιβλίου, έχει στιγμές που δείχνει δυσοίωνο –μέχρι και η σκηνή με τον κρεμασμένο Πινόκιο υπάρχει– και μένει πιστό στις βασικές περιπέτειες του ξύλινου αγοριού. Ο αιωνόβιος γρύλος που μιλά, το πονηρό δίδυμο απατεώνων της αλεπούς και του γάτου που στοχεύουν να κλέψουν τα 5 χρυσά νομίσματα που του χάρισε ο ιδιοκτήτης του θιάσου, τα καμένα πόδια του άτακτου ήρωα, οι θυσίες του Τζεπέτο (ένας απολαυστικός Μπενίνι δίνει τις κωμικές ανάσες που χρειάζεται το στόρι) για να πάει ο γιος του στο σχολείο, τα ψέματα στην καλή του νεράιδα με συνέπεια το μεγάλωμα της μύτης του, το επεισόδιο με τα αγόρια που μεταμορφώνονται σε γαϊδούρια είναι κομμάτια της πρωτότυπης ιστορίας που ο Γκαρόνε ενσωματώνει υποδειγματικά στην ταινία. Στο επίπεδο της καλλιτεχνικής διεύθυνσης η ταινία αριστεύει καθώς συνδυάζεται θαυμάσια η παιδική φαντασία (όλοι σχεδόν οι ήρωες είναι πλάσματα του ζωικού βασιλείου με ανθρώπινες μορφές ενώ ακόμη κι ο Πινόκιο μοιάζει με ξύλινη μαριονέτα χωρίς σχοινιά) με το ρεαλιστικό αποτύπωμα μιας εποχής βαθιάς φτώχειας και στυγνής εκμετάλλευσης ανθρώπων και ζώων. Πάνω από όλα, όμως, ο «Πινόκιο» ξεχωρίζει για τις συμπληρωματικές ιδέες αυτής της πρωτότυπης ιστορίας ενηλικίωσης. Για να γίνει τελικά το αληθινό αγόρι που ονειρεύεται η ξύλινη μαριονέτα θα πρέπει να πάρει το μάθημά της: η ζωή είναι αβάσταχτη για αφελείς, επιπόλαιους ή ψεύτες. Κι ο Πινόκιο θα το διαπιστώσει με τον χειρότερο τρόπο.
17°
