Η Ιωάννα Πορτόλου και το νέο, ηλεκτρισμένο έργο της Superstar

Σε μια σκηνή που θυμίζει αρένα, με το κοινό σε απόσταση αναπνοής, η χορογράφος Ιωάννα Πορτόλου και η ομάδα χορού Griffón παρουσιάζουν στο ΠΛΥΦΑ (Κτήριο 7Α) το νέο, ηλεκτρισμένο έργο τους «Superstar», που συνεχίζεται με έξι επιπλέον παραστάσεις έως τις 15 Μαρτίου. Σε ένα κίτρινο τετράγωνο 6x6 μέτρων, οι Ιωάννα Αποστόλου, Κωνσταντίνα Μπάρκουλη και Θεανώ Ξυδιά κινούνται ακατάπαυστα ανάμεσα στη φιλοδοξία και την εξάντληση, υπό τους υποβλητικούς ηλεκτρονικούς ήχους του Αντώνη Παλάσκα.

Το έργο διερευνά τη δίψα για αναγνώριση σε μια εποχή αδιάκοπου exposure, θέτοντας ερωτήματα για τα όρια της αντοχής, την ταυτότητα και το τίμημα της δημόσιας λάμψης. Μετά τις επιτυχημένες παραγωγές «Amazing» και «Veritas», η Griffón συνεχίζει να χτίζει ένα έντονα σωματικό, υπαρξιακό σύμπαν όπου η σκηνή μετατρέπεται σε πεδίο δοκιμασίας.

Η Ιωάννα Πορτόλου μιλά στην Athens Voice για τη φιλοδοξία, τη σχεδόν αμήχανη εγγύτητα με το κοινό και τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην καλλιτεχνική ένταση και την ανθρώπινη αντοχή.

Ιωάννα Πορτόλου και η ομάδα Griffón: Η νέα παράσταση χορού στο ΠΛΥΦΑ

― Τι καινούργιο φέρνει αυτή η νέα παραγωγή στη διαδρομή σας;
Φέρνει κάτι πιο επίκαιρο αλλά και αλλοπρόσαλλο σε σχέση με το πλαίσιο την αιτία και το αποτέλεσμα. Αυτή η παραδοχή ότι όλα ισχύουν, αλλά από την άλλη ίσως και όχι, ότι όλα αποδεικνύονται αλλά ίσως και όχι. Ότι όλα βγάζουν νόημα και εν τέλη πιο είναι το νόημα; Το «Superstar» τοποθετείται σε έναν κόσμο απαιτητικό, άγριο αλλά και χωρίς στόχο. Απλά επειδή έτσι πρέπει να είναι τα πράγματα και εμείς το δεχόμαστε.

― Στο «Superstar» μιλάτε για τη δίψα της αναγνώρισης. Σε μια εποχή αδιάκοπου exposure, είναι η φιλοδοξία καύσιμο δημιουργίας ή ένας αργός μηχανισμός αυτοφθοράς;

― Η ζωή μας στο αδιάκοπο exposure μεταφέρει το κέντρο βάρους έξω από εμάς και έξω από την ζωή μας. Άρα σε ποιόν απευθύνεται αυτό το exposure; Ποιος είναι εκεί για να ζήσει τη ζωή μας, να ορίσει τις ανάγκες μας; Kαι ποιος λαμβάνει όλα τα μηνύματα που με τόση επιμέλεια και προσήλωση στέλνουμε; H φιλοδοξία και η δίψα για αναγνώριση προωθούν το αδιάκοπο exposure που μπορεί να γίνει ένας μηχανισμός καταστροφής και φθοράς όταν είναι αυτοσκοπός. Πως θα ήταν αν συνειδητοποιούσαμε ότι απουσιάζουμε εμείς από την ίδια μας την ζωή; Το κίνητρο για δημιουργία από την άλλη είναι μία δύναμη με πρόθεση, στόχο και μεγάλη σοφία που υπηρετεί κάτι τελείως διαφορετικό. Κάτι μεγαλύτερο σίγουρα.

― Το «Superstar», με το κοινό να βρίσκεται μια ανάσα μακριά, μετατρέπει τη σκηνή του ΠΛΥΦΑ σε ρινγκ. Πώς αλλάζει η σχέση σας με τους θεατές όταν η απόσταση σχεδόν μηδενίζεται;

Το σκηνικό μέσα στο οποίο διαδραματίζεται το «Superstar» είναι ένα κίτρινο τετράγωνο πάτωμα με διαστάσεις 6x6 μέτρα. Το κοινό κάθεται γύρω γύρω πλαισιώνοντας αυτό το τετράγωνο. Οι ερμηνεύτριες κινούνται μέσα σε αυτή την συνθήκη, δεν υπάρχει έξοδος ή διέξοδος από το τετράγωνο. Αυτό είναι. Δεν υπάρχει καταφύγιο πάνω στη σκηνή. Οι θεατές με αυτή την διάταξη των θέσεων υπογραμμίζουν αυτό τον εγκλεισμό. Ο κάθε θεατής γίνεται μέρος του σκηνικού για τους θεατές που κάθονται απέναντι του. Όχι μόνο σαν σώμα αλλά επίσης και σαν βλέμμα. Το βλέμμα κατά την γνώμη μου λειτουργεί με δύο τρόπους: παρατηρώ το βλέμμα του θεατή απέναντι μου να πέφτει πάνω στα σώματα των ερμηνευτριών και επίσης παρατηρώ το δικό μου βλέμμα πάνω στα σώματα των ερμηνευτριών να γίνεται το σκηνικό για τους θεατές απέναντι μου. Για τις ηρωίδες αυτό δημιουργεί πίεση δραματουργικά αλλά και εκτελεστικά. Όλα φαίνονται, όλα είναι σε κοινή θέα. Και είμαστε όλοι αρκετά κοντά!

― Οι χορεύτριες κινούνται συνεχώς ανάμεσα στη φιλοδοξία και την εξάντληση. Πώς διαχειρίζεστε την ένταση και την κούραση ώστε να γίνεται πηγή δημιουργίας και όχι πίεσης;

Όλα όσα συμβαίνουν σε έναν ερμηνευτή θα μπορούσαν να είναι πηγή δημιουργίας. Είναι σημαντικό όμως να προϋπάρχει μία αμοιβαία συμφωνία μεταξύ ερμηνευτή και χορογράφου για το πλαίσιο και τα όρια ώστε να χρησιμοποιηθεί δραματουργικά το υλικό και όχι να γίνεται κατάχρηση. Η γραμμή μεταξύ ερμηνευτή και ανθρώπου πάνω στη σκηνή είναι λεπτή και ο χορογράφος έχει την τελική ευθύνη να κρατηθεί αυτή η γραμμή. Όσο πλησιάζει ένα υλικό ως ερμηνευτής, τόσο ιδανικά απομακρύνεται από αυτό ως άνθρωπος. Έτσι τελικά υπάρχει μία απόσταση ασφαλείας μεταξύ του ερμηνευτή και του υλικού του που μειώνει την συναισθηματική πίεση τουλάχιστον. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι η εκτέλεση δεν μπορεί να παραμείνει μία έντονη εμπειρία…

― Οι υποβλητικοί ηλεκτρονικοί ήχοι του σταθερού συνεργάτη σας Αντώνη Παλάσκα λειτουργούν σαν παλμός. Πώς γεννήθηκε αυτή η ηχητική ταυτότητα και τι ρόλο παίζει στη δραματουργία του έργου;

Σαν συνεργάτες σε κάθε νέο έργο, ψάχνουμε το έδαφος για να πατήσουμε. Ποιος είναι ο νέος κόσμος μέσα στον οποίο θα κινηθούμε κάθε φορά και μέσα στον οποίο θα γεννηθεί το έργο; Η ηχητική ταυτότητα είναι μέρος αυτού του κόσμου και παίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο. Ζούμε μέσα από την αλληλεπίδραση έτσι και αλλιώς, κανείς δεν υπάρχει μόνος του. Η δραματουργία γεννιέται και αυτή μέσα από την αλληλεπίδραση. Συζητήσεις, καταθέσεις, αυτοσχεδιασμός, τσακωμοί, υποχωρήσεις, φόβοι, όλα είναι μέρος της αλληλεπίδρασης και της δραματουργίας. Ο ήχος είναι βαθιά πλεγμένος μέσα σε αυτές τις σχέσεις. Μας κινεί.

― Το «Superstar» μιλά για ταυτότητα μέσα σε ένα αδηφάγο σύστημα. Πόσο προσωπική είναι αυτή η κατάθεση και πόσο σχόλιο για τη βιομηχανία του θεάματος, ακόμα και του σύγχρονου χορού;

Μάλλον για την βιομηχανία της ζωής μας και όχι μόνο του θεάματος μιλάει. Το «Superstar» αναφέρεται στον ορισμό της ταυτότητας που γεννά ένα σύστημα μέσα από την πίεση που ασκεί. Μιλά για την δυσκολία να αποχωρήσουμε οικειοθελώς από αυτό και την συνειδητοποίηση ότι ακόμα και όταν έχουμε επιλογή, μπορεί να επιλέξουμε να παραμείνουμε. Αυτό πως ονομάζεται; Εθισμός, προγραμματισμός, καταναλωτισμός; Δεν ξέρω.

― Η ομάδα χορού Griffón έχει καταφέρει να χτίσει μια ξεχωριστή γλώσσα όλα αυτά τα χρόνια, και συνεχώς εξελίσσεται. Πώς καταφέρνετε να κρατάτε ζωντανό τον πυρήνα της ομάδας και ταυτόχρονα να αφήνετε χώρο για νέες ιδέες;

Η γλώσσα της ομάδας είναι οι σχέσεις μεταξύ μας και ο τρόπος που φέρνω τις σχέσεις αυτές στο θέμα και το πλαίσιο στο οποίο τοποθετώ το θέμα. Πολλές φορές μου είναι πιο σαφές ποια ΔΕΝ θέλω να είναι η γλώσσα του κάθε έργου. Το ποια θέλω να είναι, ξεκαθαρίζει κατά την διάρκεια της δημιουργίας κάθε φορά. Άρα η γλώσσα δημιουργείται από την σύνθεση που υπάρχει στην στιγμή. Είναι σαν το προζύμι. Κάποιοι συντελεστές είμαστε μαζί χρόνια, αυτή η ζύμωση μεταφέρεται και σε όποιον έρχεται για πρώτη φορά. Τον επηρεάζουμε και μας επηρεάζει φυσικά. Κινούμαστε μεταξύ ομογενοποίησης και διαχωρισμού. Αυτή είναι η πρόκληση και η ομορφιά στις σχέσεις. Κάποιες στιγμές όλοι και όλα γινόμαστε ένα, άλλες υπάρχει μπαρούτι στον αέρα.

― Πώς άλλαξε ο τρόπος που βλέπετε και αισθάνεστε τον χορό από τότε που ξεκινήσατε μέχρι σήμερα;

Η θέση που στέκομαι. Παλαιότερα ήθελα να συμβάλω περισσότερο στην δημιουργία και την εξέλιξη της κίνησης και του λεξιλογίου. Όσο περνάν τα χρόνια με ενδιαφέρει περισσότερο τι παράγει την κίνηση για τον κάθε ερμηνευτή, ποια είναι η αιτία που τον κινεί παρά το αποτέλεσμα. Είναι σαν να ενορχηστρώνω τις αιτίες, τις επαφές και τα αποτελέσματα των ερεθισμάτων παρά την εξωτερική φόρμα της κίνησης που λαμβάνει χώρο στη σκηνή.

― Πού βρίσκεται σήμερα ο σύγχρονος χορός στην Ελλάδα; Είναι σε φάση εξωστρέφειας, επιβίωσης ή ριζικής ανανέωσης;

Από την δοκιμασία τόσων χρόνων στην Ελληνική σκηνή μου είναι ξεκάθαρο πως η εξωστρέφεια είναι θέμα επιβίωσης και αξιοπρέπειας. Αυτό μας λείπει πάρα πολύ στην Ελλάδα. Δεν ανήκουμε γεωγραφικά σε ότι ονομάζουμε κεντρική Ευρώπη, οπού μπορώ να πηδήξω σε ένα τρένο και σε 2-3 ώρες να είμαι κάπου αλλού. Αυτό το έλλειμμα στην αμεσότητα θέλει στήριξη από το κράτος ή τους θεσμούς. Πως θα μπορούσε να γίνει και στην Ελλάδα εξαγώγιμο προϊόν ο σύγχρονος χορός; Ενώ αυτή τη στιγμή είναι κατά κύριο λόγο κάτι τοπικό όπου είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε μεγάλη ποσότητα δουλειάς για 4 παραστάσεις και 200 άτομα κοινό. Η ριζική ανανέωση μου φαίνεται ακόμα μακρινό όνειρο. Κάτι σαν ουτοπία.

― Αν το «Superstar» είναι ένα υπαρξιακό ερώτημα για το «μέχρι πού αντέχουμε», ποιο είναι το επόμενο ρίσκο που θέλετε να πάρετε, καλλιτεχνικά και συλλογικά;

Ίσως να επιβραδύνω; Nα δοκιμάσω μία διαστολή στο χρόνο; Μεγάλο ρίσκο! Όταν επιβραδύνω ακούω και βλέπω άλλα πράγματα. Δεν βλέπω αυτά που ξέρω. Ποιος ξέρει τότε τι θα δω… τι θα δούμε.

Πληροφορίες για την παράσταση Superstar στο ΠΛΥΦΑ

Χορογραφία: Ιωάννα Πορτόλου
Μουσική: Αντώνης Παλάσκας
Δραματουργία: Δήμητρα Μητροπούλου
Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη
Φωτισμοί: Ιωάννα Αθανασίου, Τάσος Παλαιορούτας
Βοηθοί ενδυματολόγου: Μαρία Αλεξάνδρου, Δήμητρα Σταυρίδου
Διεύθυνση παραγωγής: Χριστίνα Πολυχρονιάδου
Ερμηνεύουν: Ιωάννα Αποστόλου, Κωνσταντίνα Μπάρκουλη, Θεανώ Ξυδιά

Πληροφορίες:
ΠΛΥΦΑ, Κτήριο 7Α (Κορυτσάς 39, Βοτανικός)
Ημερομηνίες παραστάσεων: 6, 7, 8, 13, 14, 15 Μαρτίου 2026
Κάθε Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή στις 21.00
Διάρκεια: 50’

Τιμές εισιτηρίων: γενική είσοδος 18€ (κανονικό), μειωμένο 14€ (φοιτητές, άνεργοι, ΑμεΑ, άνω των 65 ετών). Η παράσταση είναι κατάλληλη για άτομα άνω των 16 ετών.

Εισιτήρια προπωλούνται αποκλειστικά μέσω www.ticketservices.gr