Oasis: Φωτογραφία των Λίαμ και Νόελ Γκάλαχερ έγινε πίνακας 1,9 εκατ. δολαρίων

Μια φωτογραφία των Λίαμ και Νόελ Γκάλαχερ από το 1995 βρίσκεται στο επίκεντρο δικαστικής διαμάχης στη Νέα Υόρκη, με τον φωτογράφο Τζάστιν Τόμας να κατηγορεί τη γνωστή Αμερικανίδα ζωγράφο Ελίζαμπεθ Πέιτον ότι αντέγραψε το έργο του χωρίς άδεια.

Ο Τόμας κατέθεσε αγωγή για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων εναντίον της Πέιτον, του οίκου Sotheby’s και της γκαλερί David Zwirner, η οποία εκπροσωπεί την καλλιτέχνιδα.

Στο επίκεντρο βρίσκεται μια φωτογραφία που τράβηξε ο Τόμας το 1995 σε after-party στο Earls Court του Λονδίνου. Στην εικόνα, oι Γκάλαχερ εμφανίζονται αγκαλιασμένα και φιλιούνται, σε μια σπάνια στιγμή τρυφερότητας αν αναλογιστεί κανείς τη θυελλώδη σχέση τους. Έναν χρόνο αργότερα, η Πέιτον δημιούργησε τον πίνακα «Earl’s Court (Liam + Noel)», βασισμένο στη συγκεκριμένη εικόνα. Το έργο πουλήθηκε τον περασμένο Μάιο στον Sotheby’s της Νέας Υόρκης για 1,92 εκατ. δολάρια.

«Πιστή αντιγραφή»

Στην αγωγή του, ο Τζάστιν Τόμας υποστηρίζει ότι ο πίνακας δεν αποτελεί ουσιαστικά μια ανεξάρτητη καλλιτεχνική μεταμόρφωση της φωτογραφίας, αλλά μια «πιστή αντιγραφή» της.

Σύμφωνα με το δικόγραφο, η Πέιτον αντέγραψε τόσο την ίδια τη στιγμή όσο και το βασικό θέμα της εικόνας: «τους διάσημους αδελφούς Γκάλαχερ, γνωστούς για τις συγκρούσεις τους, να φιλιούνται».

Η αγωγή υποστηρίζει επίσης ότι οι βασικές αλλαγές περιορίζονται στο διαφορετικό μέσο, σε ένα ελαφρύ κόψιμο της σύνθεσης και στη χρήση διαφορετικών χρωμάτων και πινελιών.

Ο φωτογράφος κατηγορεί παράλληλα την David Zwirner Gallery ότι επωφελήθηκε από τη δημοσίευση, αναπαραγωγή και διανομή εικόνων του πίνακα, ενώ στρέφεται και κατά του Sotheby’s επειδή δημοπράτησε το έργο.

Η άδεια των 2.000 δολαρίων και η ανακάλυψη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το πώς, σύμφωνα με την αγωγή, ο Τόμας αντιλήφθηκε τη σχέση ανάμεσα στη φωτογραφία του και στον πίνακα.

Τον περασμένο Απρίλιο, εκπρόσωπος του Sotheby’s επικοινώνησε μαζί του ζητώντας άδεια για τη χρήση της φωτογραφίας σε διαδικτυακό κατάλογο, ως συγκριτική εικόνα σε σχετικό άρθρο.

Ο φωτογράφος συμφώνησε αρχικά σε αμοιβή 2.000 δολαρίων. Περίπου μία εβδομάδα αργότερα, όμως, η φωτογραφία αφαιρέθηκε από την ιστοσελίδα, έπειτα από αίτημα εκπροσώπου της καλλιτέχνιδας, σύμφωνα με τα email που περιλαμβάνονται στη δικαστική κατάθεση. Η τελική αμοιβή περιορίστηκε στα 1.500 δολάρια.

Ο Τόμας υποστηρίζει ότι μόνο τότε συνειδητοποίησε πως η φωτογραφία του είχε χρησιμοποιηθεί ως πηγή για τον πίνακα της Πέιτον που επρόκειτο να πουληθεί. Στην αγωγή μάλιστα ισχυρίζεται ότι η αφαίρεση της φωτογραφίας από τον διαδικτυακό κατάλογο ήταν προσπάθεια να αποκρυφτεί η προέλευση του έργου.

Η σύνδεση ήταν γνωστή εδώ και χρόνια

Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλείται το ARTnews, η σχέση ανάμεσα στον πίνακα και τη φωτογραφία δεν ήταν μυστική στον κόσμο της τέχνης.

Ο σύμβουλος τέχνης Τοντ Λέβιν είχε δημοσιεύσει στο παρελθόν δίπλα δίπλα τη φωτογραφία και τον πίνακα, σχολιάζοντας ότι το έργο της Πέιτον «αναπαράγει μια φωτογραφία».

Η Ελίζαμπεθ Πέιτον είναι μία από τις γνωστότερες σύγχρονες Αμερικανίδες ζωγράφους, με έργα που επικεντρώνονται συχνά σε οικείες, μικρής κλίμακας προσωπογραφίες ανθρώπων από τον χώρο της τέχνης και της μουσικής. Έχει ζωγραφίσει από τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη μέχρι τον Κερτ Κομπέιν και έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα φωτογραφίες ως αφετηρία για τη δουλειά της.

Δεν είναι η πρώτη φορά

Η συγκεκριμένη υπόθεση δεν είναι η πρώτη φορά που η Πέιτον βρίσκεται αντιμέτωπη με καταγγελίες για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων. Το 2014 και το 2016, ο φωτογράφος Ντένις Μόρις την είχε κατηγορήσει ότι χρησιμοποίησε χωρίς άδεια φωτογραφίες του από μέλη των Sex Pistols.

Η πρώτη υπόθεση έκλεισε με εξωδικαστικό συμβιβασμό, με την Πέιτον να αρνείται τις κατηγορίες και να επικαλείται το «fair use». Στη δεύτερη περίπτωση, πίνακάς της με τίτλο «John Lydon, Destroyed» αποσύρθηκε από δημοπρασία του Sotheby’s.

Μέχρι τη δημοσίευση του άρθρου, ούτε η David Zwirner Gallery ούτε ο Sotheby’s είχαν σχολιάσει την υπόθεση.

Πηγή: Artnews