Χαρά Γάτσιου - Unframed: Μια δεκαετία οπτικών περιπλανήσεων

Για τη Χαρά Γάτσιου κάθε εικόνα είναι θραύσμα μιας μεγαλύτερης πραγματικότητας, όπου τυχαιότητα, φως και ανθρώπινες στιγμές μεταμορφώνουν την καθημερινότητα σε μοναδικές εικόνες γεμάτες ζωή, χρώμα και ψυχή. Ως γιατρός, η Χαρά παρατηρεί τις λεπτομέρειες, τα βλέμματα και τις στάσεις των ανθρώπων, προσφέροντας μια βαθιά και προσωπική οπτική του κόσμου. Το λεύκωμά της με τίτλο «Unframed», καρπός δέκα χρόνων φωτογραφικών ταξιδιών σε πόλεις και δρόμους του κόσμου, είναι πρόσκληση να δούμε την καθημερινότητα με διαφορετικά μάτια και να ανακαλύψουμε την ομορφιά που κρύβεται γύρω μας.

Η Χαρά Γάτσιου μιλάει για το λεύκωμά της «Unframed»

Τι σας ώθησε να δημιουργήσετε το λεύκωμα «Unframed»; Υπάρχει κάποιο μήνυμα που θέλατε να περάσετε;

Μετά από 10 τουλάχιστον χρόνια συστηματικής φωτογράφισης στο δρόμο και ανατρέχοντας στον ψηφιακό κατάλογο των φωτογραφιών μου, γεννήθηκε η επιθυμία να δω αυτή τη δουλειά τυπωμένη στο χαρτί, το οποίο θεωρώ πως είναι και η φυσική μορφή της φωτογραφίας. Επιπλέον, μέσα από το φωτογραφικό βιβλίο  δίνεται η δυνατότητα να φανεί αρτιότερα η οπτική μου, αλλά και η συνέχεια στον τρόπο καταγραφής. Το μήνυμα που πιστεύω ότι περνάει μέσα από το βιβλίο είναι του κόσμου «αλλιώς», του κόσμου όπως μεταμορφώνεται  μέσα από τον φακό μου.

Ο τίτλος «Unframed» είναι πολύ χαρακτηριστικός. Τι σημαίνει για εσάς η έννοια του «χωρίς πλαίσιο»;

Σημαίνει κυρίως την ελευθερία στο βλέμμα και στη σκέψη, τόσο τη δική μου όσο και του θεατή, ο οποίος καλείται αν επιθυμεί να βγει από το δικό μου και να βάλει το δικό του πλαίσιο. Το «χωρίς πλαίσιο» σημαίνει ότι κάθε εικόνα λειτουργεί σαν μια ψηφίδα, σαν ένα θραύσμα μιας μεγαλύτερης πραγματικότητας που επεκτείνεται έξω από το ορατό κάδρο.

Αν έπρεπε να περιγράψετε το λεύκωμά σας με τρεις λέξεις, ποιες θα ήταν και γιατί;

Φόρμα, Χρώμα, Ψυχή. Η φόρμα και το χρώμα είναι τα εργαλεία μου για να φτάσω στην ψυχή, τη δική μου και του θεατή.

Πώς ξεκινήσατε να ασχολείστε με τη φωτογραφία; Υπήρξε κάποιο «σημείο αναφοράς»;

Πιστεύω πως με τη φωτογραφία ασχολήθηκα γιατί αγαπώ πολύ το σινεμά. Ο κινηματογράφος ήταν για μένα το σημείο αναφοράς και παραμένει μεγάλη αγάπη. Ήταν η αρχική επαφή μου με το κάδρο και τη διαχείριση του φωτός και από εκεί άρχισα την αναζήτηση των μεγάλων φωτογράφων και της φωτογραφίας και ξεκίνησα τους πειραματισμούς με τη φωτογραφική κάμερα.

Πότε συνειδητοποιήσατε ότι η φωτογραφία δεν είναι απλώς χόμπι, αλλά τρόπος έκφρασης;

Από τα φοιτητικά μου χρόνια πειραματιζόμουν με τη φωτογραφία αλλά τα τελευταία 10-15 χρόνια η φωτογραφία έγινε σταδιακά μια ανάγκη, μια διαδικασία παρατήρησης και αυτοπροσδιορισμού. Έτσι μέσα από το φακό επιχειρώ να αποτυπώσω μια δική μου εικόνα για τον κόσμο αλλά και να κατανοήσω τον εαυτό μου.

Από πού αντλείτε έμπνευση για τις φωτογραφίες σας;

Έμπνευση είναι κάθε κίνηση, χρώμα, φράση, βλέμμα στην πόλη γύρω μου. Έμπνευση είναι όλα τα βιβλία, οι ταινίες, οι πίνακες ζωγραφικής, οι φωτογραφίες μεγάλων φωτογράφων, τα ταξίδια. Αυτά ανασύρονται ξαφνικά και μεταμορφώνονται σε μια στιγμή, τη στιγμή του συγκεκριμένου κλικ της κάμεράς μου.

Τι νιώθετε όταν τραβάτε μια φωτογραφία που πραγματικά σας αγγίζει;

Στην αρχή νιώθω θρίαμβο, συγκίνηση, χαρά. Όσο ξαναγυρίζω όμως στη φωτογραφία, γιατί πάντα αφήνω να περάσει ο αρχικός ενθουσιασμός και επανέρχομαι, αναγνωρίζω στοιχεία του χαρακτήρα μου και των βιωμάτων μου και τότε νιώθω σα να κοιτώ σε καθρέφτη.

Στη φωτογραφία δρόμου κάθε στιγμή είναι μοναδική. Πώς αποφασίζετε πότε μια στιγμή αξίζει να αποτυπωθεί;

Το φως είναι ο φανερός και ο κρυφός ήρωας της φωτογραφίας, όπως κι αν κατατάσσεται αυτή. Αφού το φως έχει «δουλέψει» σαν σκιά, σαν αντανάκλαση, σαν χρώμα, την λήψη θα την καθορίσει κάτι το απρόβλεπτο, που μπορεί να είναι μια κίνηση, μια αντίθεση, μια έκφραση. Πάντα δουλεύει η «αποφασιστική στιγμή».

Ως γιατρός, βλέπετε τον κόσμο με συγκεκριμένο τρόπο. Πιστεύετε ότι η δουλειά σας στην ιατρική επηρεάζει τον τρόπο που βλέπετε ή αποτυπώνετε τη ζωή μέσω της φωτογραφίας;

Η ιατρική μου ιδιότητα μού έχει δώσει μια οικειότητα με τους ανθρώπους η οποία δεν αφορά μόνο το πώς θα τους προσεγγίσω στον δρόμο. Κυρίως με έχει μάθει να παρατηρώ και να διαβάζω τη στάση του σώματος, το βλέμμα, την αγωνία, την ανθρώπινη ατέλεια έξω από την πόζα.

Έχετε κάποια προσωπική ιστορία ή φωτογραφία όπου η τυχαιότητα έγινε το βασικό στοιχείο της εικόνας;

Ξέρετε, στη φωτογραφία δρόμου η τυχαιότητα πάντα είναι βασικό στοιχείο της εικόνας. Η καταγραφή της δεδομένης στιγμής είναι μοναδική, δε θα υπάρχει δεύτερη πανομοιότυπη. Ο φωτογράφος μπορεί να επιλέγει το φως, την ώρα, τον τόπο, το περιβάλλον αλλά είναι η τυχαιότητα που δίνει ζωή και δύναμη στη λήψη. Η τυχαιότητα που περνά όμως μέσα από τον φωτογράφο.

Υπάρχει κάποια στιγμή που μια εικόνα σάς έκανε να δείτε την καθημερινότητά σας ή τους ανθρώπους γύρω σας με διαφορετικό τρόπο;

Αυτό που μου έχει συμβεί γενικότερα φωτογραφίζοντας στο δρόμο είναι να βρίσκω την Αθήνα όμορφη, με μυστικά και γωνίες που με εκπλήσσουν. Δεν είμαι αδιάφορη για το αστικό περιβάλλον και τους ανθρώπους αλλά βλέπω δυνητικά φωτογραφικά κάδρα περπατώντας, οδηγώντας, στο μετρό ακόμη και στα όνειρά μου κάποιες φορές. Είναι αυτά που ονομάζω φωτογραφικά όνειρα και τα καταγράφω σε ένα τετράδιο πριν τα ξεχάσω με την αφύπνιση.

Θα θέλατε να μας αποκαλύψετε τα μελλοντικά σας σχέδια ή τις νέες σειρές φωτογραφιών που σκέφτεστε να δημιουργήσετε;

Το πιο ουσιαστικό από τα σχέδιά μου είναι να συνεχίσω να φωτογραφίζω, να κινούμαι στην πόλη και στις γειτονιές και να αναζητώ νέες οπτικές και τρόπους. Το αν θα δημιουργηθεί κάποια καινούρια σειρά φωτογραφιών, ένα project, θα διαμορφωθεί στην πορεία γιατί και η φωτογραφική μου προσέγγιση αλλάζει και εξελίσσεται με το χρόνο, τα ερεθίσματα και τα βιώματά μου.