Η εισβολή της αρχαιότητας στο Μουσείο Μπενάκη: Είδαμε την έκθεση της Αλεξάντρα Βαλιζέφσκα

Πώς μια σύγχρονη καλλιτέχνιδα με καταγωγή από την Πολωνία συνομιλεί εικαστικά με όλη τη συλλογή του Μουσείου Μπενάκη; Η έκθεση «Η εισβολή της αρχαιότητας» της Αλεξάντρα Βαλιζέφσκα, σε επιμέλεια της Alison M. Gingeras, μια συνεργασία του μουσείου με το ίδρυμα ΔΕΣΤΕ, είναι ένας διαφορετικός διάλογος της σύγχρονης τέχνης με την αρχαία, τη βυζαντινή και τη νεότερη Ελλάδα. Ο επισκέπτης του Μουσείου Μπενάκη θα έχει τη δυνατότητα να ανακαλύψει έργα που άλλοτε εκτίθενται φανερά και άλλοτε είναι πιο καλυμμένα, ώστε να βρίσκονται σε συνομιλία με τα έργα που τα περιβάλλουν. 

«Η εισβολή της αρχαιότητας» της Αλεξάντρα Βαλιζέφσκα στο Μουσείο Μπενάκη

Η Πολωνή εικαστικός Αλεξάντρα Βαλιζέφσκα είναι γνωστή για τους σκοτεινούς της πίνακες που συχνά απεικονίζουν γυναικείες μορφές σε δυστοπικά μέρη, ενώ εμπνέονται από μια βαθιά μελέτη της ιστορίας και της αρχαιότητας. Οπότε τα έργα της μπορούσαν να εναρμονιστούν με τα αντικείμενα που εκτίθενται στις προθήκες των μουσείων αλλά και να βρεθούν σε έναν εικαστικό διάλογο με αυτά. Τα ζητήματα του θανάτου, του επέκεινα, της μετά θάνατον ύπαρξης, του έρωτα και του θανάτου (eros and thanatos) κυριαρχούν στο έργο της και έτσι ο διάλογος με τα μουσειακά αντικείμενα ήταν πιο εύκολος και πιο γόνιμος.

Κάνοντας μια βόλτα στο ισόγειο και τον πρώτο όροφο της μόνιμης συλλογής του Μουσείου Μπενάκη, ο επισκέπτης καλείται να ανακαλύψει τα έργα της Πολωνής εικαστικού, τα οποία άλλοτε βρίσκονται σε περίοπτη θέση, σε άμεση συνομιλία με εκείνα που τα περιβάλλουν, και άλλοτε είναι πιο καμουφλαρισμένα, σε ένα εικαστικό παιχνίδι, που η επιμελήτρια της έκθεσης Alison M. Gingeras μας προσκαλεί να ανακαλύψουμε. Η επιμελήτρια έχει χρησιμοποιήσει σε αυτό το «παιχνίδι» όλες τις πιθανές γωνιές της μόνιμης έκθεσης, ώστε να κρατήσει το ενδιαφέρον του επισκέπτη αμείωτο, σε ένα κυνήγι θησαυρού. Έτσι, όσο προχωράμε στην έκθεση, τα έργα είναι όλο και πιο καμουφλαρισμένα, με αποτέλεσμα ο επισκέπτης να μη γνωρίσει σε ποιο σημείο της μόνιμης συλλογής θα έχει «κρύψει» το επόμενο έργο της καλλιτέχνιδος.

Η έκθεση αναδεικνύει την Ελλάδα ως κοιτίδα της παραστατικής, αφηγηματικής τέχνης και ως θεμέλιο του δυτικού εικαστικού πολιτισμού, ενώ ταυτόχρονα ανιχνεύει τη σταθερή της παρουσία στη σύγχρονη εικαστική εικονογραφία. Οι γεμάτες ψυχολογική ένταση συνθέσεις της Waliszewska παρουσιάζουν στιγμές «ενδόρρηξης» – μιας ξαφνικής και βίαιης εισροής αρχαίων εικαστικών συμβάσεων στον παρόντα χρόνο.

Η έκθεση ξεκινά από τις αίθουσες της αρχαιότητας, συνομιλεί με αγάλματα, με κοσμήματα, με μικρά αγαλματίδια, ενώ στη συνέχεια ανεβαίνει στη βυζαντινή εποχή για να έρθει σε διάλογο με χριστιανικές εικόνες. Στη συνέχεια, περνάει στις αίθουσες του λαικού πολιτισμού, όπου η γάτα της Αλεξάντρα Βαλιζέφσκα -που ζωγράφισε η καλλιτέχνης μετά τον θάνατό της- βρίσκει ένα σπίτι στο Μουσείο και εναρμονίζεται τέλεια με τον χώρο.

Η έκθεση ολοκληρώνεται στην αίθουσα των περιηγητών του 18ου και 19ου αιώνα που επισκέφτηκαν την Ελλάδα και την αποτύπωσαν με τα πινέλα τους. Εκεί θα βρούμε ένα έργο της Βαλιζέφσκα που κινείται σε δυο επίπεδα: την αίγλη του του παρελθόντος -που αποτυπώνεται στο κτίριο με τους κίονες στο κάτω μέρος του έργου- και την δυστοπία του παρόντος και του μέλλοντος.

Όταν βρεθείτε στο Μουσείο Μπενάκη και περιηγηθείτε στη μόνιμη συλλογή, ψάξτε έναν έναν τα έργα της Βαλιζέφσκα, ειδικά εκείνα που είναι πιο καμουφλαρισμένα, όπως η γάτα, η γοργόνα ή το μοναδικό γλυπτό της έκθεσης.

ΙΝFO
Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού, Κουμπάρη 1 & Βασ. Σοφίας, Αθήνα
Διάρκεια: 03/06/2026 - 27/09/2026
Ημέρες & ώρες λειτουργίας: Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο:10:00 - 18:00. Πέμπτη: 10:00 - 00:00. Κυριακή: 10:00 - 16:00
Εισιτήρια: Είσοδος στην έκθεση συμπεριλαμβάνεται στο εισιτήριο γενικής εισόδου του Μουσείου Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού: €12, €9