Πέθανε ο Γκέοργκ Μπάζελιτς, ένας επαναστάτης της μεταπολεμικής τέχνης

Σε ηλικία 88 ετών έφυγε από τη ζωή ο Γερμανός ζωγράφος, σχεδιαστής, χαράκτης και γλύπτης Γκέοργκ Μπάζελιτς, ένας από τους πιο καθοριστικούς καλλιτέχνες της μεταπολεμικής Γερμανίας. Με έργο που εκτείνεται σε έξι δεκαετίες, η διαδρομή του σημαδεύτηκε από διαρκή ρήξη με τις συμβάσεις και βαθιά προσωπική αναζήτηση.

Γεννημένος στη ναζιστική Γερμανία και μεγαλωμένος στην Ανατολική Γερμανία, ο Μπάζελιτς διαμορφώθηκε μέσα σε ένα περιβάλλον ιστορικής και κοινωνικής κατάρρευσης. Όπως είχε δηλώσει, μεγάλωσε μέσα σε «μια κατεστραμμένη τάξη, ένα κατεστραμμένο τοπίο, έναν κατεστραμμένο λαό», γεγονός που τον ώθησε να αμφισβητήσει τα πάντα και να ξεκινήσει από το μηδέν.

Απόρριψη και ρήξη του Γκέοργκ Μπάζελιτς: Η διαμόρφωση ενός ανυπότακτου καλλιτέχνη

Η πορεία του δεν ήταν εύκολη από την αρχή. Σε ηλικία 17 ετών απορρίφθηκε από την Ακαδημία Καλών Τεχνών της Δρέσδης, ενώ αργότερα έγινε δεκτός σε ακαδημία στο Ανατολικό Βερολίνο. Ωστόσο, αποβλήθηκε μόλις δύο εξάμηνα μετά, με την αιτιολογία της «κοινωνικοπολιτικής ανωριμότητας».

Ο ίδιος αντιμετώπισε αυτές τις αποτυχίες ως επιβεβαίωση της αντισυμβατικής του φύσης. «Ήμουν αμόρφωτος, αλλά ήμουν επαναστάτης», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά. Στη συνέχεια μετακόμισε στο Δυτικό Βερολίνο, όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές του και ήρθε σε επαφή με τον μοντερνισμό, μια εμπειρία που περιέγραψε σαν «να παίρνεις ξαφνικά οξυγόνο».

Από τον Πόλοκ στον “Γυμνό Άντρα” - Η πρόκληση ως καλλιτεχνική στάση

Η πρώτη του επαφή με έργα του Τζάκσον Πόλοκ και άλλων εξπρεσιονιστών τον συγκλόνισε. Παρ’ όλα αυτά, δεν επέλεξε να μιμηθεί το αμερικανικό ύφος. Αντίθετα, στράφηκε στις γερμανικές καλλιτεχνικές ρίζες, αντλώντας επιρροές από τον εξπρεσιονισμό, τις λαϊκές παραδόσεις και εικόνες που συχνά θεωρούνταν «άσχημες» ή ακόμη και «εκφυλισμένες».

Η προκλητική του στάση κορυφώθηκε το 1963, όταν σε ατομική του έκθεση στο Βερολίνο οι αρχές κατέσχεσαν δύο έργα του: «Η Μεγάλη Νύχτα Κάτω από την Αποχέτευση» και «Ο Γυμνός Άντρας». Το περιστατικό αυτό εδραίωσε τη φήμη του ως καλλιτέχνη που δεν δίσταζε να συγκρουστεί με τα όρια της εποχής του.

Ο Γκέοργκ Μπάζελιτς αφήνει πίσω του ένα έργο βαθιά πολιτικό, προσωπικό και ανατρεπτικό, που συνεχίζει να επηρεάζει τη σύγχρονη τέχνη.