Ο γκαλερίστας Ηλίας Τσιόφας και η Θεσσαλονίκη που διψά για τέχνη, δράση και εξωστρέφεια

Η Elias Tsiofas Gallery είναι η τελευταία άφιξη στο αρτίστικο οικοσύστημα της πλατείας Μαβίλη. Η άτυπη πρωτεύουσας της «Δωδεκαποστολολάνδης», όπως αποκαλώ τα παραβαρδάρια πέριξ της άνω πλευράς της Εγνατίας, σφύζει από μπαρ, μικρά καφέ, airbnb καταλύματα, urban ξενώνες και φυσικά τέχνη. Πολλή τέχνη. Λόγω των φθηνών ακόμα ενοικίων, η πλατεία Μαβίλη με τα στενά της που διαπλέκονται όπως οι περικοκλάδες στον κισσό, αποτελεί φιλόξενο τόπο για να στήσεις στούντιο, αν είσαι νέος καλλιτέχνης χωρίς καβάτζες. Έτσι με ένα σμπάρο δυο τριγώνια: στα 27 του χρόνια ο Ηλίας Τσιόφας άνοιξε την γκαλερί του στην περιοχή της Θεσσαλονίκης όπου σπαρταράνε τα ταλέντα, εντευκτηριάζονται οι νέες ιδέες και τα όνειρα δίνουν και παίρνουν, τελώντας όμως πέρα από τις «επιδείξεις» και σε μια συνεχή κατάσταση ανίχνευσης και σάρωσης, ως προς το τι τρέχει στην αρτίστικη σκηνή.

Elias Tsiofas Gallery: Πώς ο Ηλίας Τσιόφας αποφάσισε να ανοίξει μια νέα γκαλερί στη Θεσσαλονίκη

Τόπο και χώρο στις νέες ιδέες θέλει να δώσει ο φιλαράκος, και καθόλου άσχημα για ένα παιδί από το Κιλκίς, που παρότι τελείωσε τις σπουδές του στη θεσσαλονικιώτικη Καλών Τεχνών, εντούτοις, πήρε την απόφαση να μη γίνει ζωγράφος, αλλά να περάσει στην απέναντι όχθη. Γκαλερίστας, ντίλερ ζωγραφικής, εμψυχωτής ταλέντων και καλός αγωγός ανάμεσα στους ντόπιους καλλιτέχνες και τον έξω κόσμο της τέχνης, πέρα από την ανάλωση στον μικρόκοσμο της πόλης και της χώρας, ο Τσιόφας, παρά το εικοσιεπτάχρονο νεαρό της ηλικίας του, κατέχει από τους όρους του παιχνιδιού. Μετά τις σπουδές του, από τη Θεσσαλονίκη την κοπάνησε για το Λονδίνο. Εκεί ακτινογράφησε τον χώρο και άρπαξε την ευκαιρία να καλωδιωθεί με πράκτορες τέχνης, φουάρ, βερνισάζ, φινισάζ και «προϋποθέσεις ύπαρξης», όπως μου επεξηγεί τα σχετικά με το πόσο άγριο και ψυχοφθόρο είναι να δηλώνεις καλλιτέχνης χωρίς άκρες στη Θεσσαλονίκη του σήμερα και την Ελλάδα του τώρα: «Η ελληνική πρακτική απαιτεί από τον νέο καλλιτέχνη, εάν θέλει να δείξει τη δουλειά του σε γκαλερί, οπωσδήποτε να έχει πέρα από το πτυχίο της Καλών Τεχνών και μεταπτυχιακό τίτλο. Επίσης να είναι οπλισμένος με υπομονή, αφού μέχρι να φθάσει η σειρά του, πρέπει να μπει σε μια ουρά αναμονής, τουλάχιστον για μια πενταετία. Ο χρόνος είναι πολύ μεγάλος, τα έξοδα για ένα καλό μεταπτυχιακό αγγίζουν το λιγότερο τα 30 χιλιάδες ευρώ σε ένα καλό πανεπιστήμιο. Ο κίνδυνος να απογοητευθείς και να τα παρατήσεις είναι πολύ μεγάλος. Αυτός είναι και ο λόγος που άνοιξα την γκαλερί μου, για να σαπορτάρω τους νέους καλλιτέχνες, που και δεν βρίσκουν χώρο για να παρουσιάσουν τη δουλειά τους, αλλά επίσης έχουν την ανάγκη για συνεχή ενασχόληση από την πλευρά του γκαλερίστα τους ως προς το κομμάτι της προώθησης της δουλειάς τους στο εξωτερικό. Δεν γίνεται δουλειά με μια έκθεση κάθε δυο ή τρία χρόνια».

Η Elias Tsiofas Gallery ντεμπούταρε στις αρχές της χρονιάς με τη Θεσσαλονικιά Άννα Παλαβαντισβίλι, δίνοντας ξεκάθαρα το αισθητικό της στίγμα, ως προς το κομμάτι της τοπικής σκηνής, που φιλοδοξεί να καλύψει: ζωγραφική γενναία και ηδονοβλεπτική, καθώς η καλλιτέχνιδα χρησιμοποιώντας για σκηνικό τους χώρους του σπιτιού της άφησε τον θεατή να κατασκοπεύσει τα μύχια και τα απόκρυφα του οίκου της. Παραχωρώντας του συνειδητά το δικαίωμα να παραβιάσει τον χώρο της, η Παλαβαντισβίλι με αναφορές από το «Βλέμμα» του Ζαν-Πολ Σαρτρ, έδωσε ξεκάθαρο στίγμα για την Elias Tsiofas Gallery: Υπάρχει εκεί έξω μια Θεσσαλονίκη που κοχλάζει και σπαρταράει. Όπως έγραψε η επιμελήτρια της έκθεσης Ειρήνη Αγουρζενίδου, «οι πίνακές της εγείρουν το ηθικό ερώτημα του ηδονοβλεψισμού: είμαστε άραγε προορισμένοι να γίνουμε μάρτυρες όσων εκτυλίσσονται σε κάθε εικόνα;». 

Η έκθεση «Unsacred Terrains» στην Elias Tsiofas Gallery

Χτύπημα νούμερο δυο ή και ορίστε πώς ο Ηλίας Τσιόφας κάνει πράξη αυτά που έλεγα πριν για την καλωδίωση της Θεσσαλονίκης με το «έξωτερικό, παγκόσμιο ζωγραφικό γίγνεσθαι, εδώ και τώρα»: Τρεις αποφοίτοι του RCA (Royal College of Art), οι Georgia Ghaznavi, Jan Valik και Sean Powers διαπραγματεύονται τις έννοιες των μετα-ανθρώπινων περιβαλλόντων μέσω της αφηρημένης ζωγραφικής τους, με φόντο την πλατεία Μαβίλη. Η συγκεκριμένη σχολή αποτελεί σημείο και πεδίο αναφοράς, αφού οι απόφοιτοί της χρόνια τώρα καθορίζουν την παγκόσμια ζωγραφική τάση. Ένα γκουγκλάρισμα δεν βλάπτει.

Ο Valik και ο Powers μας τοποθετούν στα μετα-αποκαλυπτικά τοπία τους, ενώ η Ghaznavi μας βυθίζει στον μικρόκοσμο μη-ανθρώπινων μορφών, με ένα σύνολο έργων που αρθρώνουν συλλογικά μια μετα-ανθρώπινη συνθήκη, επιτρέποντάς μας να φανταστούμε πώς θα έμοιαζε ένας —όχι και τόσο φανταστικός— «κόσμος χωρίς εμάς». Η επιμέλεια είναι και πάλι της Ειρήνης Αγουρζενίδου, η οποία μας ξεναγεί ακόμα περαιτέρω στα έργα.

«Η Georgia Ghaznavi μελετά την οργανική αρχιτεκτονική που συναντάται στα φυτά και τα έντομα — τα σχήματά τους, τα μοτίβα, τα συστήματα ανάπτυξης και τις προσαρμοστικές συμπεριφορές τους. Η εικονογραφία της θυμίζει το εσωτερικό μιας μηχανής: αλληλένδετα στρώματα που συνθέτουν έναν ταυτόχρονα υπερ-φυσικό και υπερ-τεχνικό οργανισμό. Αυτές οι τεχνητές μορφές δονούνται με κινητική ενέργεια, τονίζοντας την υβριδική τους φύση».

«Ο Jan Valik διερευνά τη σχέση μεταξύ οργανικών και ανθρωπογενών μορφών μέσα από αφηρημένα τοπία. Περιπλανώμενος σε μεταφυσικές επικράτειες και κινούμενος ανάμεσα σε αντιληπτικές αμφισημίες, συναίσθημα και το απόκοσμο, οι εικόνες του Valik απεικονίζουν τη μνήμη ενός άλλοτε οικείου τοπίου».

«Ο Sean Powers παραδίδει “πίνακες οικοτόνων” (ecotone paintings), που ανακαλούν μια αντιληπτική απόσταση μεταξύ εικόνας και θεατή, ιδιαίτερα μέσω της προοπτικής. Τα τοπία του μοιάζουν ξένα και ονειρικά, ενώ οι παραμορφωμένες απεικονίσεις του φυσικού βασιλείου διαλύουν το φράγμα μεταξύ του βιωμένου και του φαντασιακού»

Και ο Ηλίας Τσιόφας; Ο φίλος έχει κάθε λόγο να αισιοδοξεί. Σε μια Θεσσαλονίκη, που, σε αντίθεση με τις άπειρες γκαλερί της Αθήνας, απέμεινε με χώρους που μετρημένοι δεν βγαίνουν όσα τα δάχτυλα ενός χεριού, έρχεται ο πιτσιρικάς με ρομαντισμό, τόλμη, τσαγανό και γνώση, για να κάνει το παιχνίδι. Αέρα στα πανιά του και ολόψυχες ευχές.

Unsacred Terrains, Elias Tsiofas Gallery (Μαβίλη 19, Θεσσαλονίκη), έως 22 Απριλίου 2026