Οι The Hive Architects και η δύναμη της συλλογικής δημιουργίας

Οι The Hive Architects, το αρχιτεκτονικό γραφείο που ίδρυσαν το 2020 στην Αθήνα ο Μιχάλης Ξηρόκωστας και ο Θεόδωρος Πανόπουλος, προσεγγίζουν την αρχιτεκτονική ως μια συλλογική και βιωματική διαδικασία, σχεδιάζοντας χώρους που συνδυάζουν λειτουργικότητα, βιοκλιματική λογική και σεβασμό στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλούν για τη φιλοσοφία της «συλλογικής νοημοσύνης», τη σημασία του concept και το πώς αντιλαμβάνονται τη σύγχρονη αρχιτεκτονική ως έναν διαρκή διάλογο με τον τόπο, τον άνθρωπο και τις ανάγκες του.

― Ποια είναι η ιστορία ίδρυσης του The Hive Architects και πώς ξεκίνησε η συνεργασία σας;

Μιχάλης: Με τον Θοδωρή γνωριζόμαστε από το πρώτο έτος των σπουδών μας στην αρχιτεκτονική. Μετά την αποφοίτησή μας ακολουθήσαμε ξεχωριστές διαδρομές, αποκτώντας εμπειρία σε διαφορετικά αρχιτεκτονικά γραφεία. Στα τέλη του 2019 αποφασίσαμε να ενώσουμε τις δυνάμεις μας και να ιδρύσουμε το γραφείο The Hive Architects.

Σήμερα, η ομάδα μας αριθμεί 18 εξειδικευμένα και δημιουργικά μέλη –αρχιτέκτονες, interior designers και πολιτικούς μηχανικούς– που δρουν συνεργατικά σε έργα κάθε κλίμακας, με στόχο τη δημιουργία σύγχρονων και βιώσιμων λύσεων αρχιτεκτονικού σχεδιασμού.

― Πώς θα περιγράφατε την ταυτότητα του γραφείου σας σε κάποιον που σας γνωρίζει για πρώτη φορά;

Μιχάλης: Από την πρώτη στιγμή με τον Θοδωρή μοιραστήκαμε μια κοινή νοοτροπία: θέλαμε το γραφείο μας να είναι κάτι περισσότερο από ένας χώρος δουλειάς. Να είναι μια κοιτίδα σεβασμού, στήριξης και εξέλιξης – ένας ζωντανός οργανισμός που τρέφεται από τη συνεργασία, την εμπιστοσύνη και την αγάπη για τη δημιουργία. Πυρήνας της φιλοσοφίας μας είναι η χαρά. Θέλουμε να περνάμε καλά μέσα στην καθημερινότητα του σχεδιασμού, να μαθαίνουμε διαρκώς μέσα από τη διαδικασία και ταυτόχρονα να επενδύουμε ουσιαστικά στις ανθρώπινες σχέσεις, εντός κι εκτός του γραφείου. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον αρμονίας, όπου η εμπιστοσύνη δεν είναι μόνο προϋπόθεση της συνεργασίας αλλά και βάση για σχέσεις ζωής, τόσο με τους συνεργάτες μας όσο και με τους πελάτες μας. Γιατί, ας μην ξεχνάμε: μέσα από τη σχεδιαστική μας γραμμή, διαμορφώνουμε βιώματα. Δημιουργούμε τους χώρους που θα φιλοξενήσουν στιγμές, αναμνήσεις και συναισθήματα για δεκαετίες. Τα κτίρια είναι καλούπια ζωής και αυτή η συνειδητοποίηση μας υπενθυμίζει καθημερινά την ευθύνη αλλά και το μεράκι με το οποίο προσεγγίζουμε κάθε έργο. Για εμάς αυτό είναι το νόημα της αρχιτεκτονικής.

― Τι σημαίνει για εσάς ο όρος «Hive Mind» και πώς εκφράζεται στην καθημερινή σας δουλειά;

Θοδωρής: Ο όρος Hive mind αποτελεί για εμάς όχι απλώς έμπνευση, αλλά τον ίδιο τον πυρήνα της φιλοσοφίας μας. Πιστεύουμε βαθιά πως όταν δύο μυαλά συγχρονίζονται πραγματικά –ακόμα κι αν πρόκειται για εντελώς διαφορετικές προσωπικότητες–, τότε το αποτέλεσμα δεν είναι διπλάσιο, αλλά πολλαπλάσιο. Τα δύο γίνονται τρία, τα τρία γίνονται πέντε και ούτω καθεξής. Σημασία δεν έχει η ομοιομορφία, αλλά η διάθεση για συνεργασία, η εμπιστοσύνη και η απουσία εγωισμού. Μέσα στο γραφείο μας λειτουργούμε ως ένας οργανισμός, όπου ο ένας υποστηρίζει τον άλλον, για να εξελιχθούμε όλοι μαζί. Δεν μας ενδιαφέρει μόνο η ατομική πρόοδος αλλά η συλλογική εξέλιξη της ομάδας. Γιατί πιστεύουμε ότι η συλλογικότητα δεν περιορίζει, αλλά απογειώνει τη δημιουργικότητα.

Η αρχιτεκτονική μας εξελίχθηκε για να ανταποκριθεί στις ανάγκες της σύγχρονης αστικής κατοίκησης, χωρίς να χάνει τη βασική της αρχή: τον σεβασμό στον άνθρωπο και στο περιβάλλον που τον φιλοξενεί

― Σε ποια είδη έργων εξειδικεύεστε (κατοικίες, ξενοδοχεία, δημόσιοι χώροι) και πώς διαφοροποιείται η προσέγγισή σας ανά περίπτωση;

Μιχάλης: Στον πυρήνα της δραστηριότητάς μας βρίσκεται ο σχεδιασμός κατοικιών – από σύγχρονες πολυκατοικίες και πολυτελείς βίλες, μέχρι σύνθετα ξενοδοχειακά συγκροτήματα. Δραστηριοποιούμαστε κυρίως στις Κυκλάδες και την Αττική, με έργα που αναπτύσσονται τόσο σε αστικά όσο και σε νησιωτικά τοπία. Για εμάς, κάθε έργο είναι ένας διάλογος με τον τόπο, τον πελάτη, τη νομοθεσία, το budget και τις εκάστοτε ανάγκες. Στόχος μας είναι να φέρουμε όλα αυτά σε δημιουργική ισορροπία, μέσα από το δικό μας αρχιτεκτονικό πρίσμα που μετατρέπει περιορισμούς σε ευκαιρίες και απαιτήσεις σε έμπνευση. Δεν αρκεί να σχεδιάσουμε κάτι μοναδικό. Θέλουμε να δημιουργούμε χώρους που είναι βιώσιμοι, λειτουργικοί και απόλυτα ενταγμένοι στο περιβάλλον τους – νομοθετικά, αισθητικά και στην κλίμακα του ανθρώπου.

― Ποιο είναι το γεωγραφικό αποτύπωμα των έργων σας; Δουλεύετε κυρίως στην Ελλάδα ή και διεθνώς;

Θοδωρής: Νιώθουμε πραγματικά τυχεροί που το δημιουργικό μας ταξίδι ξεκίνησε μέσα από το κυκλαδίτικο τοπίο, ένα περιβάλλον αυστηρό, αλλά ταυτόχρονα γεμάτο έμπνευση. Εκεί, δοκιμάζουμε τα όρια της φαντασίας και της αρχιτεκτονικής μας γλώσσας. Το ιδιαίτερα περιοριστικό νομοθετικό πλαίσιο δεν λειτούργησε για εμάς ως εμπόδιο, αλλά ως αφορμή για επανερμηνεία των αρχετυπικών παραδοσιακών προτύπων. Έτσι, μέσα από τις σχεδιαστικές μας προσεγγίσεις, γεννήθηκε ένας διάλογος ανάμεσα στο παραδοσιακό και το σύγχρονο. Πολύ σύντομα η παρουσία μας επεκτάθηκε και στην Αθήνα αλλά και σε άλλες περιοχές της επαρχίας. Εκεί, ήρθαμε αντιμέτωποι με διαφορετικά οικιστικά και κοινωνικά δεδομένα και ανταποκριθήκαμε με την ίδια διάθεση παρατήρησης, προσαρμογής και σχεδιαστικής ευελιξίας. Η αρχιτεκτονική μας εξελίχθηκε για να ανταποκριθεί στις ανάγκες της σύγχρονης αστικής κατοίκησης, χωρίς να χάνει τη βασική της αρχή: τον σεβασμό στον άνθρωπο και στο περιβάλλον που τον φιλοξενεί.

― Πόσο σημαντικό είναι για εσάς το αρχικό concept και με ποιον τρόπο κατευθύνει όλες τις φάσεις του σχεδιασμού;

Μιχάλης: Για εμάς, κάθε έργο είναι μια μοναδική οντότητα – έχει διαφορετικό αποδέκτη, οικόπεδο, προσανατολισμό, περιορισμούς και πάνω απ’ όλα, διαφορετικό όραμα. Το αρχικό concept είναι για εμάς κάτι πολύ περισσότερο από μια ιδέα ή μια μορφολογική κατεύθυνση. Είναι η ψυχή του έργου. Είναι αυτό που γεννιέται μέσα από την κατανόηση του ανθρώπου για τον οποίο σχεδιάζουμε, του τόπου στον οποίο θα ενταχθεί το έργο και των συνθηκών που το ορίζουν. Όπως δεν υπάρχουν δύο ίδιοι άνθρωποι, έτσι δεν θα έπρεπε να υπάρχουν και δύο ίδια κτίρια. Το concept, λοιπόν, είναι ο φάρος που καθοδηγεί κάθε φάση του σχεδιασμού – από την πρώτη γραμμή μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια.

― Πώς επιτυγχάνετε την αρμονική ένταξη ενός κτιρίου στο φυσικό ή αστικό τοπίο;

Θοδωρής: Ένταξη, μια έννοια που έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις –και όχι άδικα– στο ελληνικό αρχιτεκτονικό τοπίο. Η Ελλάδα, με το πλούσιο ιστορικό της παλίμψηστο και τον χαρακτήρα της ως σταυροδρόμι πολιτισμών, διαθέτει μια εξαιρετικά σύνθετη αρχιτεκτονική ταυτότητα. Κάθε τόπος κουβαλά τους δικούς του κανόνες, τις δικές του παραδόσεις, τις δικές του μορφολογικές καταβολές, γι’ αυτό και η ένταξη ενός νέου κτιρίου στο τοπίο, είτε φυσικό είτε αστικό, δεν είναι για εμάς μια τυπική παράμετρος. Είναι μια αέναη πρόκληση και βασικός στόχος του σύγχρονου σχεδιασμού. Η μορφή, η υλικότητα, η χρωματική παλέτα, οι υφές, η φύτευση, όλα είναι εργαλεία μέσα από τα οποία επιχειρούμε κάθε φορά να επιτύχουμε είτε την ομαλή ένταξη, είτε την διακριτική ανάδειξη του κτιρίου μέσα στο περιβάλλον του. Το ζητούμενο δεν είναι πάντα η ενσωμάτωση του νέου μέσα στο παλιό, αλλά η δημιουργία ενός διαλόγου, με σεβασμό, συνέπεια και δημιουργικότητα. Για εμάς, ένταξη δεν σημαίνει απλώς να «ταιριάξει» κάτι στον τόπο. Σημαίνει να ανήκει εκεί.