«Από ήλιο σε ήλιο» στην ΕΡΤ: Σαν ασπρόμαυρη τηλεόραση του ’70

Σειρά αργόσυρτη, με ερμηνείες άνισες, πλάνα στενά, να κόβουν διαρκώς τον ορίζοντα (χαρακτηριστικό της φτηνής τηλεόρασης) σαν να διαδραματίζονται όλα σε δυο μέτρα χώρο – είτε παραλία, είτε σοκάκι νησιώτικο, είτε βουνό, είτε περιβόλι. Σέριφος υποτίθεται, εκεί στις αρχές του 20ού αιώνα, εποχές σκληρές, απάνθρωπες για τους Σεριφιώτες που δουλεύουν στα μεταλλεία, σε συνθήκες τρισάθλιες, οι οποίες τους οδήγησαν στην ιστορική εξέγερση του 1916, τη μεγάλη απεργία που πνίγηκε στο αίμα, αλλά είχε κέρδος το 8ωρο, μέτρα ασφαλείας για όσους δουλεύουν στα έγκατα της γης και καλύτερα μεροκάματα.

Η σειρά «Από ήλιο σε ήλιο» στην ΕΡΤ και το εργατικό κίνημα

Αυτή τη σπουδαία ιστορία του εργατικού κινήματος επιχείρησε να αφηγηθεί η σειρά «Από ήλιο σε ήλιο» της ΕΡΤ, βασισμένη στα δύο βιβλία της Μαίρης Κόντζογλου, που διαμόρφωσε σε σενάριο για 60 επεισόδια η Μαρία Γεωργιάδου, σε σκηνοθεσία Βασίλη Τσελεμένγκου και Χρήστου Αναγνωστόπουλου.

Τελικά παρακολουθήσαμε ένα σαπουνοπερικής έμπνευσης αφήγημα, με δυσδιάστατους χαρακτήρες και αφελείς διαλόγους, με τη φτωχή Σέριφο και τους νησιώτες που ζούσαν τότε στα όρια της εξαθλίωσης να γίνονται άλλοθι για φτηνή τηλεόραση. Άλλο, όμως, η τηλεοπτική αναπαράσταση της φτώχειας σε μια σειρά εποχής κι άλλο μια παραγωγή που καταφεύγει σε ευκολίες, κάνοντας σκηνές δραματικές να φαίνονται αστείες.

Η ιστορία αναφέρεται στην εποχή που τα μεταλλεία της Σερίφου εκμεταλλευόταν η οικογένεια των Γερμανών Γκρόμαν για λογαριασμό της γαλλογερμανικής επιχείρησης των μεταλλείων του Λαυρίου, επιβάλλοντας στους κατοίκους-εργάτες τον νόμο του ισχυρού, χαμηλά μεροκάματα, ανύπαρκτη ασφάλεια στις στοές, υποτυπώδη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, καμία φροντίδα για τις οικογένειες των εργατών που συχνά θάβονταν στα έγκατα του βουνού από κατολισθήσεις. Στη ζοφερή ατμόσφαιρα του νησιού συνέβαλαν και τα σκληρά ήθη της εποχής και της μικρής κοινωνίας, όπου οι γυναίκες όφειλαν να υπακούν και να τηρούν τον νόμο των ανδρών, ενώ η παραμικρή απόκλιση και ένδειξη ανυποταξίας τιμωρούνταν με άγρια κουτσομπολιά και περιθωριοποίηση.

Η αφήγηση κλείνει το μάτι και στη μυθολογία, καθώς ένα από τα κεντρικά πρόσωπα, ο ήρωας των εξεγερμένων αργότερα, ονομάζεται Περσέας, όπως και ο πατέρας του, που σκοτώθηκε στις στοές των μεταλλείων, έχοντας προηγουμένως κλεφτεί με τη μητέρα του, την Κατερινέτα, καθώς οι δικοί τους απαγόρευαν την ένωση. Και όπως ο ημίθεος Περσέας, γιος της Δανάης και του Δία, θέλει ο μύθος να ερωτεύεται την πριγκίπισσα Ανδρομέδα και να τη σώζει από το τέρας, έτσι και ο Περσέας του σίριαλ μια Ανδρομέδα ερωτεύεται, κόρη του απάνθρωπου επιστάτη και ανθρώπου των Γκρόμαν, του περιβόητου Δρακούλη, που κινεί Γη και ουρανό για να παντρέψει την κόρη του με τον υιό Γκρόμαν, τον αδίστακτο Γκέοργκ, που γίνεται το «τέρας» της Σερίφου και της σύγχρονης Ανδρομέδας (λένε πως ο αληθινός Γκέοργκ υπηρέτησε στα SS στον πόλεμο).

Όλα αυτά, ωστόσο, εκτυλίσσονται σε μια άρρυθμη, τυποποιημένη σε 50 τουλάχιστον επεισόδια, αφήγηση (μέχρι να αρχίσει η οργάνωση των εργατών που θα οδηγήσει στο ηρωικό ξέσπασμά τους), με μοναδικές στιγμές έξαρσης την ερμηνεία του Δρακούλη από τον Αλέκο Συσσοβίτη και του ενωμοτάρχη (Λεωνίδα Καλφαγιάννη), ρόλος που εξελίσσεται απρόσμενα και, από τιμωρός και άνθρωπος των Δρακούλη και Γκρόμαν, βρίσκεται στο πλευρό των συμπατριωτών του, καθώς τον αλλάζει ένας έρωτας με τραγικό τέλος.

Οι υπόλοιποι χαρακτήρες αναλλοίωτοι στο πέρασμα των επεισοδίων και… του χρόνου, με κορυφαία την Κατερινέτα (Ντάνη Γιαννακοπούλου), μητέρα του Περσέα, που λες και ανακάλυψε το φίλτρο της αιωνίου νεότητας. Ο ίδιος ο Περσέας ήταν εξαρχής κάπως «σιτεμένος» νεανίας, οπότε παραμένει ίδιος μεγαλώνοντας και μόνον ο Κωνσταντής, ο υιοθετημένος γιος του διανοούμενου του νησιού, που σπουδάζει στο εξωτερικό και επιστρέφει για να οργανώσει την εξέγερση στο νησί του, από αμούστακο παλικαράκι εμφανίζεται μυστακοφόρος, ώριμος νεαρός.

Κρίμα για την ΕΡΤ, που και πάλι φάνηκε κατώτερη των περιστάσεων, καθώς η ιστορία της πρώτης εξέγερσης εργατών στη χώρα και τα όσα πέτυχε για το εργατικό κίνημα (συν τόσοι έρωτες και πάθη στην όμορφη Σέριφο, που δεν την είδαμε – ούτε καν το γαλάζιο του Αιγαίου) άξιζαν μια τουλάχιστον φροντισμένη και σύγχρονη παραγωγή.

Info
Η διλογία της Μαίρης Κόντζογλου «Από ήλιο σε ήλιο - Αποσπερίτης» και «Από ήλιο σε ήλιο - Ανέσπερος» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο