Netflix: η μίνι σειρά «Ανατομία ενός σκανδάλου»

Η Σάρα Βον είναι μια ενδιαφέρουσα Βρετανίδα συγγραφέας - το βιβλίο της «Ανατομία ενός σκανδάλου» κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Διόπτρα, σε μετάφραση Βιολέττας Ζεύκη - που γνωρίζει καλά το αφηγηματικό της υλικό: γυναίκες που καλούνται να πάρουν δύσκολες αποφάσεις στο περιβάλλον της βρετανικής ελίτ. Αυτό είναι το θέμα και της ομότιτλης μίνι σειράς: καθώς η Σάρα Βον έχει σπουδάσει στην Οξφόρδη και έχει εργαστεί στο πολιτικό ρεπορτάζ τη εφημερίδας Guardian, είναι σε θέση να περιγράψει με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες τι διαδραματίζεται  κάτω από τις αστραφτερές επιφάνειες. Στο μυθιστόρημα «Ανατομία ενός σκανδάλου» που εκδόθηκε το 2018, ασχολείται με το ζήτημα της κατάχρησης εξουσίας εκ μέρους προνομιούχων ανδρών και της ομερτά που καλύπτει την παραβατικότητά τους - αλλά πρόκειται στην πραγματικότητα για κάτι ευρύτερο, για το πόσο άσχημα φέρονται οι άνδρες γενικά· το πώς οι μάνες τους τούς μαθαίνουν να ψεύδονται και να επιπλέουν σαν φελλοί· το πώς ερωμένες και σύζυγοι ανέχονται την άσχημη συμπεριφορά σαν να πρόκειται για κάτι φυσικό - καμιά φορά μάλιστα σαν να πρόκειται για κάτι χαριτωμένο σχεδόν.

Δημιουργός της σειράς του Netflix είναι ένας από τους πιο επιτυχημένους τηλεοπτικούς παραγωγούς ο David E. Kelley, που έχει στο ενεργητικό του, εκτός του ότι παντρεύτηκε τη Michelle Pfeiffer, σειρές όπως το "L.A. Law", το "Boston Public", το "Boston Legal", το "Harry's Law", το "Goliath", τα λιγότερο επιτυχημένα "Big Little Lies", το "Mr. Mercedes", το "Big Sky", καθώς και το εντελώς αποτυχημένο "Nine Perfect Strangers" με τη Νικόλ Κίντμαν χειρότερη από ποτέ. Εδώ ο Kelley συνεργάστηκε με τη Μelissa James Gibson - γνωστή από το "The Americans" και το μετά τον Κέβιν Σπέισι "House of Cards" - και διάλεξε μια ενδιαφέρουσα ομάδα ηθοποιών που στην πραγματική ζωή είναι μέλη και φίλοι της κινηματογραφικής οικογένειας των Sturridge.

Η ιστορία στο «Ανατομία ενός σκανδάλου» μοιάζει βγαλμένη από το κίνημα #MeToo: o 44χρονος υπουργός Τζέιμς Γουάιτχαουζ (ένας άχαρος ρόλος για τον Rupert Friend τον οποίον έχουμε δει στο "Homeland") απόφοιτος της Οξφόρδης και πρώην συμφοιτητής του πρωθυπουργού, ζει την τέλεια ζωή με την τέλεια σύζυγο (Sienna Miller), τα τέλεια παιδιά τους, το τέλειο σπίτι και την τέλεια μπέιμπι-σίτερ. Μέχρι που σκάει η είδηση ότι όχι μόνο είχε συνάψει ερωτική σχέση με μια πολύ νεότερη βοηθό του, αλλά ότι η εν λόγω πρώην ερωμένη τον μηνύει διότι, κατά τα λεγόμενά της, τη βίασε μέσα στο ασανσέρ της Βουλής των Κοινοτήτων. Η τέλεια ζωή αρχίζει να ξηλώνεται και στο πέρασμα των ημερών, των εβδομάδων και των μηνών βγαίνουν διάφοροι σκελετοί από τα ντουλάπια των ισχυρών ανδρών της βρετανικής εξουσίας. Και τίθενται διάφορα ερωτήματα: γιατί οι άνδρες δεν λαμβάνουν υπόψη τη μη συναίνεση στο σεξ; Ποιο είναι το όριο ανάμεσα στο πάθος και στη βία; Πώς, ακόμα και στον 21ο αιώνα, οι ισχυροί φρονούν ότι τους επιτρέπονται όλα κι ότι τίποτα επιλήψιμο δεν θα αποκαλυφθεί; Πώς ερμηνεύεται ο μισογυνισμός των γυναικών που τους καλύπτουν κάνοντας τα στραβά μάτια; Και, παρεμπιπτόντως, γιατί οι σπουδαστές πανεπιστημίων γοήτρου περνούν τα φοιτητικά τους χρόνια επιδιδόμενοι σε μικρές (ή και μεγάλες) καθημερινές φρικαλεότητες για τις οποίες μάλιστα συγχωρούνται τόσο εύκολα;

Η μίνι σειρά βλέπεται εύκολα, είναι σχεδόν casual watching: οικογενειακό χρονικό, πολιτικό θρίλερ κατά κάποιον τρόπο, κοινωνική καταγγελία και δικαστικό δράμα, με ένα τέλος που λυτρώνει. Και με χορταστικούς ηθοποιούς, αν και το περίγραμμα των ρόλων τους φαίνεται συχνά κάπως στερεοτυπικό: για παράδειγμα, η δικηγόρος Κέιτ Γούντκροφτ (Michelle Dockery) είναι από κείνες τις γυναίκες καριέρας με την περιορισμένη προσωπική ζωή και τα μεγάλα γυαλιά - boys don’t make passes to girls that wear glasses. Ο Kelley, ως Αμερικανός, σκάρωσε μια αμερικανική παραγωγή και την τοποθέτησε στη Βρετανία: οι ηθοποιοί χρησιμοποιούν τόσους αμερικανισμούς ώστε ήμουν έτοιμη να ακούσω την Dockery να απευθύνεται στον δικαστή ως your honor και όχι ως my lord (δεν το έκανε). Υπάρχει κάτι ψεύτικο στη σειρά, κάτι που δεν εναρμονίζεται με τον τόπο όπου εκτυλίσσεται η ιστορία. Το ψεύτικο ενισχύεται από την υπερβολική χρήση λοξών γωνιών λήψης - η κάμερα στροβιλίζεται για να δώσει την εντύπωση της έντασης - και από πολλές ατάκες που ηχούν πομπώδεις: «Αν το μέλλον δεν σε περιλαμβάνει, Σόφι Γουάιτχαουζ, τότε το μέλλον είναι χάλια»· «Σκέφτεσαι σαν ποιήτρια… η πολιτική έχει ανάγκη από περισσότερη ποίηση», «Ε, τι να κάνεις…έτσι είναι τ’ αγόρια!» (Αυτό, αν δεν κάνω λάθος το λένε δύο φορές).

Το «Ανατομία ενός σκανδάλου» επιχειρεί μια σοβαρή εξερεύνηση της σεξουαλικής συναίνεσης, της γενικής εθελοτυφλίας και της μοιρολατρίας των γυναικών: για κάποιον που μόλις αρχίζει να βλέπει κινηματογράφο και τηλεοπτικές σειρές ίσως όλα αυτά να φαίνονται καινούργια και ρηξικέλευθα - αλλά, το 1959, ο Όττο Πρέμιντζερ τα είχε ήδη πει στο «Ανατομία ενός εγκλήματος». Αν ξεχωρίζει ένα επιχείρημα σ’ αυτή τη σειρά του Netflix, είναι η δίκαιη ενοχοποίηση της οικογενειακής και ακαδημαϊκής εκπαίδευσης των ανδρών - ιδιαίτερα στο σύστημα κατασκευής μελών της βρετανικής ελίτ. Η μεγαλοαστή Αγγλίδα μάνα (πολύ καλή στον ρόλο της η Phoebe Nicholls) μεγαλώνει γιους για να φτάσουν στην κορυφή πατώντας επί πτωμάτων. Και περιμένει από τη διάδοχό της, τη σύζυγο, να συνεχίσει το έργο της.