Λύθηκε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της Γης: Γιατί πάγωσε πρώτα η Ανταρκτική

Ένα από τα μεγαλύτερα γεωλογικά μυστήρια της Γης φαίνεται πως έλυσαν επιστήμονες, εξηγώντας γιατί η Ανταρκτική καλύφθηκε από μόνιμο πάγο περίπου 34 εκατομμύρια χρόνια πριν, ενώ η Αρκτική πάγωσε περίπου 25 εκατομμύρια χρόνια αργότερα.

Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science, η καθοριστική διαφορά δεν ήταν μόνο το κλίμα, αλλά και η γεωλογία της Ανταρκτικής. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μια αργή αλλά ισχυρή γεωλογική διεργασία, γνωστή ως «κύματα του μανδύα» (mantle waves), ανύψωσε σταδιακά το έδαφος της ανατολικής Ανταρκτικής, δημιουργώντας οροπέδια και ορεινούς όγκους σε υψόμετρο αρκετά μεγάλο ώστε να μπορεί να διατηρηθεί μόνιμος πάγος.

Η ανύψωση αυτή οδήγησε στη δημιουργία του τεράστιου παγοκαλύμματος της Ανατολικής Ανταρκτικής, ακόμη και όταν η μέση θερμοκρασία του πλανήτη ήταν περίπου 5 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη από τη σημερινή.

Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μοντέλα υπολογιστών για να ανασυνθέσουν την εξέλιξη του ανάγλυφου της Ανταρκτικής σε βάθος δεκάδων εκατομμυρίων ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, περίπου πριν από 45 εκατομμύρια χρόνια, μεγάλες περιοχές είχαν ήδη ξεπεράσει το κρίσιμο υψόμετρο των 1,5 έως 2 χιλιομέτρων, επιτρέποντας στο χιόνι να παραμένει όλο τον χρόνο και στους παγετώνες να επεκτείνονται.

Στο επίκεντρο της διαδικασίας βρέθηκαν τα Όρη Γκαμπούρτσεφ, μια οροσειρά που σήμερα βρίσκεται θαμμένη κάτω από το παχύτερο στρώμα πάγου της Γης. Αν και οι κορυφές τους φτάνουν τα 3.390 μέτρα, παραμένουν αόρατες κάτω από το τεράστιο παγοκάλυμμα της Ανατολικής Ανταρκτικής.

Αντίθετα, η Αρκτική δεν διέθετε αντίστοιχο ανάγλυφο. Ο Βόρειος Πόλος βρίσκεται πάνω στον Αρκτικό Ωκεανό και όχι σε ηπειρωτική ξηρά, γεγονός που δεν επέτρεπε τη δημιουργία μόνιμου πάγου σε μεγάλο υψόμετρο. Έτσι, χρειάστηκε να περάσουν ακόμη περίπου 25 εκατομμύρια χρόνια, μέχρι η παγκόσμια θερμοκρασία να μειωθεί αρκετά, λόγω της πτώσης των συγκεντρώσεων διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, ώστε να σχηματιστεί το μόνιμο παγοκάλυμμα στον Βόρειο Πόλο.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η μελέτη αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο της αλληλεπίδρασης μεταξύ του κλίματος και της γεωλογίας στην εξέλιξη του πλανήτη, δείχνοντας ότι η δημιουργία των μεγάλων παγοκαλυμμάτων δεν εξαρτήθηκε μόνο από την πτώση της θερμοκρασίας, αλλά και από τη διαμόρφωση του ίδιου του ανάγλυφου της Γης.

Πηγή: Reuters