Το The Lyceum Project 2026, με κεντρικό θέμα «Αλληλένδετη Νοημοσύνη: Έμβια. Προγονική. Τεχνητή» εξερεύνησε τις διασυνδέσεις μεταξύ ανθρώπινης, φυσικής, προγονικής και τεχνητής νοημοσύνης.
Σε μια εποχή που η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται με καταιγιστικούς ρυθμούς, το διεθνές συνέδριο Entangled Intelligence που διοργάνωσε το World Human Forum σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος», στο πλαίσιο του The Lyceum Project, δημιούργησε ένα σπάνιο χώρο συνάντησης ανάμεσα στην αιχμή της τεχνολογίας και την αρχαία σοφία. «Όλοι αισθανόμαστε ότι κάτι πάει λάθος στον κόσμο μας. Η κρίση που ζούμε γίνεται όλο και βαθύτερη, υπάρχει έλλειμμα νοήματος στις ζωές μας και η κατανάλωση δεν μας δίνει ικανοποίηση» θα πει κατά την έναρξη του συνεδρίου η Πρόεδρος του World Human Forum, Αλεξάνδρα Μητσοτάκη, τονίζοντας τη σημασία που έχει να συνδέσουμε τη τεχνολογία με την αρχαία σοφία καθώς «η πρώτη νοημοσύνη στο κόσμο είναι αυτή των προγόνων μας» όπως είπε χαρακτηριστικά.
Οικολογία και βιώσιμη ανάπτυξη
Μια πρόσκληση να εξετάσουμε την τεχνητή νοημοσύνη εμπνευσμένοι από τη σοφία της φύσης και των προγόνων μας ήταν η ομιλία της Καθηγήτριας από το Πανεπιστήμιο Columbia και συνιδρύτριας του Columbia Climate School, Ruth Defries. «Η έμψυχη νοημοσύνη υπάρχει για 3,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Η προγονική νοημοσύνη για 300.000 χρόνια και η τεχνητή νοημοσύνη 310 χρόνια» θα πει η Ruth Defries. Το άθροισμα αυτό της σοφίας της φύσης, της εφευρετικότητας και της σοφίας των ανθρώπων που εξελίσσεται αδιάλειπτα μέσα στον χρόνο πρέπει να επηρεάσει δυναμικά και την εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης. «Αυτές οι τρεις νοημοσύνες, αν συνεργαστούν μεταξύ τους, μπορούν να κάνουν την κοινωνία μας να ανθίσει» θα πει αναφερόμενη στις αξίες που πρέπει να διαποτίζουν την εξέλιξη της κοινωνίας και της τεχνολογίας.
Τι σημαίνει όμως να μαθαίνουμε από τη φύση; Όχι μόνο επιφανειακά αλλά παρατηρώντας και υιοθετώντας τις βαθύτερες αρχές της οργάνωσης της και της προσαρμογής της. «Ποιος όμως παρατηρεί ένα φυτό που ανθίζει;» αναρωτιέται ο Καθηγητής Φιλοσοφίας της Επιστήμης του Πανεπιστημίου Murcia της Ισπανίας, Paco Calvo προσκαλώντας μας να στραφούμε στη νοημοσύνη της φύσης για έμπνευση.
Σκέφτομαι πόσο δίκιο έχει αφού οι άνθρωποι περνάμε καθημερινά αδιάφοροι δίπλα από τα θαύματα της φύσης, ενώ θαυμάζουμε άκριτα κάθε νέο επίτευγμα. Επιτεύγματα που πολλές φορές πλήττουν την καρδιά των αξιών μας όπως η ελευθερία και η δημοκρατία. Αρκετοί ομιλητές αναρωτήθηκαν για το αν αυτή η πρόοδος της τεχνολογίας θα χρησιμοποιηθεί για να δημιουργήσει ένα πιο δίκαιο και βιώσιμο μέλλον για την ανθρωπότητα ή μήπως τελειοποιούμε ένα πανίσχυρο εργαλείο που θα επιταχύνει τη συγκέντρωση δύναμης στους ισχυρούς παραδίδοντας τον έλεγχο της ζωής μας. Μήπως σκάβουμε ακόμη βαθύτερα χάσματα μέσα στην ανθρωπότητα αναπτύσσοντας θανατηφόρες στρατιωτικές τεχνολογίες όπως αυτές που χρησιμοποιήθηκαν στον πόλεμο Ισραήλ- ΗΠΑ με το Ιράν, όπως επισήμανε ο Αρχιδιάκονος του Οικουμενικού Πατριαρχείου και Καθηγητής Τεχνολογίας στη Βοστόνη, Ιωάννης Χρυσαυγής. «Διασχίζουμε ένα δρόμο που μπορεί να μας οδηγήσει στον κίνδυνο αυταρχικών καθεστώτων» τονίζει και ο ακτιβιστής, λογοτέχνης και φιλόσοφος Αϊλτον Κρενάκ.
Ο Αϊλτον Κρενάκ, που είναι αρχηγός του ιθαγενούς λαού των Κρενάκ, και το έργο του είναι αφοσιωμένο στην προστασία των ιθαγενών λαών και του περιβάλλοντος καθώς και στην (επαν)εννοιολόγηση του τρόπου που ο άνθρωπος σχετίζεται με τη φύση θα πει: «Αδύνατον να μη νιώθουμε τα δάση και τους ποταμούς που υποφέρουν και τα είδη που εξαφανίζονται. Αυτό που αποκαλείται φύση. Με έκπληξη άκουσα τη λέξη “αποσπώ”. Η έκφραση αυτή, ότι “πρέπει να αποσπάμε”, είναι αυτό που καταστρέφει τον πλανήτη. Αυτή η νοημοσύνη. Πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε το πώς πρέπει να αποσπούμε από τη φύση» λέει και μας καλεί να ακούσουμε τη φωνή της φύσης, να μάθουμε από τη νοημοσύνη της. «Κανείς δεν μίλησε για τα data centers που χρειάζονται τόνους νερού. Κανείς δεν μίλησε για το πώς η καρδιά της γης υποφέρει από αυτά που αποσπάμε χωρίς την άδειά της. Μήπως η φύση δεν έχει τη νοημοσύνη για να μας οδηγήσει να πάρουμε αυτά που μας είναι απαραίτητα να πάρουμε για να μην την εξαντλήσουμε, ώστε να μπορέσουμε να προχωρήσουμε στον 22ο και στον 23ο αιώνα;»
Η ομιλία του εμπνευσμένου αυτού ανθρώπου ήταν ουσιαστικά ένα έναυσμα να αναγνωρίσουμε τη νοημοσύνη της φύσης ώστε να επιλέξουμε μια διαφορετική πορεία πριν είναι πολύ αργά. Έφυγα από το συνέδριο με την αισιόδοξη αίσθηση ότι μπορούμε να διαμορφώσουμε ένα βιώσιμο μέλλον σε ένα ζωντανό πλανήτη παραμένοντας συνδεδεμένοι με την προγονική σοφία και τη σοφία της φύσης που δυστυχώς έχουμε υποτιμήσει.
17°
