Άστρο «έσβησε» σιωπηλά και έγινε μαύρη τρύπα – Χωρίς καμία έκρηξη

Ένα τεράστιο και ιδιαίτερα λαμπρό άστρο στον γειτονικό μας γαλαξία Ανδρομέδα παρατηρήθηκε να «εξαφανίζεται» από τον ουρανό, μεταμορφούμενο σε μαύρη τρύπα χωρίς να προηγηθεί η συνήθης εκρηκτική διαδικασία μιας σουπερνόβα.

Το άστρο, με την ονομασία M31-2014-DS1, βρισκόταν στον Andromeda Galaxy, σε απόσταση περίπου 2,5 εκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη. Για τέσσερις δεκαετίες ήταν σταθερά φωτεινό. Το 2015 παρουσίασε παροδική αύξηση της λαμπρότητάς του και στη συνέχεια σχεδόν εξαφανίστηκε από την ορατή παρατήρηση.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι πρόκειται για το ισχυρότερο μέχρι σήμερα παρατηρησιακό στοιχείο σχηματισμού μαύρης τρύπας χωρίς έκρηξη σουπερνόβα — μια διαδικασία που οι αστροφυσικοί αποκαλούν «αποτυχημένη σουπερνόβα».

Τι συνέβη στο άστρο

Συνήθως, όταν ένα πολύ μεγάλο άστρο εξαντλεί τα πυρηνικά του καύσιμα, ο πυρήνας του καταρρέει και ακολουθεί μια τεράστια έκρηξη σουπερνόβα. Τα υπολείμματα είτε σχηματίζουν έναν αστέρα νετρονίων είτε, εάν η μάζα είναι αρκετά μεγάλη, μια μαύρη τρύπα.

Στην περίπτωση του M31-2014-DS1, το ωστικό κύμα που δημιουργήθηκε από την κατάρρευση του πυρήνα δεν είχε αρκετή ενέργεια για να διαλύσει το άστρο. Η βαρύτητα κυριάρχησε, ο πυρήνας κατέρρευσε απευθείας και σχηματίστηκε μια μαύρη τρύπα, περίπου πέντε φορές πιο βαριά από τον Ήλιο.

Το εξωτερικό περίβλημα του άστρου αποβλήθηκε ήπια, χωρίς κοσμική έκρηξη. Καθώς το υλικό ψυχόταν και απομακρυνόταν, παρήγαγε μια παροδική υπέρυθρη λάμψη. Έπειτα, το άστρο έχασε την κεντρική πηγή ενέργειάς του και «έσβησε» από όλα σχεδόν τα μήκη κύματος.

Γιατί είναι σημαντική η ανακάλυψη

Η ύπαρξη μαύρων τρυπών είναι γνωστή εδώ και πάνω από μισό αιώνα, ωστόσο οι άμεσες παρατηρήσεις της διαδικασίας μετατροπής ενός άστρου σε μαύρη τρύπα παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες.

Η συγκεκριμένη παρατήρηση δείχνει ότι άστρα με μάζα μόλις 13 φορές μεγαλύτερη από του Ήλιου μπορούν να καταλήξουν σε μαύρες τρύπες χωρίς θεαματική έκρηξη. Αυτό αλλάζει τις εκτιμήσεις για το πόσο συχνά συμβαίνει ο «ήσυχος» σχηματισμός τους στο Σύμπαν.

Οι ερευνητές εξετάζουν ήδη και δεύτερη παρόμοια περίπτωση, προσπαθώντας να κατανοήσουν αν η διαδικασία αυτή είναι πιο συχνή απ’ όσο πιστεύαμε.

Η εικόνα ενός άστρου που δεν εκρήγνυται, αλλά απλώς σβήνει και καταρρέει στη σιωπή, προσθέτει ένα ακόμη κεφάλαιο στα μεγάλα κοσμικά μυστήρια — και δείχνει ότι ακόμη και τα πιο βίαια φαινόμενα του Σύμπαντος μπορούν, κάποιες φορές, να συμβούν σχεδόν αθόρυβα.

Πηγή: Reuters