Πώς η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τον τρόπο που ψωνίζουμε - Τι είναι η agentic AI

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει ραγδαία τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές αναζητούν, συγκρίνουν και ψωνίζουν προϊόντα παγκοσμίως . 

Οι εξελίξεις που καταγράφονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, με κολοσσούς όπως η Amazon και η Walmart να πειραματίζονται με αυτόνομους πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης, λειτουργούν ως προπομπός για αλλαγές που αναμένεται να επηρεάσουν και την ελληνική αγορά — από τα μεγάλα ηλεκτρονικά καταστήματα και τα σούπερ μάρκετ, έως τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που προσπαθούν να διατηρήσουν την ψηφιακή τους παρουσία.

Η έλευση της λεγόμενης agentic AI (πρακτόρων τεχνητής νοημοσύνης) απειλεί να αρχίσει να «ξηλώνει» ένα οικοσύστημα ηλεκτρονικού εμπορίου στο οποίο έχουν επενδυθεί δισεκατομμύρια δολάρια για να δημιουργηθεί.

Τα bots μαθαίνουν πλέον πώς να ψωνίζουν. Οι πωλήσεις που θα προέρχονται από πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται να αντιστοιχούν στο 1,5% του ηλεκτρονικού λιανεμπορίου στις ΗΠΑ φέτος, σύμφωνα με πρόβλεψη της Emarketer. Ωστόσο, ο δυνητικός αντίκτυπος της τεχνολογίας κυριάρχησε στις συζητήσεις του συνεδρίου.

Τα bots μαθαίνουν να ψωνίζουν

«Για χρόνια, το online shopping βασιζόταν σε λέξεις-κλειδιά, φίλτρα, αναπτυσσόμενα μενού και ατελείωτο scrolling μέχρι να βρεις αυτό που θέλεις», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Google, Σούνταρ Πιτσάι, ο οποίος εμφανίστηκε στη σκηνή μαζί με τον επερχόμενο επικεφαλής της Walmart, Τζον Φέρνερ. «Τώρα… η AI μπορεί να κάνει τη δύσκολη δουλειά».

Οι υποστηρικτές της υποστηρίζουν ότι η agentic AI θα μπορούσε να αποτελέσει ένα άλμα αντίστοιχης σημασίας με την εμφάνιση του online shopping τη δεκαετία του 1990 ή των smartphones τη δεκαετία του 2000, καθώς οι αυτόνομοι ψηφιακοί πράκτορες αναλαμβάνουν τη χρονοβόρα διαδικασία αναζήτησης και σύγκρισης.

Νεοφυείς εταιρείες όπως η Perplexity και η OpenAI, αλλά και τεχνολογικοί γίγαντες όπως η Google, θέλουν αυτά τα εργαλεία να αποτελέσουν το πρώτο σημείο επαφής για την αγορά προϊόντων, μετατρέποντας τις AI πλατφόρμες chatbot στις νέες «βιτρίνες» του online shopping.

Η Φίντζι Σίμο, πρώην διευθύνουσα σύμβουλος της Instacart και πλέον επικεφαλής εφαρμογών της OpenAI, έχει τονίσει τη βελτίωση της ποιότητας ζωής που μπορεί να προσφέρει η τεχνολογία. «Έχουμε την ευκαιρία να κάνουμε αυτές τις εξοικονομήσεις χρόνου όχι απλώς χρήσιμες αλλά και καθημερινές», έγραψε πέρυσι στο blog της OpenAI.

Ωστόσο, η άνοδος της agentic AI απειλεί να αναδιαμορφώσει ένα οικοσύστημα λιανεμπορίου που έχει χτιστεί με τεράστιο κόστος. Ο έλεγχος των σχέσεων με τους πελάτες και των πολύτιμων δεδομένων που συγκεντρώθηκαν επί δεκαετίες μπορεί να περάσει εν μέρει σε ενδιάμεσους παίκτες.

Η αντικατάσταση των ανθρώπινων ματιών από ψηφιακά απειλεί επίσης τις εξαιρετικά κερδοφόρες δραστηριότητες του λεγόμενου retail media, όπου οι λιανεμπόροι πωλούν προνομιακή προβολή και διαφημιστικό χώρο στους προμηθευτές — μια παγκόσμια αγορά που η WARC εκτιμά κοντά στα 200 δισ. δολάρια ετησίως.

Ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια προειδοποιούν ότι η παράδοση προσωπικών δεδομένων σε shopping bots ενέχει κινδύνους απάτης, ενώ άλλοι σημειώνουν ότι τα bots μπορεί να παραπλανηθούν από έξυπνα σχεδιασμένο κώδικα ιστοσελίδων. Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο οι καταναλωτές να μην θελήσουν να «αναθέσουν» μια δραστηριότητα που για πολλούς παραμένει ευχάριστη εμπειρία — όπως ακριβώς δεν εγκατέλειψαν τα φυσικά καταστήματα.

Η αμυντική στάση της Amazon και η επιθετική Walmart

Η Amazon, η εταιρεία που περισσότερο από κάθε άλλη ώθησε την εξάπλωση του ecommerce, εμφανίζεται πιο αμυντική από τη Walmart απέναντι στην AI, παρότι η μονάδα cloud επενδύει δισεκατομμύρια σε υποδομές για μεγάλα γλωσσικά μοντέλα. Ο ιστότοπός της μπλοκάρει πολλά chatbot που έχουν αναπτύξει start-ups και τεχνολογικοί όμιλοι — μεταξύ αυτών και η Anthropic, στην οποία η Amazon έχει συμμετοχή.

Η εταιρεία, που ανακοίνωσε πρόσφατα χιλιάδες απολύσεις για μείωση κόστους, βρίσκεται σε συνομιλίες με την OpenAI για επένδυση 10 δισ. δολαρίων. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα είναι πιο περιορισμένη από τη συνεργασία OpenAI–Walmart που ανακοινώθηκε πέρυσι.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Amazon, Άντι Τζάσι, έχει δηλώσει ότι η εταιρεία βρίσκεται σε συζητήσεις με τρίτους «πράκτορες» και ότι στο μέλλον θα συνεργαστεί με ορισμένους. «Μου θυμίζει τις απαρχές των μηχανών αναζήτησης», είπε στους επενδυτές. «Έπρεπε να βρεθεί ο σωστός τρόπος συνεργασίας».

Παρότι Amazon και Walmart έχουν ήδη λανσάρει ψηφιακούς βοηθούς με δυνατότητες AI — όπως το Sparky της Walmart και το Rufus της Amazon — η Walmart κινείται πιο επιθετικά. Προσέλαβε πρόσφατα τον Σον Σκοτ ως ανώτερο αντιπρόεδρο AI shopping και σύναψε συμφωνία με την Google ώστε τα προϊόντα της να εμφανίζονται στο Gemini AI chatbot.

Σύμφωνα με τον Τζον Φέρνερ, η agentic AI «είναι εξίσου καθοριστική όσο ήταν η αναζήτηση για το ecommerce». Η Walmart έχει ήδη συνάψει συμφωνία με την OpenAI για την ενίσχυση των αγορών μέσω AI.

Ο επικεφαλής τεχνολογίας της Walmart στις ΗΠΑ, Χάρι Βασουντέβ, εξηγεί ότι οι AI πράκτορες θα μειώσουν το «γνωστικό φορτίο» των πελατών, επιτρέποντας αγορές μέσω κειμένου, φωνής, εικόνας και βίντεο. Ένας γονέας, λέει, θα μπορεί απλώς να πει: «Οργάνωσε ένα πάρτι γενεθλίων για την 10χρονη κόρη μου, με αυτό το θέμα και αυτό το budget», και ο πράκτορας να ολοκληρώσει τις αγορές.

Σύμφωνα με τη Similarweb, η Walmart διπλασίασε το μερίδιό της σε παραπομπές από AI μέσα στο 2025, φτάνοντας το 32,5%, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο της Amazon μειώθηκε αισθητά — χωρίς ωστόσο να υπάρχουν ενδείξεις απώλειας πελατών ή πωλήσεων.

Οι επικριτές προειδοποιούν ότι τα chatbot ενδέχεται να προωθούν διαφημίσεις χωρίς σαφή σήμανση ή να εκτίθενται σε απάτες και μαζική επιτήρηση. «Στο διαδίκτυο δεν υπάρχουν απάτες και όλα είναι αληθινά — άρα αυτό θα δουλέψει τέλεια με τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα», σχολιάζει σκωπτικά ο Κέιν ΜακΓκλάντρι του IEEE.

Παρά τις ανησυχίες, η agentic AI έχει ήδη πυροδοτήσει έναν νέο «χρυσό πυρετό». Το παραδοσιακό SEO δίνει τη θέση του σε νέες πρακτικές, όπως το GEO και το AEO — βελτιστοποίηση για γενετικές και απαντητικές μηχανές.

«Υπάρχει πλέον χώρος για να επανεφεύρουμε το online shopping», λέει ο Μαξ Σίνκλερ, πρώην στέλεχος της Amazon. Και, όπως σημειώνει ο Πιτσάι, «η AI είναι η πιο βαθιά πλατφορμική αλλαγή της ζωής μας — και ένας απίστευτος επιταχυντής της ανθρώπινης ευρηματικότητας».

Πηγή: Financial Times