Ο Ότσι ο Άνθρωπος των Πάγων ίσως έφερε καρκινογόνο στέλεχος HPV – και αυτό αλλάζει όσα ξέραμε για τον ιό
Νέα έρευνα δείχνει ότι ο άνθρωπος μπορεί να συμβιώνει με τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) εδώ και δεκάδες χιλιάδες χρόνια — πολύ περισσότερο απ’ όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα.
Σύμφωνα με μελέτη που αναρτήθηκε τον Δεκέμβριο στον επιστημονικό διακομιστή bioRxiv (χωρίς ακόμη να έχει αξιολογηθεί από ομότιμους), οι ερευνητές εντόπισαν γενετικά ίχνη του HPV16, ενός στελέχους υψηλού κινδύνου που σήμερα συνδέεται με καρκίνο, στα λείψανα δύο αρχαίων ανθρώπων: του Ότσι του Ανθρώπου των Πάγων, ηλικίας 5.300 ετών, και του λεγόμενου ανθρώπου του Ουστ’-Ισίμ, που έζησε πριν από περίπου 45.000 χρόνια στη δυτική Σιβηρία.
Ο HPV είναι μια εξαιρετικά διαδεδομένη ομάδα ιών που μεταδίδονται κυρίως μέσω άμεσης επαφής δέρμα με δέρμα ή μέσω σεξουαλικής επαφής. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ακίνδυνος και υποχωρεί μόνος του, όμως ορισμένα στελέχη, όπως ο HPV16, μπορούν να οδηγήσουν σε καρκίνο. Σήμερα εκτιμάται ότι ο HPV ευθύνεται για περίπου το 5% όλων των καρκίνων παγκοσμίως.
Οι ερευνητές ανέλυσαν διαθέσιμα γενετικά δεδομένα από τα απολιθώματα του Ότσι και του ανθρώπου του Ουστ’-Ισίμ, αναζητώντας αλληλουχίες DNA που μοιάζουν με εκείνες του HPV16. Και στις δύο περιπτώσεις εντόπισαν πολλαπλές αντιστοιχίες με το στέλεχος HPV16A — εύρημα που, όπως υποστηρίζουν, δεν μπορεί να αποδοθεί στην τύχη.
«Αυτό υποστηρίζει την ιδέα ότι οι ογκογόνοι ιοί HPV δεν είναι πρόσφατοι παθογόνοι οργανισμοί, αλλά μακροχρόνιοι “συγκάτοικοι” του ανθρώπου, που εξελίχθηκαν παράλληλα με τους πρωτεύοντες και τον Homo sapiens», σημειώνει ο συν-συγγραφέας της μελέτης, μοριακός βιολόγος Μαρσέλο Μπριόνες.
Ο Ότσι, που ανακαλύφθηκε το 1991 στις Άλπεις, στα σύνορα Ιταλίας–Αυστρίας, είναι ένα από τα πιο καλά διατηρημένα ανθρώπινα λείψανα που έχουν βρεθεί ποτέ. Από τη μελέτη του οι επιστήμονες έχουν μάθει το ύψος, την ηλικία, την καταγωγή του, ακόμη και ότι είχε τατουάζ και άρχισε να φαλακρίζει. Πέθανε πιθανότατα από αιμορραγία έπειτα από τραύμα από βέλος.
Λιγότερα είναι γνωστά για τον άνθρωπο του Ουστ’-Ισίμ, του οποίου βρέθηκε ένα σχεδόν ακέραιο μηριαίο οστό το 2008 στη δυτική Σιβηρία. Ραδιοχρονολόγηση έδειξε ότι έζησε πριν από περίπου 45.000 χρόνια.
Η μελέτη επιχειρεί επίσης να απαντήσει σε ένα παλιό ερώτημα: μήπως τα καρκινογόνα στελέχη του HPV πέρασαν στον άνθρωπο από τους Νεάντερταλ, μέσω επιμειξίας πριν από περίπου 47.000 χρόνια;
Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι προηγούμενες έρευνες δεν έχουν εντοπίσει HPV16 σε DNA Νεάντερταλ και, με βάση τα νέα ευρήματα, υποστηρίζουν ότι είναι απίθανο οι Νεάντερταλ να ήταν η πηγή του ιού για τον Homo sapiens.
Ωστόσο, άλλοι επιστήμονες εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί. Ο ιολόγος Κόνραντ φαν Ντόορσλαερ υπενθυμίζει ότι ο άνθρωπος του Ουστ’-Ισίμ είχε στο γονιδίωμά του και DNA Νεάντερταλ, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ο ιός να μεταδόθηκε όντως μέσω επιμειξίας.
Παρά τις αβεβαιότητες, οι ειδικοί συμφωνούν ότι η μελέτη ρίχνει νέο φως στην εξελικτική ιστορία ενός ιού που συνεχίζει να επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους.
«Δεν θα οδηγήσει απαραίτητα σε καλύτερα εμβόλια ή θεραπείες», λέει ο φαν Ντόορσλαερ. «Αλλά όχι όλη η επιστήμη πρέπει να αποσκοπεί σε αυτό. Μερικές φορές έχει αξία απλώς και μόνο επειδή μας βοηθά να καταλάβουμε κάτι εντυπωσιακό για τον κόσμο».
10°
