Επανάσταση στην οφθαλμολογία: πώς μια απλή ένεση έσωσε την όραση της πρώτης ασθενούς παγκοσμίως

Μια πρωτοποριακή θεραπεία που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στο Λονδίνο δίνει ελπίδα σε ανθρώπους που κινδυνεύουν να χάσουν την όρασή τους από μια σπάνια αλλά εξαιρετικά επικίνδυνη πάθηση των ματιών. Γιατροί του Moorfields Eye Hospital ανακοίνωσαν ότι κατάφεραν το μέχρι πρότινος αδύνατο: να αποκαταστήσουν την όραση και να αποτρέψουν την τύφλωση σε ασθενείς με υποτονία του οφθαλμού (hypotony).

Σύμφωνα με πιλοτική μελέτη, 7 από τους 8 πρώτους ασθενείς που έλαβαν τη νέα θεραπεία παρουσίασαν σαφή βελτίωση στην όραση τους. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η Νίκι Γκάι, 47 ετών, η πρώτη ασθενής παγκοσμίως που υποβλήθηκε στη συγκεκριμένη αγωγή, η οποία μίλησε αποκλειστικά στο BBC για την εμπειρία της.

«Ήταν κάτι που μου άλλαξε τη ζωή. Μου τα έδωσε όλα πίσω. Μπορώ να βλέπω το παιδί μου να μεγαλώνει», λέει. «Από το να μετράω δάχτυλα και να βλέπω τα πάντα θολά, μπορώ πλέον να βλέπω ξανά».

Σήμερα, η Νίκι μπορεί να διαβάζει τις περισσότερες σειρές γραμμάτων στον οφθαλμολογικό πίνακα, φτάνοντας μόλις μία γραμμή πριν από το όριο που απαιτείται νομικά για οδήγηση. Μέχρι πρότινος θεωρούνταν μερικώς τυφλή, χρησιμοποιούσε μεγεθυντικό φακό ακόμη και μέσα στο σπίτι και κινούνταν βασιζόμενη κυρίως στη μνήμη.

Τι είναι η υποτονία του οφθαλμού

Η υποτονία είναι μια κατάσταση κατά την οποία η πίεση στο εσωτερικό του ματιού πέφτει σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα. Το μάτι χάνει τη φυσιολογική του σφαιρικότητα και κυριολεκτικά «καταρρέει», με αποτέλεσμα σοβαρή απώλεια όρασης ή και πλήρη τύφλωση.

Μπορεί να προκληθεί από τραυματισμό, φλεγμονή, παρενέργειες φαρμάκων ή ως επιπλοκή μετά από οφθαλμικές επεμβάσεις. Μέχρι σήμερα, οι διαθέσιμες θεραπείες ήταν περιορισμένες και συχνά τοξικές μακροπρόθεσμα.

Από το σιλικόνη στο διαφανές gel

Μέχρι πρόσφατα, οι γιατροί προσπαθούσαν να «φουσκώσουν» το μάτι με στεροειδή ή έλαιο σιλικόνης. Όμως το υλικό αυτό είναι δύσκολο να δει κανείς μέσα από αυτό, προκαλεί μόνιμη θόλωση και δεν αποκαθιστά ουσιαστικά την όραση.

Η ομάδα του Moorfields αποφάσισε να δοκιμάσει κάτι διαφορετικό: ένα χαμηλού κόστους, υδατοδιαλυτό και απολύτως διαφανές gel, την υδροξυπροπυλομεθυλοκυτταρίνη (HPMC), το οποίο ήδη χρησιμοποιείται σε ορισμένες οφθαλμολογικές επεμβάσεις.

Η καινοτομία δεν ήταν το υλικό, αλλά ο τρόπος χρήσης του. Αντί για μία μόνο εφαρμογή, οι γιατροί το εγχέουν επαναλαμβανόμενα στο εσωτερικό του ματιού, αποκαθιστώντας σταδιακά την πίεση και επιτρέποντας στον αμφιβληστροειδή να λειτουργήσει ξανά σωστά.

«Γεμίζοντας το μάτι με κάτι που βλέπεις μέσα από αυτό»

Ο οφθαλμίατρος Χάρι Πετρούσκιν, που παρακολουθεί τη Νίκι, περιγράφει την απόφαση ως ρίσκο: «Η ιδέα ότι μπορεί να προκαλέσουμε βλάβη σε κάποιον που ουσιαστικά έχει μόνο ένα λειτουργικό μάτι ήταν αγχωτική. Αλλά βρήκαμε μια λύση και, εκπληκτικά, δούλεψε».

Όπως λέει, το αποτέλεσμα ξεπέρασε κάθε προσδοκία. «Μια ασθενής που, με κάθε λογική, θα έπρεπε να έχει χάσει την όρασή της και στα δύο μάτια, ζει σήμερα φυσιολογικά. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό».

Τι ακολουθεί

Μέχρι σήμερα έχουν θεραπευτεί 35 ασθενείς, με τη χρηματοδότηση της Moorfields Eye Charity, ενώ τα αποτελέσματα των πρώτων 8 δημοσιεύτηκαν στο British Journal of Ophthalmology. Η θεραπεία περιλαμβάνει ένεση κάθε 3–4 εβδομάδες, για συνολικό διάστημα περίπου 10 μηνών.

Οι γιατροί εκτιμούν ότι η μέθοδος θα μπορούσε να βοηθήσει εκατοντάδες ή και χιλιάδες ασθενείς ετησίως στο Ηνωμένο Βασίλειο, εφόσον διατηρούνται βιώσιμα τα κύτταρα στο πίσω μέρος του ματιού.

«Τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικά, αλλά βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή», τονίζει ο Πετρούσκιν. «Με τον χρόνο θα μπορούμε να εντοπίζουμε καλύτερα ποιοι ασθενείς μπορούν πραγματικά να ωφεληθούν».

Πηγή: BBC News