MDA: Πώς αναλύουμε ένα videogame;

«Η διαφορά μεταξύ των games και άλλων προϊόντων ψυχαγωγίας (όπως βιβλία, μουσική, ταινίες και θεατρικά) είναι ότι η κατανάλωσή τους είναι σχετικά απρόβλεπτη. Η σειρά των γεγονότων που λαμβάνουν χώρα κατά τη διάρκεια του gameplay και το αποτέλεσμα αυτών των γεγονότων είναι άγνωστα τη στιγμή που το προϊόν έχει κατασκευαστεί», αναφέρουν στην εργασία τους οι Robin Hunicke, Marc LeBlanc και Robert Zubek.

Εξαιτίας αυτής της περιπλοκότητας, είτε είσαι game developer, κριτικός ή ερευνητής, το MDA είναι ένα εξαιρετικά χρήσιμο αναλυτικό εργαλείο. Τι είναι, λοιπόν, το MDA και πώς μας βοηθά να μεθοδεύσουμε την ανάλυση του παιχνιδιού που παίζουμε ή φτιάχνουμε;

Το αρκτικόλεξο MDA (Mechanics, Dynamics, Aesthetics) αποτελείται από τις τρεις βασικές έννοιες-στοιχεία: τους Μηχανισμούς, τις Δυναμικές και την Αισθητική (ή «τα Αισθητικά).

Μηχανισμοί είναι όλες οι δράσεις, συμπεριφορές και χειρισμοί που επιτρέπονται στον παίκτη. Άλματα, κίνηση, όπλα, επιλογές διαλόγου, όλα αυτά είναι μηχανισμοί. Μαζί με το ευρύτερο περιεχόμενο του παιχνιδιού, οι μηχανισμοί υποστηρίζουν την ανάπτυξη δυναμικών του gameplay.

Δυναμικές, είναι η «συμπεριφορά» των μηχανισμών του παιχνιδιού καθώς το παιχνίδι τρέχει. Ανάλογα με το τι θα κάνει ο παίκτης, τις συνθήκες που θα προκύψουν και την αλληλεπίδραση με τις συνολικές συνθήκες του παιχνιδιού σε αληθινό χρόνο, οι μηχανισμοί δημιουργούν δυναμικές, οι οποίες με τη σειρά τους δημιουργούν εμπειρίες.

Έχουμε συνηθίσει τη χρήση του όρου «αισθητική» να αναφέρεται, κυρίως, σε οπτικοακουστικά γνωρίσματα. Εν προκειμένω, θα έλεγε κανείς ότι χρησιμοποιείται με έννοια εγγύτερη στην ετυμολογική του αλήθεια. Αισθητική στο MDA είναι η εμπειρία όπως τη βιώνει ο παίκτης, μη αναλυμένη, ως συναισθηματική κατάσταση.

Οι μηχανισμοί, λοιπόν, στήνουν το τι είναι εφικτό στο παιχνίδι, σε βασικό επίπεδο. Όταν κάποιος παίζει το παιχνίδι, ο τρόπος με τον οποίο θα αλληλεπιδράσουν οι διάφοροι μηχανισμοί, σχηματίζει τη μοναδική, ζωντανή «συμπεριφορά» του παιχνιδιού. Η συμπεριφορά αυτή γίνεται δεκτή –και καταναλώνεται– ως αισθητική εμπειρία.

Ο δημιουργός κι ο καταναλωτής/παίκτης, επεξεργάζονται αντιστρόφως αυτή τη διαδικασία, σύμφωνα με την εργασία των ερευνητών. «Από τη σκοπιά του σχεδιαστή, οι μηχανικοί δημιουργούν δυναμική συμπεριφορά συστήματος, η οποία με τη σειρά της οδηγεί σε συγκεκριμένες αισθητικές εμπειρίες. Από την πλευρά του παίκτη, η αισθητική στήνει τον τόνο, που γεννιέται μέσα από παρατηρήσιμες δυναμικές και τελικά, μηχανισμούς που μπορεί να χειριστεί.»

Σημαντικό είναι να ξεκαθαρίσουμε, ότι το game design δεν είναι επιστημονικός κλάδος. Το MDA είναι ένα πολύτιμο εργαλείο, αλλά παραμένει απλώς μία πιθανή προσέγγιση, με τις δικές τις δυνάμεις και αδυναμίες.