Φωτεινή Μπαξεβάνη: Από την Κυρά της Ρω στο Καστελόριζο της καρδιάς της

Το Καστελόριζο δεν είναι απλώς ένας ταξιδιωτικός προορισμός· είναι ένα συναίσθημα που σε ακολουθεί παντού. Το πρωτοεπισκέφτηκα τον Ιούνιο του 2017, ταξιδεύοντας εκεί για να ερευνήσω τη ζωή της Δέσποινας Αχλαδιώτη, της θρυλικής Κυράς της Ρω. Σκοπός μου ήταν να συγκεντρώσω ιστορίες και μαρτυρίες για τον συγγραφέα Γιάννη Σκαραγκά, που ζούσε στη Ζυρίχη, ο οποίος ήθελε να δημιουργήσει ένα έργο βασισμένο στη ζωή της. Εκείνο όμως το ταξίδι εξελίχθηκε σε κάτι πολύ βαθύτερο: σε μια προσωπική σχέση αγάπης με το ίδιο το νησί.

Η άφιξη στο Καστελόριζο είναι από τις πιο συγκλονιστικές εμπειρίες που μπορεί να ζήσει ένας ταξιδιώτης στο Αιγαίο. Καθώς το καράβι στρίβει και μπαίνει στο λιμάνι, ξεδιπλώνεται μπροστά σου ένα σκηνικό σχεδόν ονειρικό. Πολύχρωμα νεοκλασικά σπίτια, γαλαζοπράσινα νερά κι ένα φως που κάνει τα πάντα να μοιάζουν ζωγραφισμένα. Για λίγα λεπτά μένεις ακίνητος στο κατάστρωμα, μόνο και μόνο για να αποτυπώσεις αυτή την εικόνα μέσα σου.

Το νησί σε παρασύρει αμέσως στους δικούς του ρυθμούς. Δεν υπάρχουν βιασύνες ούτε μεγάλες αποστάσεις. Περπατάς παντού, χάνεσαι στα σοκάκια, σταματάς για καφέ δίπλα στη θάλασσα και, πριν το καταλάβεις, έχεις γνωρίσει ανθρώπους που σου μιλούν σαν παλιοί φίλοι. Οι άνθρωποι του νησιού έχουν μια σπάνια ζεστασιά· σε κάνουν να νιώθεις πως ανήκεις εκεί, ακόμη κι αν είσαι επισκέπτης. Οι μέρες γεμίζουν με βουτιές σε νερά διάφανα σαν πισίνα, βαρκάδες στη Ρω και στη μαγική Γαλάζια Σπηλιά, φρέσκο ψάρι δίπλα στο κύμα και νύχτες στο λιμάνι, που καταλήγουν πάντα σε ιστορίες και γέλια κάτω απ’ τα αστέρια. Κάθε γωνιά του νησιού κουβαλά μνήμη και ιστορία· από τα παλιά αρχοντικά και τα σημάδια του πολέμου μέχρι τα μικρά ξωκλήσια και τις αφηγήσεις των κατοίκων.

Από εκείνο το πρώτο ταξίδι γεννήθηκε η νουβέλα «Η Κυρά της Ρω» (εκδόσεις Κριτική) και ο μονόλογος που 9 χρόνια τώρα έχει παρουσιαστεί στην Ελλάδα, στην Κύπρο, στις ΗΠΑ, στην Αυστραλία και στην Ευρώπη. Το έργο παρουσιάστηκε μάλιστα το 2020 και στο UCLA στο Λος Άντζελες, ύστερα από επίσημη πρόσκληση του Center for the Art of Performance. Λίγο πριν, είχα την τιμή να γίνω η πρώτη Ελληνίδα ομιλήτρια του UCLA Regents Lecture, και αφιέρωσα τη διάλεξή μου στο Καστελόριζο, με τίτλο «My Own Private Kastellorizo». Για μένα αυτό το έργο υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα δώρα της ζωής και της καλλιτεχνικής μου πορείας.

Τη σχέση μου με το νησί την αποτύπωσα και μουσικά μέσα από τα τραγούδια «Καστελόριζό μου» και «Ερημοπούλι», σε στίχους του Γιάννη Σκαραγκά και ερμηνεία της Βιολέτας Ίκαρη, που αποτελούν ένα προσωπικό μουσικό ταξίδι στο φως, στη μνήμη και στην ψυχή του τόπου. Τα δώρισα για τους σκοπούς καλλιτεχνικών δράσεων στο νησί μέσω του Φεστιβάλ Γρίφων, όταν, τον Σεπτέμβριο του 2020, ο Δήμος Μεγίστης μού απένειμε φόρο τιμής για την προσφορά μου στο νησί.

Όσο περισσότερο γνωρίζω το Καστελόριζο, τόσο περισσότερο το αγαπώ. Και ίσως αυτό να είναι το μυστικό αυτού του μικρού νησιού: δεν σε εντυπωσιάζει μόνο με την ομορφιά του, αλλά με τον τρόπο που σε κάνει να αισθάνεσαι. Γι’ αυτό όσοι το επισκέπτονται μία φορά, πάντα βρίσκουν έναν λόγο να επιστρέψουν.

→ Η Φωτεινή Μπαξεβάνη είναι ηθοποιός, συνθέτρια και σκηνοθέτρια