Περιβαλλον

COP31: Η κλιματική αλλαγή απειλεί να αυξήσει τις μεταναστευτικές ροές στη Μεσόγειο

Έκθεση προειδοποιεί για αύξηση της θερμοκρασίας έως 6°C και επισιτιστική κρίση

Newsroom
2’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

COP31: Η κλιματική αλλαγή ενδέχεται να εντείνει τις μεταναστευτικές πιέσεις στη Μεσόγειο, καθώς επιδεινώνονται η λειψυδρία και η επισιτιστική ανασφάλεια.

Τον κίνδυνο ενίσχυσης των μεταναστευτικών πιέσεων στη Μεσόγειο εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής αναδεικνύει νέα επιστημονική έκθεση του Δικτύου Εμπειρογνωμόνων της Μεσογείου για την Κλιματική και Περιβαλλοντική Αλλαγή (MedECC).

Η μελέτη για τους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της 31ης Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP31), στην Αττάλεια της Τουρκίας, επισημαίνοντας ότι η λειψυδρία, η επισιτιστική ανασφάλεια και η υποβάθμιση των φυσικών πόρων ενδέχεται να επηρεάσουν όλο και περισσότερο τις μεταναστευτικές τάσεις τις επόμενες δεκαετίες.

Η Μεσόγειος συγκαταλέγεται ήδη στις πιο επιβαρυμένες μεταναστευτικές διαδρομές παγκοσμίως. Τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, περισσότεροι από 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι διέσχισαν τη θάλασσα με κατεύθυνση την Ευρώπη, ενώ την περίοδο 2014-2024 καταγράφηκαν πάνω από 30.000 νεκροί και αγνοούμενοι.

Η έκθεση, που παρουσιάστηκε από τον κλιματολόγο του Πανεπιστημίου του Σαλέντο Πιέρο Λιονέλο και τον αναπληρωτή γενικό γραμματέα της Ένωσης για τη Μεσόγειο (UfM), αρμόδιο για τη Σταθερότητα και την Ανθεκτικότητα, Ζοάν Μπορέλ, υπογραμμίζει ότι η σύνδεση περιβαλλοντικών αλλαγών και μετανάστευσης δεν είναι γραμμική. Αντίθετα, διαμορφώνεται από ένα σύνθετο πλέγμα οικονομικών, κοινωνικών και γεωπολιτικών παραγόντων.

Μέχρι σήμερα, οι μετακινήσεις που συνδέονται άμεσα με περιβαλλοντικές πιέσεις αφορούν κυρίως μικρότερες αποστάσεις. Οι διασυνοριακές μεταναστευτικές ροές εξακολουθούν να επηρεάζονται περισσότερο από οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες. Ωστόσο, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η ερημοποίηση και η έλλειψη φυσικών πόρων αναμένεται να αποκτήσουν αυξανόμενη σημασία.

Άνοδος θερμοκρασίας έως και 6 βαθμούς Κελσίου

Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι προβλέψεις για τη θερμοκρασιακή εξέλιξη της Μεσογείου, μιας περιοχής που συγκαταλέγεται στις πλέον ευάλωτες στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Σύμφωνα με την έκθεση, σε ένα δυσμενές σενάριο η μέση θερμοκρασία θα μπορούσε έως το 2100 να αυξηθεί κατά έως και 6°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Οι επιπτώσεις αναμένεται να επεκταθούν και στην παραγωγή τροφίμων και στους θαλάσσιους πόρους. Έως το 2050, περισσότερο από το 20% των θαλάσσιων ειδών που αποτελούν αντικείμενο αλιευτικής εκμετάλλευσης στη Μεσόγειο ενδέχεται να εξαφανιστεί, ενώ οι αποδόσεις των γεωργικών καλλιεργειών θα μπορούσαν να μειωθούν κατά 17%.

Οι αλλαγές αυτές απειλούν βασικούς οικονομικούς κλάδους, όπως η γεωργία, ο τουρισμός, η αλιεία και η ενέργεια, ενώ ενδέχεται να διευρύνουν τις ήδη υπάρχουσες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες. Μεγαλύτερη έκθεση στους κινδύνους αντιμετωπίζουν οι χώρες της νότιας και ανατολικής Μεσογείου, όπου η περιορισμένη διαθεσιμότητα νερού, η εξάρτηση από τη γεωργία, η ερημοποίηση και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας επιβαρύνουν τις τοπικές κοινωνίες.

Περιφερειακή συνεργασία και επενδύσεις σε υποδομές

Την ανάγκη κοινής αντιμετώπισης των προκλήσεων υπογράμμισε ο Ζοάν Μπορέλ, επισημαίνοντας ότι η Μεσόγειος βρίσκεται αντιμέτωπη ταυτόχρονα με την κλιματική αλλαγή, τη γεωπολιτική αστάθεια και τη μετανάστευση. Όπως ανέφερε, οι εξελίξεις στη μία πλευρά της περιοχής επηρεάζουν αναπόφευκτα και τις υπόλοιπες. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι η ενίσχυση της συνεργασίας για την κλιματική δράση και τη βιώσιμη ανάπτυξη μπορεί να οδηγήσει σε κοινές λύσεις.

Ο Πιέρο Λιονέλο επισήμανε από την πλευρά του ότι οι περιβαλλοντικές μεταβολές, οι συγκρούσεις και οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες αλληλεπιδρούν με διαφορετικό τρόπο σε κάθε περιοχή. Οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν τόσο την απόφαση των ανθρώπων να εγκαταλείψουν τον τόπο τους όσο και τη δυνατότητά τους να παραμείνουν σε αυτόν. Τόνισε, παράλληλα, ότι απαιτείται αποφυγή απλουστευτικών ερμηνειών, ώστε οι πολιτικές που θα σχεδιαστούν να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των πληθυσμών.

Η έκθεση προτείνει επενδύσεις σε πράσινες και ανθεκτικές υποδομές, ενίσχυση της ανθεκτικότητας της γεωργίας και βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να ενδυναμώσουν τις τοπικές κοινωνίες απέναντι στις περιβαλλοντικές πιέσεις και να περιορίσουν τις αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμών.

Παράλληλα, υπογραμμίζεται η ανάγκη διεπιστημονικής έρευνας και βελτίωσης των διαθέσιμων βάσεων δεδομένων, προκειμένου να καταγράφονται και να προβλέπονται με μεγαλύτερη ακρίβεια οι μεταναστευτικές τάσεις που συνδέονται με την περιβαλλοντική υποβάθμιση.

Το MedECC επεξεργάζεται ήδη τη δεύτερη ολοκληρωμένη έκθεση αξιολόγησης για τη Μεσόγειο (MAR2), η οποία θα εξετάσει εκτενέστερα τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τη σύνδεσή τους με τις κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις.