«Το Κυνήγι»: Μια κραυγή για το περιβάλλον

Το περιβάλλον και η τέχνη είναι άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους αφού η έμπνευση τρέφεται ή μαραζώνει ανάλογα με το περιβάλλον. Ο κίνδυνος της καταστροφής από τις σχεδιαζόμενες γεωτρήσεις στο Ιόνιο και ο τεράστιος αντίκτυπος που θα έχουν στο θαλάσσιο περιβάλλον, στα κητώδη, στο οικοσύστημα αλλά και στη τοπική κοινωνία, είναι ο λόγος που κινητοποίησε τον καλλιτέχνη The Krank και με το έργο του «Το Κυνήγι» αντιτάχθηκε σθεναρά στη καταστροφή.

Σε ένα ταξίδι του στους Παξούς, μια κάτοικος του είχε περιγράψει τις δονήσεις που ένιωθαν στο νησί κατά τη διάρκεια των ερευνών για τους υδρογονάνθρακες.
«Αυτή η εικόνα είχε μείνει πολύ έντονα μέσα μου, χωρίς τότε να ξέρω τι θα μπορούσε να γίνει», θα μου πει ο καλλιτέχνης. Αργότερα όταν πήγε στους Οθωνούς στο πλαίσιο του προγράμματος φιλοξενίας Ionian Lab άρχισε να γνωρίζει τον τόπο που επισκεπτόταν για πρώτη φορά. «Περνούσα χρόνο στο νησί, έψαχνα διαφορετικά σημεία, περπατούσα, παρατηρούσα το τοπίο και όταν βρήκα την παραλία Άσπρη Άμμο συνειδητοποίησα ότι βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το Block 2. Εκεί ήταν σαν να συνδέθηκαν ξαφνικά δυο πράγματα που μέχρι τότε υπήρχαν ξεχωριστά στο μυαλό μου, εκείνη η μαρτυρία και το ίδιο το τοπίο».

Του ζητώ να μου περιγράψει την παραλία Άσπρη Άμμο στους Οθωνούς που τον ενέπνευσε και έστησε την προσωρινή εγκατάσταση «Το Κυνήγι» που απεικονίζει δύο προϊστορικούς κυνηγούς αντιμέτωπους με το περίγραμμα μιας υπεράκτιας πλατφόρμας εξόρυξης.

«Η Άσπρη Άμμος είναι ένα μέρος που σου δημιουργεί πολύ έντονα την αίσθηση ότι βρίσκεσαι στην άκρη. Υπάρχουν μεγάλοι βράχοι, η θάλασσα μπροστά σου και ένας πολύ ανοιχτός ορίζοντας. Δίπλα βρίσκεται και η Σπηλιά της Καλυψώς, οπότε υπάρχει ήδη μια σύνδεση του τοπίου με τον μύθο που δύσκολα αγνοείς όταν περνάς αρκετό χρόνο εκεί. Αυτό που με ενδιέφερε περισσότερο όμως ήταν ότι η παραλία δεν έμοιαζε με ένα ουδέτερο τοπίο πάνω στο οποίο θα μπορούσα απλώς να τοποθετήσω ένα έργο. Κοιτάζοντας προς τη θάλασσα, κοιτάζεις προς την ίδια κατεύθυνση όπου βρίσκεται το Block 2. Για μένα αυτό άλλαζε τελείως τη σημασία του χώρου. Η παραλία έγινε ουσιαστικά μέρος της εικόνας και όχι το φόντο της».

Αντί λοιπόν να παρουσιάσει το έργο-διαμαρτυρία μέσα σε ένα εκθεσιακό χώρο, το αναπτύσσει μέσα στο ίδιο το τοπίο «που ενδέχεται να γνωρίσει έναν μελλοντικό βιομηχανικό μετασχηματισμό», όπως θα πει ο The Krank. Έτσι ο τόπος μετατρέπεται σε αναπόσπαστο μέρος του έργου.

Αντλώντας έμπνευση από τη μορφή των προϊστορικών σπηλαιογραφιών, το «Κυνήγι» συνδέει τις πρώτες μορφές ανθρώπινης επιβίωσης με τις σύγχρονες πρακτικές εξόρυξης φυσικών πόρων.
«Υπήρχαν στιγμές που αισθανόμουν πολύ έντονα την απομόνωση του τόπου. Θυμάμαι να στέκομαι μόνος στην παραλία, να κοιτάζω το έργο και μετά τον ορίζοντα και να συνειδητοποιώ ότι δεν θα μπορούσα να το είχα κάνει κάπου αλλού. Εκεί κατάλαβα ότι ο τόπος δεν ήταν απλώς η κατάλληλη τοποθεσία για μια ιδέα που είχα ήδη. Ήταν ο λόγος που αυτή η ιδέα είχε πάρει αυτή τη συγκεκριμένη μορφή.

»Παράλληλα, όσο περνούσαν οι μέρες, οι Οθωνοί άρχισαν να αποκτούν για μένα μια περίεργη σχέση με τον χρόνο. Είναι ένα μικρό και απομακρυσμένο νησί, οι άνθρωποι εμφανίζονται, χάνονται, τους ξανασυναντάς μετά από μέρες, και όλο αυτό μαζί με τη Σπηλιά της Καλυψώς και το τοπίο δημιουργούσε κάποιες στιγμές όπου το σύγχρονο και το πολύ παλιό έμοιαζαν να συνυπάρχουν. Νομίζω ότι από εκεί προέκυψε και η ανάγκη να χρησιμοποιήσω μια εικόνα που θυμίζει προϊστορική σπηλαιογραφία, για να μιλήσω για κάτι απολύτως σύγχρονο. Και υπήρχε συνεχώς αυτή η αντίφαση: βρισκόμουν μέσα σε ένα πανέμορφο και φαινομενικά ήσυχο τοπίο, ενώ αυτό που με είχε οδηγήσει εκεί ήταν η σκέψη μιας πολύ μεγάλης βιομηχανικής δραστηριότητας που μπορεί να εμφανιστεί λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα. Αυτή η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που έβλεπα και σε αυτό που γνώριζα ήταν ίσως το πιο δυνατό συναίσθημα όσο δούλευα», μου εξομολογείται ο καλλιτέχνης και σκέφτομαι ότι και μόνο στην ιδέα ότι αυτός ο παράδεισος μπορεί να εξαφανιστεί, σου ραγίζεται η καρδιά.

Τον ρωτώ πώς το είδε η τοπική κοινωνία, πώς ανταποκρίθηκαν οι λουόμενοι.
«Η αντίδραση του κόσμου ήταν ίσως ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κομμάτια της διαδικασίας, γιατί δεν ήταν καθόλου προσχεδιασμένη. Την τελευταία ημέρα, κάποιοι λουόμενοι άρχισαν να με πλησιάζουν και να με ρωτούν τι είναι αυτό που φτιάχνω. Η πρώτη τους αντίδραση ήταν ουσιαστικά απέναντι σε κάτι ξένο που είχε εμφανιστεί μέσα σε ένα τοπίο που γνώριζαν πολύ καλά. Όταν όμως τους εξηγούσα τι απεικόνιζε το έργο και τους μιλούσα για το Block 2, πηγαίναμε μαζί προς τα βράχια και κοιτούσαμε ξανά την εγκατάσταση σε σχέση με τον πραγματικό ορίζοντα. Και εκεί συνέβαινε κάτι που για μένα ήταν πολύ σημαντικό, η συζήτηση σταματούσε σταδιακά να αφορά το ίδιο το έργο και άρχιζε να αφορά τον τόπο. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση αυτή η μετατόπιση. Στην αρχή κοιτούσαν το μαύρο υλικό και αναρωτιόνταν αν ανήκει εκεί. Λίγα λεπτά αργότερα κοιτούσαμε όλοι προς τη θάλασσα και συζητούσαμε τι άλλο μπορεί να εμφανιστεί εκεί και τι σημαίνει μια πολύ πιο μόνιμη παρέμβαση. Για κάποιες στιγμές είχα την αίσθηση ότι κοιτούσαμε ακριβώς το ίδιο τοπίο μέσα από το ίδιο πρίσμα. Και νομίζω ότι εκεί το έργο απέκτησε μια δεύτερη ζωή, πέρα από την εικόνα του», αποκαλύπτει ο καλλιτέχνης.

Αναρωτιέμαι πόσο δύσκολο ήταν να στηθεί μια τόσο μεγάλη εγκατάσταση μέσα στο λιοπύρι του καλοκαιριού.
«Οι συνθήκες ήταν απαιτητικές κυρίως επειδή το έργο γινόταν εξ ολοκλήρου έξω και σε μεγάλη κλίμακα. Για αρκετές ώρες βρισκόμουν πάνω στην παραλία, εκτεθειμένος στον ήλιο, μετακινώντας και τοποθετώντας το υλικό και προσπαθώντας ταυτόχρονα να βλέπω τη σύνθεση από απόσταση. Σε ένα έργο περίπου 500 τετραγωνικών μέτρων χάνεις πολύ εύκολα την εικόνα όταν βρίσκεσαι μέσα σε αυτή. Το τοπίο γίνεται το εργαστήριό σου και δεν ελέγχεις όλες τις παραμέτρους. Η θερμοκρασία, ο αέρας, το φως, η θάλασσα, ακόμη και οι άνθρωποι που περνούν από εκεί μπαίνουν με κάποιο τρόπο μέσα στη διαδικασία. Το έργο δεν κατασκευάζεται απομονωμένο και μετά μεταφέρεται στον χώρο· διαμορφώνεται εκεί, μαζί με ό,τι συμβαίνει γύρω του.

»Οι περισσότερες υπεράκτιες εξορύξεις γίνονται αντιληπτές μέσα από χάρτες, τεχνικές μελέτες ή επίσημες ανακοινώσεις. Το "Κυνήγι" προσεγγίζει την ίδια γεωγραφία διαφορετικά. Αντί να καταγράφει ένα τοπίο αφού έχει αλλάξει, εισάγει μια προσωρινή οπτική παρέμβαση όσο το μέλλον του παραμένει ακόμη ανοιχτό” λέει ο The Krank και σκέφτομαι το αίσθημα ευθύνης του για να αντιταχθεί στην καταστροφή. Χρησιμοποίησε τη δημιουργική του φωνή για να αγωνιστεί υπέρ του περιβάλλοντος, υπέρ αυτού που μας δίνει ζωή και αφού η εγκατάσταση επιτέλεσε το σκοπό της απομακρύνθηκε πλήρως, χωρίς να αφήσει μόνιμη επέμβαση στο χώρο».