«Αιώνια» Χημικά: Όχι ακόμη πλήρης απαγόρευση στην ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα προχωρήσει άμεσα σε πλήρη απαγόρευση των λεγόμενων «αιώνιων χημικών» (PFAS), σύμφωνα με σχέδιο γνωμοδότησης της αρμόδιας ευρωπαϊκής αρχής, ανοίγοντας τον δρόμο για τη συνέχιση της χρήσης τους για πάνω από μία δεκαετία.

Η επιτροπή κοινωνικοοικονομικής ανάλυσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών (ECHA) πρότεινε να επιτρέπεται η χρήση των PFAS σε συγκεκριμένες εφαρμογές στην ΕΕ έως ότου βρεθούν βιώσιμες εναλλακτικές. Η γνωμοδότηση αυτή θα τροφοδοτήσει την τελική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία αναμένεται το 2027.

Εξαιρέσεις  από την ΕΕ για κρίσιμους τομείς – Ιατρική, ενέργεια και μεταφορές στο επίκεντρο

Σύμφωνα με την επιτροπή, ιατρικές συσκευές όπως βηματοδότες και καθετήρες, καθώς και τεχνολογίες όπως αντλίες θερμότητας, κλιματιστικά και εξαρτήματα αυτοκινήτων, θα μπορούν να συνεχίσουν να περιέχουν PFAS μέσω χρονικά περιορισμένων εξαιρέσεων.

Παρότι οι ουσίες αυτές έχουν συνδεθεί με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία —όπως καρκίνο, προβλήματα γονιμότητας, ηπατικές βλάβες και διαταραχές του θυρεοειδούς— θεωρούνται εξαιρετικά χρήσιμες και δύσκολα αντικαθίστανται σε πολλές βιομηχανικές εφαρμογές.

Η βασική αρχή της πρότασης είναι ότι τα PFAS θα πρέπει να απαγορευτούν όπου υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, ωστόσο η έλλειψη επαρκών δεδομένων καθιστά δύσκολο τον σαφή καθορισμό αυτών των περιπτώσεων.

Διαφωνίες εντός ECHA, σύγκρουση υγείας και οικονομίας

Η γνωμοδότηση αναδεικνύει σημαντικές διαφωνίες στο εσωτερικό του οργανισμού. Η επιτροπή αξιολόγησης κινδύνου, που επικεντρώνεται αποκλειστικά σε περιβαλλοντικές και υγειονομικές επιπτώσεις, είχε εισηγηθεί σχεδόν πλήρη απαγόρευση, με περιορισμένες εξαιρέσεις μόνο για μέσα ατομικής προστασίας.

Αντίθετα, η κοινωνικοοικονομική επιτροπή έκρινε ότι μια τέτοια προσέγγιση δεν είναι «αναλογική», επισημαίνοντας ότι θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για τη βιομηχανία αλλά και για την ασφάλεια σε κρίσιμους τομείς.

Οι βιομηχανίες έχουν πλέον περιθώριο 60 ημερών να υποστηρίξουν γιατί οι δραστηριότητές τους θα πρέπει να εξαιρεθούν από ενδεχόμενους περιορισμούς.

Πολιτικές και κοινωνικές πιέσεις, με αντιδράσεις από ΜΚΟ και φαρμακοβιομηχανία

Η συζήτηση για το ποιες χρήσεις θεωρούνται «ουσιώδεις» βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής διαμάχης. Περιβαλλοντικές οργανώσεις ζητούν αυστηρότερη στάση, προειδοποιώντας ότι τα κενά δεδομένων δεν πρέπει να οδηγούν σε χαλαρότερη ρύθμιση.

«Η προστασία της δημόσιας υγείας πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα», σημειώνουν, καλώντας για σχεδιασμό που θα επιταχύνει την αντικατάσταση των PFAS.

Από την άλλη πλευρά, η φαρμακευτική βιομηχανία εκφράζει έντονες ανησυχίες, υποστηρίζοντας ότι οι διαθέσιμες εναλλακτικές δεν επαρκούν για την παραγωγή και τη συσκευασία φαρμάκων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται να στηρίζει μια σταδιακή μετάβαση, δίνοντας έμφαση σε κανόνες που θα παρέχουν «σαφήνεια και προβλεψιμότητα» για καταναλωτές και επιχειρήσεις.

Η τελική έκθεση του ECHA αναμένεται έως το τέλος του 2026, με την πολιτική μάχη γύρω από τα PFAS να παραμένει ανοιχτή.

Πηγή: Politico