Το παράδοξο των χελωνών: Γιατί τα θηλυκά πέφτουν από γκρεμούς για να ξεφύγουν

Οι χελώνες Χέρμαν σε ένα μικρό νησί της λίμνης Πρέσπας, στη Βόρεια Μακεδονία, αντιμετωπίζουν έναν ασυνήθιστο αλλά δραματικό κίνδυνο εξαφάνισης, καθώς η ακραία ανισορροπία μεταξύ αρσενικών και θηλυκών οδηγεί τον πληθυσμό σε αυτό που οι βιολόγοι αποκαλούν «δίνη εξαφάνισης λόγω φύλου».

Στο νησί Γκόλεμ Γκραντ, όπου δεν υπάρχουν φυσικοί θηρευτές και η τροφή είναι άφθονη, οι επιστήμονες κατέγραψαν αναλογία περίπου 19 αρσενικών για κάθε θηλυκή χελώνα. Η έντονη και συνεχής πίεση ζευγαρώματος οδηγεί τα θηλυκά σε τραυματισμούς, εξάντληση και —σε ορισμένες περιπτώσεις— σε πτώσεις από βραχώδεις γκρεμούς στην προσπάθεια διαφυγής.

Έρευνα που δημοσιεύθηκε σε επιστημονικό περιοδικό δείχνει ότι τα θηλυκά είναι μικρότερα, συχνά τραυματισμένα και περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου κρυμμένα για να αποφύγουν τα αρσενικά, γεγονός που τα εμποδίζει να τραφούν και να θερμανθούν επαρκώς. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι, αν συνεχιστεί η τάση, ο πληθυσμός μπορεί να εξαφανιστεί μέσα στα επόμενα περίπου 60 χρόνια.

Καταγραφές πεδίου έχουν εντοπίσει σπασμένα καβούκια στη βάση των βράχων, με τα θηλυκά να υπερεκπροσωπούνται μεταξύ των θυμάτων. Σε μία χαρακτηριστική περίπτωση, θηλυκή χελώνα με πομπό GPS —που θεωρούνταν ελπίδα για αναπαραγωγή— βρέθηκε νεκρή μετά από πτώση, με τα αυγά της εκτεθειμένα.

Οι ερευνητές προσπαθούν να κατανοήσουν πώς δημιουργήθηκε αυτή η ανισορροπία. Ιστορικές αναφορές υποδηλώνουν ότι οι χελώνες ίσως εισήχθησαν στο νησί τον 20ό αιώνα, αλλά η ακριβής αιτία παραμένει άγνωστη.

Η περίπτωση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς ακόμη και σε φαινομενικά «ιδανικά» οικοσυστήματα, λεπτές δημογραφικές μεταβολές μπορούν να οδηγήσουν σε απρόβλεπτες και δραματικές συνέπειες για ένα είδος.

Πηγή: The Times