Γιατί ένας βίγκαν λέει ότι το μέλλον είναι… το κρέας

Για περισσότερα από 35 χρόνια ο Μπρους Φρίντριχ δεν έχει βάλει κρέας στο στόμα του. Υπήρξε ακτιβιστής για τα δικαιώματα των ζώων, πέρασε από την PETA και σήμερα ηγείται του Good Food Institute, ενός think tank που προωθεί τις λεγόμενες «εναλλακτικές πρωτεΐνες». Κι όμως, στο νέο του βιβλίο υποστηρίζει κάτι που ακούγεται σχεδόν αιρετικό για τον χώρο του: οι άνθρωποι δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν το κρέας — και όποια στρατηγική βασίζεται σε αυτό, είναι καταδικασμένη να αποτύχει.

Το πραγματικό στοίχημα, λέει, δεν είναι να αλλάξει η διατροφή της ανθρωπότητας, αλλά το ίδιο το προϊόν. Όπως η ηλιακή ενέργεια δεν ζήτησε από τον κόσμο να ζει χωρίς ρεύμα και τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα δεν απαγόρευσαν την οδήγηση, έτσι και το κρέας χρειάζεται τη δική του «τεχνολογική μετάβαση»: φυτικά ή εργαστηριακά προϊόντα που θα μοιάζουν, θα κοστίζουν και θα γεύονται όπως το κανονικό.

Ο Φρίντριχ χαρακτηρίζει αυτή τη μετάβαση «την επόμενη αγροτική επανάσταση». Αν τα εναλλακτικά κρέατα γίνουν φθηνά και νόστιμα, εκτιμά ότι μπορούν να μειώσουν δραστικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, την αποψίλωση δασών και τη ρύπανση των υδάτων που προκαλεί η σύγχρονη κτηνοτροφία — ένας από τους βασικούς παράγοντες της κλιματικής κρίσης.

Το πρόβλημα είναι ότι, μέχρι στιγμής, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η εκτροφή ζώων ευθύνεται για περίπου 12% έως 20% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Την ίδια στιγμή, όμως, η παγκόσμια παραγωγή κρέατος έχει τετραπλασιαστεί από το 1961, ενώ η κατά κεφαλήν κατανάλωση έχει διπλασιαστεί. Οι μόνες περίοδοι μείωσης ήταν σε περιόδους ασθενειών και κρίσεων — όχι λόγω αλλαγής διατροφικών συνηθειών.

«Δεν πρόκειται να πιάσουμε τους κλιματικούς στόχους αν η κατανάλωση κρέατος παραμείνει έστω και σταθερή», λέει ο Φρίντριχ. «Και οι μόνες δύο λύσεις που έχουν προταθεί είναι η μαζική αλλαγή διατροφής ή η αντικατάσταση του κρέατος με εναλλακτικά προϊόντα».

Άλλοι επιστήμονες εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί. Ο Μάριο Ερέρο, επικεφαλής ερευνητής στα συστήματα τροφίμων στο Πανεπιστήμιο Cornell, αναγνωρίζει ότι τα φυτικά και εργαστηριακά κρέατα έχουν σαφώς μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα από το βοδινό, αλλά αμφισβητεί την ταχύτητα με την οποία μπορούν να αλλάξουν το σύστημα. «Απλώς δεν έχουμε ακόμα πολλές εναλλακτικές που να είναι πραγματικά νόστιμες», σημειώνει.

Παράλληλα, η ίδια η κτηνοτροφία έχει γίνει λιγότερο ρυπογόνα με την πάροδο των δεκαετιών. Χάρη σε βελτιώσεις στην παραγωγικότητα, οι εκπομπές ανά κιλό βοδινού ή χοιρινού στις ΗΠΑ έχουν μειωθεί πάνω από 30% τα τελευταία 60 χρόνια. Η σιωπηλή στροφή από το κόκκινο κρέας προς τα πουλερικά έχει επίσης περιορίσει την κλιματική ζημιά — χωρίς ιδιαίτερο δημόσιο διάλογο.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν ειδικοί από το Stanford, αυτά τα σταδιακά κέρδη ίσως δεν αρκούν. Τα εναλλακτικά κρέατα έχουν θεωρητικά τη δυνατότητα να πλησιάσουν τις μηδενικές εκπομπές — κάτι που τα παραδοσιακά συστήματα παραγωγής δύσκολα θα καταφέρουν.

Το εμπόδιο παραμένει η γεύση και, κυρίως, η τιμή. Τα φυτικά «κοτόπουλα» κοστίζουν έως και τέσσερις φορές περισσότερο από τα συμβατικά, ενώ τα φυτικά «μοσχάρια» περίπου τα διπλάσια. Μέχρι σήμερα, η βιομηχανία των εναλλακτικών πρωτεϊνών έχει επενδύσει περίπου 20 δισ. δολάρια — ποσό μικρό αν συγκριθεί με τις κρατικές και ιδιωτικές επενδύσεις που στήριξαν την ηλιακή ενέργεια ή τις μπαταρίες.

Οι πωλήσεις φυτικών κρεάτων έχουν πέσει, αρκετές start-ups έχουν κλείσει και οι επενδυτές έχουν πατήσει φρένο. Κι όμως, όσοι παραμένουν στον χώρο επιμένουν ότι η «φάση της απογοήτευσης» ίσως είναι απαραίτητη πριν έρθει η ουσιαστική πρόοδος.

Ο ίδιος ο Φρίντριχ δεν ζητά έναν κόσμο χωρίς ζώα ή απόλυτα βίγκαν. Αν χρειαστεί λίγο ζωικό λίπος ή πρωτεΐνη για να βελτιωθεί η γεύση, το θεωρεί αποδεκτό. Ο στόχος, λέει, δεν είναι η ιδεολογική καθαρότητα, αλλά η δραστική μείωση της κτηνοτροφίας.

Σε έναν πλανήτη που συνεχίζει να τρώει όλο και περισσότερο κρέας, το ερώτημα ίσως δεν είναι αν θα αλλάξουμε συνήθειες — αλλά αν το ίδιο το κρέας μπορεί να αλλάξει πριν να είναι πολύ αργά.

Πηγή: Washington Post