Η Αθήνα πλέκει braids για το καλοκαίρι

Πλατεία Αμερικής: η γειτονιά των αφρικάνικων κομμωτηρίων, εκεί που οι φωνές μπλέκονται με άφρο μουσική από τα ηχεία, πιστολάκια μαλλιών, γέλια από πελάτισσες που διαλέγουν χτένισμα και γλώσσες που εναλλάσσονται από τα γαλλικά στα αγγλικά και τα ελληνικά.

Στην οδό Μηθύμνης θα δεις βιτρίνες με κεφάλια στολισμένα από πολύχρωμα braids και επιδέξια χέρια να πλέκουν γρήγορα, μηχανικά –τόσο που σχεδόν σε υπνωτίζουν– στο βάθος των μικρών κομμωτηρίων. Σε ένα από αυτά, το Africa Hair, συναντήσαμε τη Ζάνα από το Καμερούν, που  βρίσκεται στην Ελλάδα εδώ και είκοσι χρόνια. Σήμερα θεωρείται από τις γυναίκες που έφεραν την κουλτούρα των αφρικανικών braids (ή αλλιώς κοτσιδάκια) στην Αθήνα, παρόλο που όταν έφτασε εδώ τα σχέδιά της ήταν τελείως διαφορετικά. Ονειρευόταν να γίνει αεροσυνοδός και στην Ελλάδα την έφερε μια υποτροφία για σπουδές σε ένα εκπαιδευτικό κέντρο.

«Όταν ήρθα στην Ελλάδα είδα το δύσκολο αλφάβητο και αναρωτήθηκα πώς θα μπορέσω να τα καταφέρω», μου λέει. «Μου άρεσε η κομμωτική, έφτιαχνα τα μαλλιά σε κάποιες κυρίες και έβγαζα λίγα έξτρα χρήματα μ’ αυτόν τον τρόπο, ώσπου το ένα έφερε το άλλο και άνοιξα το πρώτο μου μαγαζί».

Η σχέση της με τα κοτσιδάκια ξεκίνησε από την παιδική της ηλικία, στο Καμερούν, εκεί που η περιποίηση των μαλλιών ήταν εβδομαδιαία ιεροτελεστία. «Κάθε Κυριακή φτιάχναμε τα μαλλιά μας για να είμαστε περιποιημένες στο σχολείο. Έλεγα στην αδερφή μου “θα σε φτιάξω ωραία, κανόνισε να με κάνεις κι εσύ ωραία”. Υπήρχε ένα δέντρο που έβγαζε κάτι σαν τριχούλες και, λες και ήταν κούκλα, χαιρόμασταν να κάνουμε εξάσκηση πάνω σε αυτό».

Στην Κυψέλη, τα χέρια δεν σταματούν να πλέκουν

Λίγα στενά πιο κάτω, στο Hair Dresser Stylish, συνάντησα την Ειρήνη Oυκπέμπορ και τη δίδυμη αδερφή της, Σοφία, με καταγωγή από τη Νιγηρία. Όταν η θεία τους, που συνήθιζε να τους φτιάχνει τα μαλλιά, έφυγε από τη ζωή, ο πατέρας τους αποφάσισε ότι δεν υπήρχαν χρήματα για κομμωτήριο και τους πήρε κούκλες για να κάνουν εξάσκηση στην τέχνη.

«Σπουδάσαμε Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, με σκοπό αργότερα να απασχοληθούμε σε κάποιο γραφείο ή εταιρεία», λέει η Ειρήνη. «Κατά τη διάρκεια των σπουδών ξεκινήσαμε να κάνουμε κοτσιδάκια σε φίλους και στην πορεία παρατηρήσαμε το μεγάλο ενδιαφέρον του κόσμου γι’ αυτό, σε σημείο που, όταν τελειώσαμε τη σχολή, αποφασίσαμε να ασχοληθούμε επαγγελματικά».

Στη Νιγηρία, εξηγεί, η τέχνη των μαλλιών είναι βαθιά ριζωμένη στην κοινωνική ζωή. «Υπάρχουν οικογένειες που ξέρουν από ράψιμο, άλλες που ξέρουν να φτιάχνουν δερμάτινα παπούτσια και άλλες που ειδικεύονται στα κοτσιδάκια. Καθεμιά διαλέγει έναν τομέα. Όσο για τα μαλλιά, εκεί είναι όπως έχουμε εμείς τα ρούχα, τα αλλάζουν συνέχεια. Κάθε τρεις εβδομάδες οι Αφρικανοί εμφανίζονται αγνώριστοι, με τελείως διαφορετικό look. Επίσης κάθε φυλή έχει τα δικά της χαρακτηριστικά σχέδια». Θυμάται ακόμη την πρώτη φορά που ένιωσε ότι «πέτυχε» πραγματικά ένα χτένισμα. «Ήμουν στο λύκειο και έπλεκα τα μαλλιά μιας φίλης της μικρής μου αδερφής. Μου πήρε όλη μέρα για να τα τελειώσω, αλλά κατάλαβα ότι αυτό ήταν κάτι που μπορούσα να κάνω καλά».

Η Ειρήνη μού εξηγεί υπομονετικά τις διαφορές ανάμεσα στα στιλ, σαν να κάνει μικρό μάθημα ιστορίας και γεωγραφίας της αφρικανικής ηπείρου. «Υπάρχουν πολλών ειδών κοτσιδάκια. Για παράδειγμα, το fulani από τη δυτική Αφρική, που ξεκινάει κολλητό και μετά γίνεται ελεύθερο. Τα cornrows, από Νιγηρία, Κένυα και Γκάνα, που είναι σαν ολλανδικές γαλλικές πλεξούδες, με πρόσθετο μαλλί. Τα twists, που είναι στριφτά με δύο λωρίδες, τα bantu knots, με ρίζες στη νότια Αφρική, τα dreads με διάφορες τεχνικές. Τα πιο διαδεδομένα σε όλη την ήπειρο είναι τα box braids».

Το καλοκαίρι στην Αθήνα έχει αποκτήσει το δικό του χτένισμα

Πλέον, οι πελάτες στα αφρικανικά κομμωτήρια της Κυψέλης δεν είναι μόνο αφρικανικής καταγωγής. Τα braids –πρακτικά, φωτογενή και ανθεκτικά σε νερό και ζέστη– έχουν περάσει στην ελληνική ποπ κουλτούρα, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες. Ποιος κάνει braids σήμερα; Ρωτάω τις κοπέλες.

«Το καλοκαίρι τα ραντεβού πενταπλασιάζονται, γιατί τα braids είναι το ιδανικό χτένισμα αν θέλεις να πας διακοπές σε νησί ή αν δουλεύεις σεζόν. Όπως και να ξυπνήσεις, το μαλλί φαίνεται ωραίο, χωρίς να χάνεις χρόνο για να το φτιάξεις. Έχουν διαδοθεί και οι διακοπές σε τροπικούς προορισμούς όπως η Ταϊλάνδη και το Μπαλί, οπότε στις Ελληνίδες αρέσει να βγάζουν φωτογραφίες για το Instagram με ένα εξωτικό look. Επίσης, τα τελευταία χρόνια οι άντρες πελάτες έχουν αυξηθεί περισσότερο από ποτέ, καθώς μας επισκέπτονται mixed race ποδοσφαιριστές ή αθλητές, τους βλέπουν μετά οι φαν και ακολουθούν κι αυτοί. Βάζουν μάλιστα τη φωτογραφία τους στο ChatGPT και αλλάζουν τα μαλλιά τους για να δουν αν τους πάει το look ή όχι. Το πιο αστείο είναι όταν με παίρνουν τηλέφωνο και μου λένε “θέλω ράστα”, ενώ στην πραγματικότητα θέλουν braids. Τα ράστα είναι κάτι τελείως διαφορετικό. Συνδέονται περισσότερο με την Τζαμάικα και την Καραϊβική, παρά με την Αφρική».

Η συζήτησή μας πηγαίνει και στη φθορά των μαλλιών – μία από τις συχνότερες απορίες των πελατών. «Άμα κάνεις μία φορά κοτσιδάκια και τα βγάλεις μέσα σε δύο μήνες, είσαι oκ», εξηγεί η Σοφία. «Επειδή έχουν επιπλέον βάρος, επηρεάζουν τη ρίζα σου. Η παγίδα, λοιπόν, κρύβεται  στη συχνότητα που τα κάνεις. Πρέπει να αφήνεις τα μαλλιά σου να ξεκουράζονται. Αν έχεις ευρωπαϊκή τρίχα, θα πρότεινα να κάνεις κοτσιδάκια  μόνο δύο με τρεις φορές τον χρόνο».