Μετρό: Πόση καθυστέρηση ακόμα και πόσα χρόνια με σκαμμένη την Αθήνα;

Δεν έχει περάσει μεγάλο διάστημα μετά το πανηγυρικό κλίμα για την ολοκλήρωση ενός ακόμα τμήματος της σήραγγας της Γραμμής 4 του Μετρό της Αθήνας, η πραγματική εικόνα του έργου αποδεικνύεται πιο σύνθετη. Το μεγαλύτερο δημόσιο έργο που εκτελείται σήμερα στην πρωτεύουσα απομακρύνεται από τον αρχικό στόχο του 2029, με νέο ορίζοντα το 2032 και ανοιχτό το ενδεχόμενο για ακόμη μεγαλύτερη καθυστέρηση.

Η αντίθεση είναι χαρακτηριστική. Στο εργοτάξιο του μετρό Ευαγγελισμού, η έξοδος του μετροπόντικα «Αθηνά» παρουσιάστηκε ως ορόσημο, με την πρόοδο της σήραγγας να φτάνει περίπου στο 65% και την εκτίμηση να παραμένει ότι η υπόγεια διάνοιξη θα έχει ολοκληρωθεί έως τα τέλη του 2026. Την ίδια στιγμή, όμως, είχε ήδη εγκριθεί —χωρίς ιδιαίτερη προβολή— η μετάθεση του συνολικού χρονοδιαγράμματος, σε ένα έργο με αρχικό ορίζοντα ολοκλήρωσης τον Ιούνιο του 2029 και προϋπολογισμό που ξεπερνά το 1,15 δισ. ευρώ .

Το έργο δεν κολλάει κάτω από τη γη. Εκεί, η πρόοδος είναι μετρήσιμη και σε μεγάλο βαθμό εντός στόχων. Οι καθυστερήσεις εντοπίζονται στην επιφάνεια, στα σημεία όπου το έργο συναντά τον αστικό ιστό. Σε σταθμούς όπως τα Εξάρχεια, ο Ευαγγελισμός και το Γουδή, οι εργασίες είτε καθυστερούν είτε δεν έχουν ξεκινήσει, λόγω εμπλοκών με απαλλοτριώσεις, τεχνικά ζητήματα και δικαστικές προσφυγές. Παράλληλα, σύμφωνα με τα διαθέσιμα τεχνικά στοιχεία, η μη έγκαιρη παράδοση εργοταξιακών χώρων δεν μεταθέτει απλώς το έργο χρονικά, αλλά επηρεάζει τη συνολική αλληλουχία των εργασιών, οδηγώντας σε αναδιάρθρωση του ίδιου του χρονοδιαγράμματος .

Σε αυτό το σημείο αρχίζει και η βασική διαφωνία μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών. Με απόφαση της Ελληνικό Μετρό, το έργο μετατέθηκε επισήμως για τον Σεπτέμβριο του 2032. Ωστόσο, από την πλευρά της αναδόχου κοινοπραξίας (ΑΒΑΞ – Ghella – Alstom) διατυπώνεται η εκτίμηση ότι το νέο αυτό ορόσημο δεν είναι ρεαλιστικό. Στο αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα που έχει καταθέσει, τοποθετεί την ολοκλήρωση έως τον Φεβρουάριο του 2034, υποστηρίζοντας ότι το εγκεκριμένο πλάνο βασίζεται σε τεχνητή συμπίεση των προθεσμιών και δεν αντανακλά τις πραγματικές συνθήκες κατασκευής . Σύμφωνα με την ίδια, έχουν γίνει παρεμβάσεις που μειώνουν τη διάρκεια κρίσιμων εργασιών και δημιουργούν επικαλύψεις δραστηριοτήτων χωρίς επαρκή τεχνική τεκμηρίωση.

Την ίδια ώρα, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι καθυστερήσεις συνδέονται με συγκεκριμένους παράγοντες, όπως η καθυστέρηση στην έναρξη της διάνοιξης, τεχνικές βλάβες, περιορισμοί στη λειτουργία εργοταξίων και δυσκολίες στη διαχείριση των προϊόντων εκσκαφής, λόγω περιορισμένης διαθεσιμότητας χώρων στην Αττική . Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εξέλιξη του έργου φαίνεται να αποκλίνει από τον αρχικό σχεδιασμό, με εργασίες να εκτελούνται υπό διαφορετικές συνθήκες από αυτές που είχαν προβλεφθεί.

Το πιο κρίσιμο στοιχείο είναι ότι, όπως προκύπτει από τα ίδια τα έγγραφα, δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή δεδομένα για να αποτιμηθεί πλήρως η επίδραση των καθυστερήσεων σε κομβικά σημεία. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας παράτασης στο μέλλον και μετατρέπει το 2032 περισσότερο σε στόχο παρά σε οριστική εκτίμηση.

Μαζί με το χρονοδιάγραμμα, ανοίγει και το ζήτημα των αποζημιώσεων. Οι διαφωνίες δεν περιορίζονται στους χρόνους, αλλά επεκτείνονται και στο οικονομικό αντικείμενο του έργου, με περικοπές σε πιστοποιήσεις, διαφωνίες για αναθεωρήσεις τιμών και συνεχή ανταλλαγή ενστάσεων μεταξύ αναδόχου και Δημοσίου . Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο που προχωρά, αλλά ταυτόχρονα επαναδιαπραγματεύεται διαρκώς την πορεία του.

Η Γραμμή 4, με μήκος 12,8 χιλιομέτρων και 15 σταθμούς, προορίζεται να αλλάξει ουσιαστικά τον χάρτη των μετακινήσεων στην Αθήνα. Προς το παρόν, όμως, ακολουθεί μια γνώριμη τροχιά: προχωρά με ρυθμό στο υπόγειο κομμάτι, αλλά καθυστερεί εκεί όπου οι τεχνικές, διοικητικές και νομικές δυσκολίες συναντούν την πόλη.

Και αυτό είναι που τελικά θα καθορίσει όχι μόνο το πότε θα ολοκληρωθεί, αλλά και πόσο θα κοστίσει.