Από το Ιράν στη Νέα Ιωνία – Ο Χαμίντ διηγείται τη ζωή του και μιλά για την τέχνη του χειροποίητου χαλιού

«Ανήκω στην έβδομη γενιά της οικογένειάς μου που ασχολείται με τα χαλιά. Σκέψου ότι το πατρικό όνομα της μητέρας μου σημαίνει «χαλιτζής». Το χαλί είναι περσική λέξη. Μπήκα στην αγορά του σχεδόν από την κοιλιά της μάνας μου. Έμαθα να κατασκευάζω τα δικά μου χαλιά από 13 ετών. Δύο ταλέντα είχα: το χαλί και τη μαγειρική. Δεν μου άρεσαν ιδιαίτερα τα φαγητά της μητέρας μου κι έμαθα από νωρίς να μαγειρεύω μόνος μου. Ντρεπόμουν να ζητάω και χαρτζιλίκι, οπότε δούλευα και πήγαινα σχολείο ταυτόχρονα.

»Την γκαλερί μου την ονόμασα Ταμπρίζ από την πατρίδα μου, την Ταυρίδα, για την οποία τρέφω τεράστια αγάπη. Η πόλη είναι στον Βορρά, στα σύνορα με το Αζερμπαϊτζάν και την Τουρκία. Είναι το σημαντικότερο ίσως βιομηχανικό κέντρο μετά την Τεχεράνη. Το πρώτο πανεπιστήμιο ιδρύθηκε στην Ταυρίδα, ενώ πολλά σπουδαία πολιτικά πρόσωπα κατάγονται από εκεί. Μιλάμε κυρίως αζέρικα».

Αν σου αρέσουν τα χαλιά, σ’ αυτή την γκαλερί στη Νέα Ιωνία θα ανακαλύψεις έναν μικρό παράδεισο. Ο Χαμίντ Ζανταμπάντι, με καταγωγή από το Ιράν, έχει μεγαλώσει μέσα στην τέχνη του χαλιού και, έπειτα από περιπλάνηση αρκετών ετών, έχει δημιουργήσει έναν πολύ καλαίσθητο χώρο, όπου κάθε χαλί και έκθεμα έχει τη δική του, ξεχωριστή ιστορία. Κάποια χαλιά κρατάνε από τον 18ο αιώνα, σύμφωνα με όσα μας περιγράφει, ενώ μαζί με τα κλασικά σχέδια υπάρχουν και αυτά που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ανατρεπτικά. Καθώς ξετυλίγει το κουβάρι των αναμνήσεων, ο Χαμίντ φέρνει στον νου του στιγμές από την οικογένειά του, αλλά και τα δύσκολα φοιτητικά χρόνια στην πόλη του, την Ταυρίδα.

«Είμαι 46 χρονών, γεννημένος στις 10 Φεβρουαρίου 1980, του Αγίου Χαραλάμπους! Ο πατέρας μου ήταν χριστιανός πρόσφυγας από τον Καύκασο κι έχω βαφτιστεί Χαράλαμπος. Η μητέρα μου ήταν μουσουλμάνα από την Ταυρίδα. Η Ταυρίδα ήταν μία από τις τέσσερις πόλεις που, όταν ξέσπασε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, ενεπλάκησαν στην Αγγλο-Σοβιετική εισβολή. Εγώ λοιπόν ήρθα στην Ελλάδα 23 ετών.

»Από μικρός ήμουν σε κόντρα με το καθεστώς στην πατρίδα μου, ήμασταν πολλά παιδιά που δεν τους άρεσαν καθόλου όσα λάμβαναν χώρα εκείνη την εποχή. Μετά πέρασα στη σχολή Λογιστικής στο Πανεπιστήμιο της Ταυρίδας. Ήμασταν πολλοί φοιτητές εκεί που είχαμε παρόμοιες ιδέες, αλλά ήταν πολύ δύσκολο τότε να οργανωθεί κάποια δημόσια διαμαρτυρία. Μιλάμε για το 2001-2002. Ωστόσο εμείς προσπαθήσαμε να οργανώσουμε κάτι. Όμως στη σχολή υπήρχε παράρτημα της Basij (σ.σ. παραστρατιωτική οργάνωση για την αντιμετώπιση διαδηλώσεων). Μιλάμε για άτομα που, μόλις άκουγαν το οτιδήποτε, ενημέρωναν κατευθείαν τους ανωτέρους τους».

Ο τρόπος που αντιμετωπίστηκαν οι πρόσφατες διαδηλώσεις στο Ιράν προϊδεάζει για την αντίστοιχη αντιμετώπιση χρόνια πριν, σε μια εποχή που δεν υπήρχαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ούτε τα σημερινά εργαλεία διάχυσης της πληροφορίας. Από την Ισλαμική Επανάσταση κι έπειτα, είναι οι ιστορίες αυτών των ανθρώπων που καταδεικνύουν το μέγεθος της καταπίεσης, τους κινδύνους του να μην ακολουθείς τα «χρηστά» ήθη, της υπεράσπισης των «λάθος» ανθρώπων και κυρίως των «λάθος» ιδεών. Καθώς θυμάται εκείνα τα χρόνια, ο Χαμίντ φέρνει στον νου του και τις τραγικές φιγούρες της εποχής.

«Μιλάμε για μια εποχή χωρίς social media προφανώς. Μια φορά, καθώς συζητούσαμε μέσα σ’ ένα βιβλιοπωλείο, μας τράβηξαν βίντεο με κάμερα. Στη συνέχεια είπαν ότι κάναμε πορεία στον χώρο του πανεπιστημίου. Τα πράγματα ήταν πολύ αυστηρά τότε. Γνωρίζαν τα πρόσωπά μας, ποιοι είμαστε. Είπαν ότι, αν μας έπιαναν, δεν θα είχαμε καλή μοίρα. Εκείνο το βράδυ μάς φώναξαν από τη μυστική αστυνομία, αλλά 7-8 άτομα πήγαμε στα σύνορα με την Τουρκία και καταφέραμε να τα περάσουμε. Τα κορίτσια που έμεναν μέσα στο πανεπιστήμιο παρέμειναν αναγκαστικά εκεί. Κατάγονταν από την επαρχία. Ύστερα από μήνες μάθαμε πως κάποια από αυτά πιάστηκαν, βασανίστηκαν και τελικά εκτελέστηκαν».

Από τα σύνορα κι έπειτα ξεκινά η τυπική ιστορία ενός πρόσφυγα, ενός ανθρώπου που φτάνει στα όριά του λόγω του καταπιεστικού καθεστώτος μέσα στο οποίο μεγαλώνει. Το ταξίδι του Χαμίντ προέκυψε διαφορετικό από ό,τι υπολόγιζε, ωστόσο η τέχνη του χαλιού ήταν πάντα παρούσα στη ζωή του, ακόμα κι εκείνον τον κρίσιμο χρόνο που πέρασε στην Τουρκία. Σε μια πολύ διαφορετική Αθήνα από τη σημερινή, ο Χαμίντ θυμάται την εποχή που εργαζόταν στην πλατεία στο Μοναστηράκι, καθώς και τον δρόμο που ακολούθησε για να φτάσει στο σήμερα και στην γκαλερί που έστησε με όλο το μεράκι, την τέχνη και τα όνειρα για το μέλλον του.

«Με τα πολλά, έφτασα στην Κωνσταντινούπολη, όπου έμεινα για έναν χρόνο. Έπιασα δουλειά στην αγορά απέναντι από την Αγία Σοφία, στα χαλιά. Είχαμε έναν πελάτη από το Ισραήλ ο οποίος με είχε συμπαθήσει πολύ και ήθελε να με στείλει στην Αγγλία, που ήταν και ο αρχικός προορισμός μου. Με τα πολλά βρέθηκα στην Κω, όπου διέμενα στο σπίτι ενός Ιρανού. Κι από εκεί, μέσω θαλάσσης, βρέθηκα στην Αθήνα. Ο πρώτος καιρός ήταν πολύ δύσκολος, δεν είχα κανέναν εδώ. Κάποια στιγμή έπιασα δουλειά στου Μπαϊρακτάρη στο Μοναστηράκι, στη λάντζα. Αλλά μέσα μου έβραζα. Ήθελα να ανακαλύψω την πόλη και τις ευκαιρίες της. Κάποια στιγμή άκουσα κάποιους να μιλάνε τουρκικά από ένα τραπέζι και τους έπιασα την κουβέντα. Το αφεντικό το είδε και με έκανε βοηθό σερβιτόρου.

»Την ίδια στιγμή, έψαχνα για κάθε μαγαζί στην Αθήνα που πουλούσε χαλιά. Για καλή μου τύχη, μια μέρα στην Κηφισιά γνώρισα τον κύριο Ιωάννη Αργυρόπουλο της ΑΙΩΝ. Κάπως έτσι ξεκίνησα να εργάζομαι ως επισκευαστής χαλιών εδώ στην Αθήνα. Ξεκίνησα από την Κυψέλη το 2009 και, ύστερα από χρόνια, βρήκα το μαγαζί στη Νέα Ιωνία. Τα χαλιά που έχω εδώ είναι από όλο τον κόσμο κι αντίστοιχα αποστέλλονται σε όλο τον κόσμο. Περσία, Τουρκία, Ιταλία, Γερμανία, Αμερική. Ασχολούμαι πολύ με την κοινότητα του χαλιού μέσω των social media – ταξίδεψα και συνεχίζω να ταξιδεύω σε πολλές εκθέσεις».

Γνωρίσαμε αρχικά τον Χαμίντ στην εκδήλωση του Free Thinking Zone για τα πρόσφατα γεγονότα στο Ιράν, όπου αυτός και αρκετοί συμπατριώτες του μοιράστηκαν τις προσωπικές τους ιστορίες, εκφράζοντας ταυτόχρονα την αγωνία για το αύριο της χώρας τους. Έπειτα από τόσα χρόνια στην Ελλάδα, φαίνεται πως ο Χαμίντ έχει αγαπήσει τη χώρα μας, κι αυτά που του λείπουν από το Ιράν τα βρίσκει μεταλλαγμένα στις καθημερινές αθηναϊκές συναναστροφές του.

«Από το Ιράν μού λείπουν πραγματικά τα πάντα. Έχω αφήσει την οικογένειά μου πίσω, όλα τα αδέρφια μου. Δεν έχω σχεδόν καμία επικοινωνία μαζί τους – με το ζόρι μίλησα λίγο τις προάλλες με την αδερφή μου και τη μητέρα μου. Έχασα τον πατέρα μου και δεν μπορούσα καν να πάω στην κηδεία του. Σε κάθε περίπτωση, έχω αγαπήσει πολύ την Ελλάδα, έχω περάσει πάνω από τη μισή μου ζωή εδώ. Δεν νιώθεις τον ρατσισμό όπως σε άλλες χώρες, π.χ. Γερμανία και Αγγλία. Αγαπάω τη γλώσσα, τη νοοτροπία, το κλίμα, το φαγητό. Σ’ αυτή τη χώρα έμεινα γιατί την αγάπησα. Σκέψου ότι είμαι χωρισμένος, αλλά δεν σκέφτηκα ποτέ να φύγω. Η ελληνική κουλτούρα ταιριάζει με την ιρανική, ειδικά για εμάς που καταγόμαστε από τα βόρεια, κοντά στην Τουρκία. Μας αρέσει να φωνάζουμε κόσμο στο σπίτι ή να πηγαίνουμε εμείς αντίστοιχα. Θα πούμε μια καλημέρα, μια καλησπέρα, θα πιούμε έναν καφέ, θα συζητήσουμε. Όταν σε συμπαθήσει ένας Έλληνας, θα σου πει: “Έλα το βράδυ να πιούμε ένα κρασάκι”».

***

Τα Γράμματα από την Αθήνα περικλείουν την καθημερινότητα αυτών που μετέφεραν την κουλτούρα και τα βιώματά τους στην πρωτεύουσα, καταλήγοντας να την αποκαλούν «σπίτι» τους. Στείλτε μας mail αν πιστεύετε πως και το δικό σας αθηναϊκό γράμμα αξίζει να διαβαστεί. Σας ευχαριστούμε!