Ένα πρωί με τους Street Work: Τα δωρεάν τεστ για ΣΜΝ στους ευάλωτους της πόλης

Τετάρτη πρωί 26ης Οκτωβρίου στην Πλατεία Κλαυθμώνος. Μια άστεγη ηλικιωμένη περνάει το δρόμο αγκαλιά με το πάπλωμα της, ταΐζει τα περιστέρια και κατευθύνεται πίσω από το Μνημείο Εθνικής Συμφιλίωσης. Ξαπλώνει σε ένα παγκάκι εκεί δίπλα από τους άστεγους χρήστες ουσιών και ανταλλάσσουν δυο φιλικές κουβέντες, «γεια, πώς πάει σήμερα ψηλέ;», «άραξε εκεί Μ.». Με την ομάδα Street Work του Κέντρου Υποδοχής και Αλληλεγγύης του Δήμου Αθηναίνων, ή Κ.Υ.Α.Δ.Α όπως είναι γνωστό, παρατηρούμε τις παρέες από μακριά και κατευθυνόμαστε προς το μέρους τους όσο η κινητή μονάδα με το βανάκι των Δημοτικών Ιατρείων που έχει στηθεί πάνω στη Σταδίου ετοιμάζεται για να πραγματοποιήσει τεστ σεξουαλικών μεταδιδόμενων νοσημάτων, όπως η σύφιλη και η ηπατίτιδα C, σε άστεγους. Ο γιατρός Δημοσθένης Παπαπέτρου, η Βάσια, νοσηλευτήρια, ο Φοίβος, ψυχολόγος, τους προσεγγίζουν, μερικούς μάλιστα τους ξέρουν ήδη από τα spots που συνηθίζουν να μένουν. Τους χαιρετούν και τους ενημερώνουν για τη δωρεάν εξέταση, σκοπός της οποίας είναι η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση μεταδιδόμενων νοσημάτων στις ευάλωτες ομάδες πληθυσμού. Όσο στρίβουν τα τσιγάρα τους ο Ν., η Κ. και ο Μ. ρωτάνε αν χρειάζεται να έχουν χαρτιά, ταυτότητα, πόση ώρα διαρκεί, πώς γίνεται το τεστ. Οι πρώτοι που ενδιαφέρονται αρχίζουν να πλησιάζουν το βανάκι και μπαίνουν διστακτικά μέσα για να εξεταστούν από τους Επαγγελματίες Υγείας.

Γνωρίζουν ήδη ότι έχουν σύφιλη, έχουν κάνει την αγωγή τους και άλλοι θέλουν να τσεκάρουν αν έχουν ηπατίτιδα μιας και ο «δρόμος» έχει αρκετές δυσκολίες όπως λένε. Ο Σάββας έχει λάβει θεραπεία για την ηπατίτιδα, είναι χρήστης «detox», αρκετά «συνειδητοποιημένος», λαμβάνει ψυχολογική υποστήριξη από τον ΟΚΑΝΑ, έχει ένα παιδί, η μητέρα του τον είχε διώξει από το σπίτι αλλά δεν μπορούσε να μείνει στις δομές φιλοξενίας μιας και «το ωράριο δεν τον εξυπηρετεί στο να βρίσκει χρήματα για να ζει».

Η Μελίνα Δασκαλάκη, Πρόεδρος του Κέντρου Υποδοχής και Αλληλεγγύης και η Σοφία Μαρινάκη, Διευθύντρια του Κ.Υ.Α.Δ.Α. μου λένε πως «με πρωτοβουλίες και συντονισμένες προσπάθειες, φτάνουμε δίπλα σε όσους περισσότερους πολίτες χρειάζονται στήριξη». Το ζήτημα της συνοσηρότητας των ανθρώπων που ζούνε στο δρόμο απασχολεί εδώ και καιρό Δήμο και αρμόδιους. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, οι οροθετικοί χρήστες είναι συχνά και φορείς ηπατίτιδας, καταγράφοντας έτσι, υψηλά ποσοστά θνησιμότητας. Η ψυχολογία τους είναι ευματάβλητη οπότε μια μέρα μπορεί να ανταποκριθούν θετικά και να θελήσουν να βοηθηθούν και την άλλη όχι, πάντα όμως έχει νόημα η προσπάθεια. Ελπίζω να εντοπίσουμε στην πορεία όλα τα σημεία και να έχουμε κάποιο αποτέλεσμα. «Όταν τους πεις ότι είναι θετικοί είναι αλλιώς, έχουν μια ευκαιρία» λέει ο γιατρός Δημοσθένης Παπαπέτρου για να περιγράψει μερικές από τις πιο συνηθισμένες αντιδράσεις: «Στην αρχή είναι αμυντικοί θέλουν να δουν τις προθέσεις μας, πρώτο βήμα είναι να σε γνωρίσουν, ποιος είσαι και τι θέλεις, ωστόσο λίγοι θα πειστούν. Εδώ βλέπουμε τι προβληματα υγείας υπάρχουν και προσπαθούμε να τους κατευθύνουμε και όποιον μπορούμε να τον συνταγογραφήσουμε. Τα στατιστικά δείχνουν ότι οι τοξικομανείς έχουν υψηλά ποσοστά ηπατίτιδας».

Επόμενος σταθμός η Κουμουνδούρου. Εικόνες χρηστών σε όλο το δρόμο που καπνίζουν το ναρκωτικό σίσα και έπειτα το ακουμπούν σε διάφορα σημεία του σώματος τους καίγοντας το, άλλοι κάνουν ηρωίνη ή εμετό κατάκοιτοι στους δρόμους και τα πεζοδρόμια, σύριγγες και φαγητά πεταμένα παντού, ο Χ. πάλι ζητά βοήθεια για τραύματα που έχει και η Π. μια πίπα για να καπνίσει. Στο αυτοσχέδιο σπίτι-πεζοδρόμιο ένας πίνακας του Van Gogh σε μια γωνιά, μια γυναίκα που διαβάζει βιβλίο γεωγραφίας και γυρνάει τις σελίδες δίνουν λίγο φως στο «μαύρο» του δρόμου. Μια νεαρή κοπέλα-δεν ξεπερνούσε τα 19- κουβαλά το νεογέννητο γατάκι της και το μπουκαλάκι γάλα μέσα στη κινητή μονάδα, είναι η πρώτη που αποφάσισε να κάνει το τεστ. Αμέσως μετά αρχίζει να στήνεται μια ουρά έξω από το βανάκι, δυο κοπέλες μαθαίνουν ότι έχουν σύφιλη και τις παραπέμπουν στο κοντινό νοσοκομείο για να κάνουν τις απαραίτητες εξετάσεις και να λάβουν την ιατρική τους αγωγή. Ευχαριστούν και ρίχνουν ένα στιγμιαίο χαμόγελο, «έλα και συ ρε να το κάνεις, τίποτα δεν είναι» φωνάζουν, έρχονται κι άλλοι όσο εμείς τριγυρνάμε στη γειτονιά να ενημερώσουμε τους υπόλοιπους στους δίπλα δρόμους. Όσοι ήταν αρνητικοί, έπαιρναν τα προφυλακτικά και το έλεγαν σε φίλο ή το σύντροφο τους.

Ακολουθούν στάσεις στην Σατωβριάνδου, Βερανζέρου και στον Σταθμό Λαρίσης. Πραγματοποιήθηκαν συνολικά 14 τεστ εκ των οποίων τα 7 ήταν θετικά στην ηπατίτιδα C και 3 θετικά στη σύφιλη, 3 βγήκαν αρνητικά και ο ένας δεν έκανε τελικά την εξέταση. Η δράση θα επαναληφθεί το απόγευμα της ερχόμενης Δευτέρας, 31 Οκτωβρίου 2022.

Ποια είναι η ομάδα του street-work;

Στο πλαίσιο του κοινωνικού έργου του Κ.Υ.Α.Δ.Α. διεπιστημονικές ομάδες προσεγγίζουν αστέγους στον δρόμο (Street Work), καταγράφουν τις ανάγκες τους σε εξατομικευμένη βάση και τους ενημερώνουν για τις δομές φιλοξενίας και τα διαθέσιμα προγράμματα, χτίζοντας σχέσεις εμπιστοσύνης μαζί τους. Κατά τη διάρκεια των επιτόπιων παρεμβάσεων οι ομάδες χαρτογραφούν τα σημεία όπου βρίσκονται άστεγοι, παρέχουν άμεση, πρακτική βοήθεια (τρόφιμα, ρούχα, κλινοσκεπάσματα) και παραπέμπουν σε ιατρικές και κοινωνικές υπηρεσίες. Παράλληλα, παρέχουν πρωτοβάθμια νοσηλευτική υποστήριξη, όπου κάτι τέτοιο κριθεί απαραίτητο. Οι διεπιστημονικές ομάδες Street Work του ΚΥΑΔΑ αποτελούνται από κοινωνικούς λειτουργούς, νοσηλευτές, ψυχολόγους και γιατρούς, συνεπικουρούμενοι από οδηγούς και διοικητικά στελέχη. Βρίσκονται καθημερινά στους δρόμους της πόλης πρωί και βράδυ, με έξι βάρδιες ημερησίως, με την επιστημονική ευθύνη ενός ψυχιάτρου. Μέσω στενής συνεργασίας και διασύνδεσης, φροντίζουν κάθε άστεγος συμπολίτης να βρει το κατάλληλο πλαίσιο υποστήριξης, να ενταχθεί σε δομές φιλοξενίας και να κάνει το επόμενο βήμα στη ζωή του. Σε ακραία καιρικά φαινόμενα, το Κ.Υ.Α.Δ.Α. τίθεται σε 24ωρη επιφυλακή και πραγματοποιεί επιτόπιες παρεμβάσεις και καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας (22.00-06.00), στα σημεία που υποδεικνύουν οι πολίτες της Αθήνας, μέσω του τηλεφωνικού κέντρου του Κ.Υ.Α.Δ.Α. και του 1595, αλλά και σε όλους τους άστεγους που έχουν εντοπίσει κατά τις επιτόπιες παρεμβάσεις τους οι ομάδες του streetwork.

Info: Οι δράσεις street-work του Κέντρου Υποδοχής και Αλληλεγγύης Δήμου Αθηναίων υλοποιούνται στο πλαίσιο χρηματοδότησης από το ΠΕΠ Αττικής – ΕΣΠΑ 2014 -2020.