Γάτες και σκύλοι: 10 + 10 ερωτήσεις που έχουμε όλοι

Κανείς δεν είπε ποτέ πως είναι απλό να ζεις μαζί με μία γάτα ή έναν σκύλο — ή ΚΑΙ με μία γάτα, ΚΑΙ με έναν σκύλο — ή και με περισσότερα ζωντανά, σε διάφορους συνδυασμούς. Αλλά είναι ωραίο. Και είναι και μια στάλα παράξενο. Και κάποτε δύσκολο. Και, καμιά φορά, είναι και γεμάτο ερωτηματικά: κάποια, πιο σοβαρά από τα άλλα… και κάποια, πάλι, όχι και τόσο σοβαρά. Ας πούμε, νά, αυτό:

Γιατί τα κατοικίδιά μας δεν θέλουν να βγαίνουν φωτογραφία, και γυρίζουν από την άλλη μόλις βλέπουν να στρέφουμε καταπάνω τους το κινητό; Είναι τόσο ντίβες;

Λοιπόν, στη γλώσσα σώματος των περισσότερων ζώων, λένε αυτοί που ξέρουν, το να κοιτάς κάποιον κατευθείαν στα μάτια για παρατεταμένο χρονικό διάστημα είναι σημάδι πρόκλησης ή κυριαρχίας. Όταν σηκώνουμε το κινητό στο ύψος του προσώπου μας και εστιάζουμε πάνω στον σκύλο ή στη γάτα μας, ουσιαστικά (μοιάζει να) τα κοιτάμε επίμονα — κάτι που τα κάνει να νιώθουν άβολα και τα ωθεί να γυρίσουν αλλού το βλέμμα.

Από την άλλη, τα ζώα δεν καταλαβαίνουν τι είναι το τηλέφωνο, τους παραξενεύει πολύ. Εκείνη τη στιγμή, βλέπουν απλώς εκείνο το ορθογώνιο αντικείμενο —που αγαπάμε πολύ και που σπανίως αφήνουμε από το χέρι μας— να σηκώνεται ξαφνικά μπροστά στο πρόσωπό μας ή να κολλάει στη μούρη τους — όλο αυτό το awkward πράγμα τα μπερδεύει και τα ανησυχεί. Δεν τους αρέσει. (Όλοι θα έπρεπε να αντιδρούσαμε έτσι, αλλά αυτό είναι μια άλλη κουβέντα). Επίσης, μόλις πάμε να τα βγάλουμε φωτογραφία, αλλάζουμε κι εμείς στάση — στεκόμαστε πιο «ακίνητοι», είμαστε πιο συγκεντρωμένοι, πιο τεταμένοι, πιο στην τσίτα. Καθώς, σε αντίθεση με εμάς, τα ζώα είναι εξαιρετικά ικανά στο να διαβάζουν τη γλώσσα σώματος του άλλου, αυτή η αναπάντεχη αλλαγή επάνω μας τα κάνει να αντιδρούν. Τα ζωάκια μας μας θέλουν χαλαρούς. Και έχουν κάθε δίκιο, ασφαλώς.

Να σημειώσουμε επίσης πως όλα αυτά ισχύουν τόσο για τη γάτα όσο και για τον σκύλο μας, αλλά ειδικά αυτοί οι δεύτεροι ενοχλούνται πολύ περισσότερο. Το σταθερό κοίταγμα —πράγμα που ξέρουμε καλά από τον πρόγονό τους, τον λύκο— είναι ταμπού. Γι’ αυτό και έχουν μάθει να γυρίζουν το κεφάλι τους από την άλλη, για να αποκλιμακώσουν μια κατάσταση που τους φαίνεται, και εντέλει είναι, πιεστική.

Πάμε όμως να δούμε άλλα 10 + 10 πράγματα που μάλλον προβληματίζουν μπόλικο κόσμο:

Γάτες: Πολύ περίεργα πλάσματα

1. Γιατί η γάτα μου ξύνει τον καναπέ, ενώ έχουμε πέντε ονυχοδρόμια στο σπίτι; Με μισεί;
Αλίμονο, η γάτα σας δεν τρέφει καμία κακία απέναντί σας. (Ή, τέλος πάντων, το ελπίζουμε). Το ξύσιμο είναι μια πολυσύνθετη ανάγκη για τις γάτες: κάνοντάς το, περιποιούνται —και ακονίζουν— τα νύχια τους, τεντώνουν το μυϊκό τους σύστημα, και, κυρίως —άκου τώρα—, οριοθετούν την επικράτειά τους μέσω των οσφρητικών αδένων που βρίσκονται, λέει, στις πατούσες τους. Αν η γάτα σας αγνοεί τα ονυχοδρόμια που της έχετε αγοράσει, ίσως η υφή τους δεν την ικανοποιεί γιατί πήρατε από τα πιο φτηνά, από το Temu, ή επειδή η τοποθεσία τους δεν είναι στρατηγική. Δοκιμάστε να τοποθετήσετε ένα κάθετο ξυστήρι από ωραίο, γερό καραβόσχοινο ακριβώς δίπλα στο σημείο του καναπέ που προτιμά, ώστε να της προσφέρετε μια ελκυστικότερη εναλλακτική μαρκαρίσματος. Ή αλλάξτε καναπέ όταν αυτός καταστραφεί τελείως. Ποτέ τα πράγματα με μια γάτα δεν είναι νορμάλ.

2. Γιατί η γάτα μου κουρνιάζει στο λάπτοπ μου ενώ δουλεύω; Για να με ενοχλήσει; Αλήθεια τώρα;
Δεν πρόκειται για δολιοφθορά —μολονότι ποτέ κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος μ’ αυτά τα πλάσματα του Θεού: μάλλον το ξαναείπαμε—, αλλά για έναν συνδυασμό πρακτικότητας και λατρείας. Καταρχάς, το λάπτοπ συνιστά μια σταθερή πηγή θερμότητας που οι γάτες λατρεύουν, ενώ ταυτόχρονα βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής σας. Κατά δεύτερον, όταν είστε κολλημένοι στον υπολογιστή, ξέρουν ότι θα αργήσετε να σηκωθείτε. Καταλαμβάνοντας το πληκτρολόγιο, η γάτα σας διασφαλίζει ότι δεν θα την αγνοήσετε, διεκδικώντας με το έτσι θέλω ένα (γενναίο) μερίδιο από τον χρόνο σας. Μια λύση είναι να τοποθετήσετε ένα αναπαυτικό μαξιλάρι ή μια θερμαινόμενη επιφάνεια πάνω στο γραφείο σας, ώστε να νιώθει κοντά σας χωρίς να διακόπτει τη δουλειά σας. Άλλη μια λύση είναι να μη δουλεύετε όσο είναι εκεί. Αν έρχεται ΚΑΘΕ φορά που δουλεύετε, δεν υπάρχει σωτηρία. Αν έρχεται όσο χάνετε τον χρόνο σας στα σόσιαλ, καλά σάς κάνει.

3. Γιατί η γάτα μου με κοιτάζει επίμονα και μετά ανοιγοκλείνει αργά τα μάτια της;
Το αργό κλείσιμο των βλεφάρων χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς γατολόγους σαν το «φιλί της γάτας». Στον κόσμο των αιλουροειδών —όπως άλλωστε και στον κόσμο του λύκου και του σκύλου—, η παρατεταμένη οπτική επαφή θεωρείται απειλή ή ένδειξη κυριαρχίας. Αντίθετα, όταν μια γάτα κλείνει αργά τα μάτια της μπροστά σας, σας φανερώνει την απόλυτη τρωτότητά της, σηματοδοτώντας έτσι τη βαθιά εμπιστοσύνη που σας τρέφει, και το αίσθημα ασφάλειας που νιώθει απέναντί σας. Είναι η μεγαλύτερη φιλοφρόνηση που μπορεί να σας κάνει, οπότε μη διστάσετε να της απαντήσετε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Ακόμη και αν σας βλέπει ο ανθρώπινος σύντροφός σας εκείνη τη στιγμή. Πιθανότατα δεν θα σας χωρίσει. Αλλά μην το κάνεις και σ’ αυτόν — γιατί πιθανότατα θα σας χωρίσει.

4. Γιατί η γάτα μου ρίχνει πράγματα από το τραπέζι; Για να με εκνευρίσει;
Η γάτα σας δεν είναι εκδικητική, δεν μας συμφέρει να το πούμε αυτό· είναι απλώς ένας μικρός επιστήμονας που πειραματίζεται με τη βαρύτητα. Γενικά οι γάτες χρησιμοποιούν τις πατούσες τους για να εξερευνήσουν την υφή και τη σταθερότητα των αντικειμένων που βρίσκονται στον χώρο τους, ενώ η πτώση τούς προσφέρει οπτική και ακουστική διέγερση. Παράλληλα, έχουν μάθει ότι ο ήχος ενός αντικειμένου που σπάει προκαλεί την άμεση εμφάνισή σας στο δωμάτιο. Αν το παρακάνει, ίσως χρειάζεται περισσότερα διαδραστικά παιχνίδια για να διοχετεύσει την ενέργειά της. Αυτά τουλάχιστον λέει η επιστήμη. Τα άπειρα σχετικά βίντεο όμως που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο λένε κάτι άλλο: ναι, το κάνουν για πλάκα, και, ναι, το κάνουν για να μας εκνευρίσουν. It is what it is. Προχωράμε.

5. Γιατί η γάτα μου κάνει τσίσα έξω από την άμμο της, ενώ τής την έχω καθαρίσει;
Αυτό είναι κάπως ιδιαίτερο θέμα. Λέγεται πως όταν το κάνει αυτό μια γάτα, στέλνει ένα σήμα κινδύνου. Έτσι, το πρώτο βήμα είναι πάντα ο κτηνίατρος, καθώς πολύ συχνά κρύβεται κάποιος πόνος σ’ αυτή την αντίδραση, μια ουρολοίμωξη ή κάτι παρόμοιο. Καμπανάκι λοιπόν. Αν παρά ταύτα η υγεία της είναι καλή, τότε το πρόβλημα είναι μικρότερο μεν, πιο σύνθετο δε: μπορεί να μην της αρέσει το άρωμα της άμμου, ή να μην της αρέσει πια (οι γάτες αλλάζουν γούστα πάνω στο κέφι τους), μπορεί να βρίσκει πλέον το σημείο όπου βρίσκεται η αμμολεκάνη της πολύ θορυβώδες, μπορεί να μη θεωρεί καλά καθαρισμένη την άμμο της — δεν μπορούμε να είμαστε 100% σίγουροι: άβυσσος. Οι πολύ ειδικοί μάς λένε να μην ξεχνάμε τον Χρυσό Κανόνα της Άμμου: χρειάζεσαι πάντα μία τουαλέτα παραπάνω από το σύνολο των περίεργων αυτών αιλουροειδών που έχετε στο σπίτι. Και οπωσδήποτε, συμπληρώνουμε εμείς: ακριβή άμμο — γιατί βολεύει τη γάτα σας, καθαρίζεται ευκολότερα, φτουράει, και στο τέλος βγαίνει πολύ πιο οικονομική. ΟΕΔ.

6. Γιατί η γάτα μου με ξυπνάει στις 5 το πρωί κάθε μέρα; Δεν ξέρει ότι δουλεύω;
Καταρχάς, οι γάτες τα ξέρουν όλα. Κατά δεύτερον, οι γάτες κυνηγούν συνήθως με το λυκόφως και το λυκαυγές (κάπως πλουμιστές λέξεις αυτές, παρεμπιπτόντως: άρα πρέπει να χρησιμοποιούνται με φειδώ), γεγονός που σημαίνει ότι το βιολογικό τους ρολόι τις θέλει σε πλήρη εγρήγορση την αυγή και το σούρουπο. Για εκείνη, η 5η πρωινή δεν είναι μαύρη νύχτα. Είναι η ιδανική ώρα για κυνήγι — αλλά και για κοινωνικοποίηση. Οι γάτες δεν πηγαίνουν για μπραντς στις 10, ούτε για τσάι το απόγευμα. Κατ’ αυτά, αν ανταποκριθείτε στο κάλεσμά της, έστω και φωνάζοντάς της, απλούστατα επιβραβεύετε τη συμπεριφορά της. Η λύση —αν και καμία λύση σε κανένα πρόβλημα δεν φτουράει για όλες τις γάτες— κρύβεται σε ένα έντονο δεκάλεπτο παιχνιδιού πριν τον ύπνο και στην απόλυτη αγνόηση των πρωινών της εκκλήσεων, μέχρι να καταλάβει ότι το δικό σας πρόγραμμα διαφέρει από το δικό της. Καλώς ή κακώς, εσείς δεν είστε γάτα.

7. Γιατί η γάτα μου τρέχει σαν τρελή στο σπίτι τα μεσάνυχτα; Πάει καλά;
Καταρχάς, καλά κάνει εδώ που τα λέμε. Οι γάτες που ζούνε μαζί μας περνάνε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας τους βλέποντας όνειρα: κοιμούνται. Ως εκ τούτου, όλη αυτή η συσσωρευμένη ενέργεια πρέπει να εκτονωθεί κάπως. Τα μεσάνυχτα, το ένστικτο του θηρευτή ξυπνά, και το σπίτι μετατρέπεται σε στίβο μάχης. Προφανώς και όλο αυτό δεν κρατάει πολύ — συνήθως μερικά μόνο λεπτά. Ο αιμοβόρος κυνηγός που κρύβεται μέσα σε κάθε γάτα είναι πάντα εκεί… αλλά συνήθως επίσης κοιμώμενος. Από καιρού εις καιρόν όμως δείχνει τα νύχια του, και φανερώνει τι πραγματικά είναι ικανός να κάνει. Μια νωχελική γάτα που κοιμάται όλη τη μέρα και μοιάζει ανίκανη να πάρει τα πόδια της, ξαφνικά κάνει κάτι σάλτα που μοιάζουν να αντιγράφηκαν από χορογραφία μάχης πολεμικών τεχνών. Όποιος έχει γάτα, έχει μαζί και τον Predator. Τον ορίτζιναλ, με τον Σβαρτσενέγκερ. Όλοι το ξέρουν αυτό.

8. Γιατί η γάτα μου δεν πίνει νερό από το μπολ, αλλά προτιμά το σιντριβανάκι της;
Στη φύση, το στάσιμο νερό είναι συχνά εστία μικροβίων, γι’ αυτό οι γάτες έχουν αναπτύξει ένα ένστικτο που τις στρέφει προς το τρεχούμενο νερό, το οποίο θεωρούν ασφαλέστερο και πιο οξυγονωμένο. Τουλάχιστον αυτό μάς λένε οι πηγές μας. Από την άλλη, πολλές γάτες ενοχλούνται όταν τα μουστάκια τους ακουμπάνε στα τοιχώματα ενός στενόχωρου μπολ, ή όταν το νερό βρίσκεται πολύ κοντά στο φαγητό τους, ή επειδή πέρασε ο σκύλος από εκεί. Και όλες οι γάτες αντιπαθούν το νερό που δεν είναι πια φρέσκο. Και όταν λέμε φρέσκο, εννοούμε φρέσκο-φρέσκο, όχι μιας ώρας ή δύο. Αν αλλάξετε τώρα το νερό της γάτας σας, είναι βέβαιο ότι μετά από λίγα λεπτά θα πάει να πιει. Τώρα, το σιντριβανάκι λύνει όλα αυτά τα προβλήματα, προσφέροντας φρεσκάδα και μια ενδιαφέρουσα οπτική εμπειρία. Είναι κάπως πιο φενγκ-σούι, και οι γάτες τα προσέχουν κάτι τέτοια.

9. Γιατί η γάτα μου δεν θέλει να κάθεται στην αγκαλιά μου για πολύ;
Εδώ που τα λέμε, αυτό είναι πολύ φυσιολογικό πράγμα, και για τις γάτες και για τους ανθρώπους. Όλες αυτές οι αγκαλιές —λένε οι έρευνες— είναι κάπως creepy. Οι άνθρωποι, και οι γάτες, και άλλα έξυπνα ζώα, νιώθουν —και εν πολλοίς είναι— παγιδευμένες όταν κάποιος τις κρατάει σφιχτά, καθώς χάνουν τη δυνατότητα διαφυγής. Εξ ου και οι μικρές μας τίγρεις προτιμούν τη «συντροφική εγγύτητα» — να κάθονται δηλαδή δίπλα σας στον καναπέ ή κάπου στα πόδια σας, διατηρώντας την αυτονομία τους. Αν σεβαστείτε τον προσωπικό της χώρο και δεν την πιέζετε, είναι πολύ πιθανό να αρχίσει να σας αναζητά η ίδια πιο συχνά, νιώθοντας ότι έχει τον έλεγχο της αλληλεπίδρασης. Γενικά μιλώντας, να έχετε πάντα κατά νου ότι για μια γάτα είστε η πληθωρική θεία με το μεγάλο στήθος, το κατακόκκινο κραγιόν και τα χοντρά, όλο δύναμη μπράτσα, που απειλεί να τις αρπάξει και να της ζουλήξει μέχρι θανάτου γεμίζοντάς τες φιλιά. Για τις γάτες, είμαστε αυτό ακριβώς: καρτούν. Συχνά, δεν πέφτουν καθόλου έξω.

10. Γιατί η γάτα μου με ακολουθεί στην τουαλέτα;
Για τη γάτα σας, η τουαλέτα δεν είναι χώρος ιδιωτικότητας —από πού κι ώς πού—, αλλά ένα δωμάτιο στο οποίο είστε αιχμάλωτοι (δικοί της αιχμάλωτοι) και διαθέσιμοι για χάδια (χάδια τρόπος τού λέγειν), χωρίς περισπασμούς από κινητά, call, τηλεοράσεις ή άλλες σαχλοδουλειές. Επιπλέον, λόγω του κοινωνικού τους χαρακτήρα, συχνά νιώθουν την ανάγκη να σας επιτηρούν όταν βρισκόμαστε σε μια τόσο ευάλωτη θέση. Για εκείνη, εσείς και αυτή είστε μια ομάδα· έτσι, το να σας ακολουθεί παντού, ακόμα και στο μπάνιο, είναι ο τρόπος της να διατηρεί τη συνοχή της αγέλης σας. Αλλά υπάρχει και κάτι ακόμη: η κλειστή πόρτα. Εννιά στις δέκα φορές (για την ακρίβεια, πολύ περισσότερο), η πόρτα του μπάνιου είναι η μόνη εσωτερική πόρτα που κλείνετε μέσα στο σπίτι σας. Γιατί; Οι γάτες δεν ανέχονται κλειστές πόρτες, το θεωρούν παράλογο και, εν πολλοίς, εξωφρενικό. Κλειστή πόρτα;! Πόθεν; Μην τις κλείνετε, λοιπόν. Γι’ αυτές κάτι τέτοιο συνιστά έγκλημα καθοσιώσεως. Και με τις γάτες δεν μπλέκεις.

Σκύλοι: Καλοί είναι κι αυτοί, μωρέ…

1. Γιατί ο σκύλος μου τρώει χόρτα στον περίπατο; Είναι άρρωστος;
Στις περισσότερες περιπτώσεις —αν όχι σε όλες—, το να τρώνε χορτάρι τα σκυλιά δεν χρειάζεται να μας ανησυχεί. Είναι μια απολύτως φυσιολογική συμπεριφορά. Μπορεί να τους αρέσει η γεύση, να αναζητούν φυτικές ίνες για τη χώνεψη, ή απλώς να είναι όλο αυτό ένας τρόπος εξερεύνησης του περιβάλλοντός τους. Αν και κυκλοφορεί πότε-πότε η θεωρία ότι το κάνουν για να προκαλέσουν εμετό επειδή υποφέρουν από κάποια στομαχική διαταραχή, οι έρευνες δείχνουν ότι πολλά υγιέστατα σκυλιά το κάνουν επίσης συστηματικά, και μάλιστα χωρίς καμία παρενέργεια. Αν πάντως η συμπεριφορά αυτή γίνει εμμονική, μια επίσκεψη στον κτηνίατρο είναι μάλλον επιβεβλημένη. Οι κτηνίατροι είναι φίλοι μας, και δεν μπορούμε να κάνουμε δίχως αυτούς. Ούτε πρέπει.

2. Γιατί ο σκύλος μου με κοιτάζει επίμονα ενώ τρώει; Και μάλιστα λοξά;
Αυτό το εντελώς χαρακτηριστικό βλέμμα μπορεί να ερμηνευτεί με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι η αναζήτηση ασφάλειας: στη φύση, η ώρα του φαγητού είναι ώρα τρωτότητας, οπότε ο σκύλος σας σας κοιτάζει για να βεβαιωθεί ότι φρουρείτε την περιοχή και δεν έχετε ξεχαστεί. Αν μη τι άλλο, ίσως είστε ο αρχηγός της αγέλης, σωστά; Ο δεύτερος, και λιγότερο ευχάριστος, λόγος είναι αυτό που λένε «φύλαξη πόρων»: ο σκύλος σας σας παρακολουθεί για να βεβαιωθεί ότι, από μια αναποδιά της τύχης, δεν θα του πάρετε το μπολ για να φάτε εσείς το φαγητό του. Αν παρατηρήσετε γρύλισμα ή ακαμψία στο σώμα του, ή ακόμα και κάποιες ενδείξεις ετοιμότητας για επίθεση, δεν θα ήταν τελείως άσκοπο να συμβουλευτείτε έναν εκπαιδευτή. Αν και, εδώ που τα λέμε, πιθανότατα όλο αυτό δεν είναι παρά ένα παιχνίδι, κάτι για να περνά η ώρα με λίγη ένταση. Κάτι για να ανάβουν τα αίματα.

3. Γιατί ο σκύλος μου κουνάει την ουρά του όταν του μιλάω αυστηρά;
Ένας από τους μεγαλύτερους μύθους σχετικά με τα σκυλιά είναι ότι το κούνημα της ουράς σημαίνει πάντα χαρά. Στην πραγματικότητα, δηλώνει απλώς έντονη συναισθηματική διέγερση. Και, ναι, όταν έρχεστε από τη δουλειά και χοροπηδάει επάνω σας κουνώντας την ουρά του, πράγματι σημαίνει χαρά. Και ενθουσιασμό. Και αγαλλίαση. Όταν όμως τον μαλώνετε και εκείνος κουνάει την ουρά του, κατά μείζονα βεβαιότητα βιώνει στρες και έντονη νευρικότητα. Συχνά, πρόκειται επίσης για μια προσπάθεια κατευνασμού: προσπαθεί να σας δείξει ότι δεν αποτελεί απειλή, θέλοντας να εκτονώσει την ένταση της στιγμής. Να κοιτάζετε πάντα ολόκληρο το σώμα του σκύλου σας — τα χαμηλωμένα αυτιά και το σκυμμένο κεφάλι λένε την αληθινή ιστορία. Και η καημένη η ουρά είναι συχνά η λευκή σημαία που σηκώνει. «Αλήθεια τώρα, μη με μαλώνεις. Δεν έγινε καμιά σοβαρή ζημιά. Έχεις τόσα παπούτσια άλλωστε. Θα πάρουμε άλλα».

4. Γιατί ο σκύλος μου έχει ένοχη έκφραση όταν γυρίζω σπίτι και βλέπω ότι έχει γίνει ζημιά;
Η επιστήμη της Κυνοψυχολογίας είναι ξεκάθαρη: τα σκυλιά δεν νιώθουν ενοχή με τον τρόπο που την αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι. Αυτό που εμείς ερμηνεύουμε σαν ένοχο βλέμμα είναι η αντίδραση του σκύλου μας στον δικό μας θυμό ή στην απογοήτευση που καταλαβαίνει ότι νιώθουμε για κάποιον λόγο. Ο σκύλος μας αντιλαμβάνεται ότι είμαστε αναστατωμένοι —χαζός δεν είναι— και υιοθετεί μια υποτακτική στάση, όλο puppy eyes και κουνήματα της ουρίτσας, απλώς και μόνο για να μας ηρεμήσει. Δεν θέλει να κλιμακωθεί το πράγμα. Ούτε —κι αυτό μάλλον είναι το κυριότερο— συνδέει τη ζημιά που έκανε πριν από τρεις ώρες με τη δική μας τωρινή αντίδραση· απλώς προσπαθεί να επιβιώσει από τη θύελλα που βλέπει στο πρόσωπό μας. Έχουμε μάθει να βλέπουμε τα σκυλιά μας σαν πλάσματα που ζουν στον δικό μας κόσμο. Όμως η αλήθεια είναι πως είναι και δικός τους.

5. Γιατί ο σκύλος μου στριφογυρνάει σαν σβούρα πριν ξαπλώσει;
Και πάλι οι ειδικοί μάς λένε ότι πρόκειται για ένα κατάλοιπο από τον καιρό που τα νυν σκυλιά μας —οι πρόγονοί τους, τέλος πάντων— ήταν λύκοι. Πρόκειται, μαθαίνουμε, για μια ενστικτώδη συμπεριφορά που αποσκοπεί στην προετοιμασία του εδάφους στο οποίο πρόκειται να κοιμηθούν. Με αυτή την κίνηση, ο λύκος πατάει τα χόρτα, το χιόνι ή τα φύλλα, δημιουργώντας μια πιο επίπεδη επιφάνεια και ελέγχοντας ταυτόχρονα το σημείο για τυχόν ενοχλητικά έντομα ή αιχμηρά αντικείμενα, όπως πέτρες, σπασμένα κλαδιά, και άλλα τέτοια. Επιπλέον, η διαδικασία αυτή τούς επιτρέπει να αντιληφθούν την κατεύθυνση του ανέμου πριν πάρουν την τελική τους θέση, εξασφαλίζοντας έτσι ότι θα μπορούν να μυρίσουν εγκαίρως οποιαδήποτε τυχόν απειλή πλησιάσει πατώντας στις μύτες κατά τη διάρκεια του ύπνου τους, ενώ ταυτόχρονα βοηθά στη διατήρηση της σωματικής θερμοκρασίας, καθώς συνήθως καταλήγουν σε μια κουλουριασμένη στάση που προστατεύει τα ζωτικά τους όργανα: την κοιλίτσα και τη μουσούδα. Παρόλο που τα σκυλιά μας σήμερα κοιμούνται σε ανατομικά, ή έστω αφράτα και μαλακά κρεβατάκια, αυτό το αρχέγονο τελετουργικό παραμένει βαθιά χαραγμένο στο DNA τους.

6. Γιατί ο σκύλος μου με γλείφει στο πρόσωπο; Με καθαρίζει;
Το γλείψιμο είναι μια θεμελιώδης μορφή επικοινωνίας που ξεκινά από την πρώτη στιγμή της ζωής τους, όταν η μητέρα τους τα καθαρίζει και τα διεγείρει να αναπνεύσουν. Για έναν ενήλικο σκύλο, το να σε γλείφει στο πρόσωπο είναι ένδειξη στοργής, σεβασμού και κοινωνικής σύνδεσης. Παράλληλα, η διαδικασία αυτή απελευθερώνει ενδορφίνες στον εγκέφαλό του, προκαλώντας του ένα αίσθημα ευφορίας και χαλάρωσης. Είναι, λένε κάποιοι —και πιθανότατα έχουν δίκιο—, το δικό του «σ’ αγαπώ». Παρά ταύτα, υπάρχει και μια άλλη ανάγνωση εδώ — και έχει πάλι να κάνει με τους προγόνους των σκύλων μας. Τα κουτάβια των λύκων, λοιπόν, τρέφονται αρχικά με μητρικό γάλα. Καθώς απογαλακτίζονται όμως, η διατροφή τους βασίζεται στη μασημένη τροφή που τους παρέχουν τα ενήλικα μέλη της αγέλης. Οι ενήλικοι λύκοι καταπίνουν μεγάλες ποσότητες κρέατος στον τόπο του κυνηγιού και το μεταφέρουν στο στομάχι τους πίσω στο κρησφύγετο: δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος, γιατί με ένα μπούτι ελαφιού στο στόμα δεν μπορείς να τρέξεις και είσαι ευάλωτος σε επιθέσεις. Όταν τα μικρά στη φωλιά γλείφουν το ρύγχος των ενηλίκων, προκαλούν ένα αντανακλαστικό εμετού, με αποτέλεσμα οι ενήλικες να βγάζουν τη μισοχωνεμένη —και πλέον μαλακή— τροφή από το στόμα τους για να τη φάνε τα μωρά. Αυτή η διαδικασία είναι ζωτικής σημασίας για την επιβίωση των κουταβιών, καθώς το στομάχι τους δεν είναι ακόμη έτοιμο να επεξεργαστεί σκληρά κομμάτια ωμού κρέατος, πόσο δε μάλλον κόκαλα. Άσε δε που ακόμα δεν έχουν και δόντια της προκοπής. Η μέθοδος αυτή συνεχίζεται μέχρι τα μικρά να αναπτυχθούν αρκετά ώστε να μπορούν να συνοδεύσουν την αγέλη στο κυνήγι και να τραφούν απευθείας από το θήραμα. Ή, με άλλα λόγια, το αιώνιο κουτάβι μας μας γλείφει στο πρόσωπο για να κάνουμε εμετό αυτό που φάγαμε και να το φάει αυτό. Συγγνώμη γι’ αυτό.

7. Γιατί ο σκύλος μου καταβροχθίζει το φαγητό του λες και δεν έχει ξαναφάει ποτέ του;
Η ταχύτητα με την οποία τρώει ένας σκύλος πηγάζει κυρίως από το ένστικτο επιβίωσης που κληρονόμησε από τους προγόνους του: νά τος πάλι ο λύκος! Το πεκινουά σας κάποτε κυνηγούσε καριμπού. Sort of. Στη φύση, η τροφή είναι συχνότατα σπάνια και ο ανταγωνισμός μέσα στην αγέλη έντονος, επομένως η ικανότητα να καταναλώνεις το γεύμα σου όσο το δυνατόν γρηγορότερα διασφαλίζει ότι δεν θα σου το κλέψει κάποιο άλλο μέλος. Αυτό το αρχέγονο πρότυπο συμπεριφοράς παραμένει ενεργό ακόμα και σε ένα ασφαλές οικιακό περιβάλλον, καθώς ο σκύλος δεν αντιλαμβάνεται λογικά ότι το επόμενο γεύμα του είναι εγγυημένο. (Ίσως μάλιστα φοβάται ότι θα σας απολύσουν). Πέρα από την εξελικτική κληρονομιά, η συμπεριφορά αυτή μπορεί να ενισχύεται από το περιβάλλον του σπιτιού, ειδικά αν υπάρχουν και άλλα κατοικίδια που δημιουργούν ένα αίσθημα ανταγωνισμού την ώρα του φαγητού. (Ρωτήστε με για περισσότερες λεπτομέρειες, είμαι παθών). Από την άλλη, όλο αυτό μπορεί να του δημιουργήσει προβλήματα — να πνιγεί, πρώτα απ’ όλα, να του κάτσει καμιά κροκέτα στον λαιμό. Γι’ αυτό και κάποιοι αγοράζουν αυτά τα περίεργα μπολ φαγητού «βραδείας σίτισης», που αναγκάζουν το ζώο να φάει σαν άνθρωπος.

8. Γιατί ο σκύλος μου κλοτσάει προς τα πίσω με τα πόδια του αφού κάνει τσίσα;
Πάντως δεν το κάνουν για να καλύψουν τα υγρά ίχνη τους· δεν είναι γάτες που τους αρέσει να ζουν στις σκιές και να βασιλεύουν μέσα από τα σκοτάδια. Όχι: αυτή η τελείως χαρακτηριστική κίνηση έχει να κάνει με την επικοινωνία: είναι ένα αρωματικό μήνυμα. Στις πατούσες των σκύλων υπάρχουν κάτι αδένες που εκκρίνουν φερομόνες, οπότε με το ξύσιμο του εδάφους το σκυλί μας αφήνει μια έντονη οσφρητική υπογραφή στην περιοχή. Παράλληλα, το ανασκαμμένο έδαφος παίζει κι αυτό έναν κάποιον ρόλο: είναι ένα οπτικό σινιάλο προς τους άλλους σκύλους: «Ι ΠΕΡΙΟΧΙ ΑΠΟΤΕΛΙ ΔΙΚΙ ΜΟΥ .. ΤΟΝΟΥΣΑς .. SAOYRON». Η οριοθέτηση της επικράτειάς του είναι πολύ μεγάλη υπόθεση για ένα σκυλί. Δεν το συζητά. Και βέβαια είναι (και αυτή) μια αρχέγονη συμπεριφορά επικράτησης που προέρχεται από τους λύκους. Από την άλλη, θα πει κανείς, και γιατί να το κάνει τότε; Μπορεί να ξύνει το έδαφος ανά πάσα ώρα και στιγμή. Σωστά, αλλά —για όνομα του καλού Θεού δηλαδή— έχει κι άλλα πράγματα να κάνει στη βόλτα του, αφενός. Αφετέρου, με τον τρόπο αυτό συνδυάζει τις φερομόνες από τις πατούσες του με την οσμή των ούρων του: η ταυτόχρονη απελευθέρωση αυτών των χημικών μηνυμάτων δημιουργεί μια ισχυρότερη και πιο ολοκληρωμένη καρτ-βιζίτ. Ένας λύκος τα σκέφτεται κάτι τέτοια. Και ξέρει πως η συμπεριφορά αυτή είναι ενεργειακά δαπανηρή. Επομένως, την εκδηλώνει κυρίως κατά την οριοθέτηση της περιοχής μέσω της ούρησης. Κι αυτό το ξέρει καλά και ο Σάουρον, το πομεράνιαν. Sort of.

9. Γιατί ο σκύλος μου γέρνει το κεφάλι του στο πλάι όταν του μιλάω;
Πρώτον, επειδή είναι χαριτωμένο αυτό, και ο σκύλος σας το ξέρει. (Οι σκύλοι μας ξέρουν όλα αυτά που ξέρουμε ότι ξέρουν, κι άλλα τόσα). Επιπλέον, γέρνοντας το κεφαλάκι του, ο σκύλος σας μετατοπίζει τα αυτιά του για να ακούσει καλύτερα. Καταλαβαίνει πολλά από αυτά που του λέτε, αλλά όχι όλα. Κάποιες λέξεις, δε, δεν τις πιάνει καθόλου. Γι’ αυτό κάνει ό,τι μπορεί για να «ανοίξει τ’ αυτιά του» , αλλά και για να απομονώσει συγκεκριμένες λέξεις ή τόνους που έχει συνδέσει με ευχάριστες δραστηριότητες. Μία κίνηση, λοιπόν, που είναι ένας συνδυασμός φυσιολογίας και συγκέντρωσης. Παράλληλα, μαθαίνουμε, επειδή το ρύγχος του σκύλου συχνά εμποδίζει την πλήρη οπτική επαφή με το στόμα μας, στρίβοντας ή γέρνοντας το κεφάλι του, ο σκύλος μας αποκτά καλύτερη οπτική γωνία για να παρατηρήσει λεπτές κινήσεις που θα του δώσουν επιπλέον πληροφορίες για τη διάθεση και τις προθέσεις μας. Τέλος, όπως όλοι ξέρουμε, έτσι κάνουν κυρίως όταν τούς σφυρίζουμε, ή όταν τραγουδάμε κάτι, ή όταν μιλάμε αλαμπουρνέζικα. Γιατί τότε δεν καταλαβαίνουν το παραμικρό. Και δεν έχουν άδικο.

10. Γιατί ο σκύλος μου θέλει να κοιμάται στο κρεβάτι μου το βράδυ;
Και πού να κοιμάται δηλαδή;

* * *

Το Ημερολόγιο κυκλοφορεί κάθε Τρίτη και Πέμπτη. Κάθε Σάββατο, παρουσιάζουμε το πορτρέτο μιας «άγνωστης» γυναίκας πρωτοπόρου του περασμένου καιρού. Τις Κυριακές, η στήλη μεταμορφώνεται στο Βιβλίο της Εβδομάδας. Στείλτε μας μέιλ αν θέλετε να μας πείτε ή να μας ρωτήσετε κάτι — οτιδήποτε. Μην ξεχνάτε, επίσης, πως έχουμε και πόντκαστ! Σας ευχαριστούμε πολύ.