Ατροπίνη: Τι είδους φάρμακο είναι και πότε μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο

Η ατροπίνη, μια ουσία που απασχολεί την επικαιρότητα λόγω της υπόθεσης σταδιακής δηλητηρίασης ενός στρατιωτικού ιατρού από την πρώην σύζυγό του, είναι ένα φαρμακευτικό μόριο φυτικής προέλευσης που ανήκει στα αντιχολινεργικά ή αντιμουσκαρινικά φάρμακα. Είναι ένα από αρχαιότερα φάρμακα της ανθρώπινης ιστορίας και απομονώθηκε από φυτά της οικογένειας των σολανωδών, όπως η θανατηφόρος μπελαντόνα (Atropa belladonna), και δρα αναστέλλοντας τη δράση της ακετυλοχολίνης σε συγκεκριμένους υποδοχείς του νευρικού συστήματος.

Στη σύγχρονη ιατρική η ατροπίνη χρησιμοποιείται κυρίως για την αντιμετώπιση σοβαρής βραδυκαρδίας, δηλαδή επικίνδυνα χαμηλού καρδιακού ρυθμού, για τη μείωση των σωματικών εκκρίσεων πριν από ορισμένες χειρουργικές επεμβάσεις και ως αντίδοτο σε δηλητηριάσεις από οργανοφωσφορικά εντομοκτόνα ή ορισμένα τοξικά μανιτάρια.

Η ατροπίνη, οι ιδιότητες, οι παρενέργειες και η προέλευση του ονόματός της

Χρησιμοποιείται επίσης στην οφθαλμολογία για τη διαστολή της κόρης του ματιού και σε ειδικές παιδιατρικές θεραπείες για οφθαλμικές παθήσεις. Όταν χορηγείται στις σωστές δόσεις και υπό ιατρική παρακολούθηση θεωρείται ασφαλές και πολύτιμο φάρμακο. Ωστόσο, η τοξικότητά της αυξάνεται σημαντικά σε περιπτώσεις υπερδοσολογίας.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες σχετίζονται άμεσα με την αντιχολινεργική δράση της και μπορεί να περιλαμβάνουν έντονη ξηροστομία, ταχυκαρδία, διαστολή των κορών, θολή όραση, κατακράτηση ούρων και υπερθερμία. Σε κάποιες περιπτώσεις παρουσιάζονται, απώλεια ελέγχου των κινήσεων και απώλεια συνείδησης.

Σε σοβαρότερη δηλητηρίαση μπορεί να εμφανιστούν νευρολογικά και ψυχιατρικά συμπτώματα, όπως σύγχυση, αποπροσανατολισμός, παραλήρημα, ψευδαισθήσεις, έντονη διέγερση και σπασμοί. Η βιβλιογραφία αναφέρει επίσης καρδιακές αρρυθμίες, αναπνευστικές επιπλοκές και κυκλοφορική αστάθεια ως πιθανές συνέπειες βαριάς τοξικότητας.

Η ατροπίνη μπορεί να γίνει θανατηφόρα όταν η υπερδοσολογία είναι αρκετά μεγάλη ώστε να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στο κεντρικό νευρικό σύστημα ή στο καρδιαγγειακό σύστημα. Οι θάνατοι συνήθως συνδέονται με επικίνδυνες αρρυθμίες, αναπνευστική ανεπάρκεια, ακραία υπερθερμία ή πολυοργανική κατάρρευση που ακολουθεί τη βαριά αντιχολινεργική δηλητηρίαση. Οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και άτομα με συγκεκριμένα υποκείμενα νοσήματα μπορεί να είναι πιο ευάλωτα στις τοξικές επιδράσεις του φαρμάκου.

Όσο για την ονομασία του φαρμάκου, αυτή προκύπτει από το όνομα μίας εκ των τριών Μοιρών, της Ατρόπου, δηλαδή εκείνης που έκοβε το νήμα της ζωής...

Με στοιχεία από drugs.com, accessdata.fda.gov