Παραπονιέσαι συνέχεια; Πότε το να εκφράζεις όσα νιώθεις σε βοηθά και πότε μπορεί να σε επιβαρύνει

Το να παραπονιόμαστε είναι για πολλούς ένας αυθόρμητος τρόπος να αποφορτιζόμαστε από όσα μας ενοχλούν μέσα στην ημέρα. Μια καθυστέρηση στο Μετρό, ένα πρόβλημα στη δουλειά ή ακόμη και μια μικρή αναποδιά μπορεί να γίνει αφορμή για μια συζήτηση με έναν φίλο ή συνάδελφο.

Για χρόνια, μάλιστα, αρκετοί θεωρούν ότι το να «βγάζουν από μέσα τους» όσα τους ενοχλούν τους βοηθά να συνεχίσουν τη μέρα τους. Σύμφωνα με ειδικούς στην ψυχολογία, η πρακτική αυτή μπορεί πράγματι να έχει οφέλη για την ψυχική υγεία, αρκεί να υπάρχει μέτρο.

Όπως εξηγεί η κλινική ψυχολόγος Κέρι Κάνιτι, η έκφραση των παραπόνων μπορεί να λειτουργήσει θετικά όταν μας επιτρέπει να εκτονώσουμε αρνητικά συναισθήματα, να επικοινωνήσουμε αυτό που νιώθουμε και να ξεκινήσουμε να αναζητούμε λύσεις. Αντίθετα, η διαρκής καταπίεση ή άρνηση των αρνητικών συναισθημάτων έχει συνδεθεί με προβλήματα μνήμης, δυσκολίες στις κοινωνικές σχέσεις και ακόμη και επιβαρύνσεις για την καρδιαγγειακή υγεία. Παράλληλα, το να μιλήσουμε για ένα πρόβλημα σε έναν άνθρωπο που μας ακούει πραγματικά μπορεί να μας βοηθήσει να νιώσουμε ότι μας καταλαβαίνουν και ότι δεν αντιμετωπίζουμε μόνοι μας τη δυσκολία.

Όταν η γκρίνια γίνεται φαύλος κύκλος

Το πρόβλημα ξεκινά όταν η γκρίνια μετατρέπεται σε μόνιμη συνήθεια. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η συχνή εστίαση σε όσα πηγαίνουν στραβά μπορεί να ενισχύσει έναν πιο αρνητικό τρόπο σκέψης, κάνοντας τον εγκέφαλο να στρέφεται ολοένα περισσότερο σε ερεθίσματα που προκαλούν θυμό ή φόβο. Παράλληλα, η παρατεταμένη αρνητική σκέψη συνδέεται με αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες, η οποία όταν παραμένει σε υψηλά επίπεδα μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την αρτηριακή πίεση και τον μεταβολισμό.

Μάλιστα, μελέτη του 1996 από ερευνητές του Πανεπιστημίου Stanford είχε υποστηρίξει ότι η παρατεταμένη έκθεση στη γκρίνια, είτε παραπονιόμαστε εμείς είτε ακούμε κάποιον άλλο να παραπονιέται, θα μπορούσε να επηρεάσει τον ιππόκαμπο, την περιοχή του εγκεφάλου που συνδέεται με τη μνήμη και τη συναισθηματική ρύθμιση. Πέρα όμως από τις πιθανές επιπτώσεις στον εγκέφαλο, η συνεχής αρνητικότητα μπορεί να φθείρει και τις σχέσεις. Όταν κάθε συζήτηση καταλήγει σε παράπονα, οι άνθρωποι γύρω μας ενδέχεται σταδιακά να απομακρύνονται και να αποφεύγουν τις συζητήσεις.

Πώς να παραπονιόμαστε χωρίς να παγιδευόμαστε στην αρνητικότητα

Το να σταματήσουμε εντελώς να παραπονιόμαστε δεν είναι ούτε απαραίτητο ούτε ιδιαίτερα ρεαλιστικό. Το ζητούμενο είναι να μην παραπονιόμαστε απλώς και μόνο για να παραπονιόμαστε. Μετά την εκτόνωση, μπορούμε να αναρωτηθούμε αν αισθανόμαστε ότι μας κατάλαβαν και ότι βλέπουμε πιο καθαρά την κατάσταση ή αν, αντίθετα, αναζωπυρώσαμε την ίδια απογοήτευση και επιστρέψαμε στον ίδιο αρνητικό κύκλο.

Μια πρακτική που προτείνουν οι ειδικοί είναι να συνδυάζουμε το παράπονο με μια δεύτερη, πιο θετική σκέψη, χρησιμοποιώντας λέξεις όπως «αλλά» ή «όμως». Για παράδειγμα: «Είμαι πολύ κουρασμένος σήμερα επειδή δεν κοιμήθηκα καλά, αλλά χαίρομαι που θα πάω στο αποψινό δείπνο». Με αυτόν τον τρόπο αναγνωρίζουμε το αρνητικό συναίσθημα χωρίς να του επιτρέπουμε να καταλάβει ολόκληρη τη σκέψη μας. Η ουσιαστική διαφορά, λοιπόν, δεν βρίσκεται στο αν παραπονιόμαστε, αλλά στο πώς, πόσο συχνά και για ποιον λόγο το κάνουμε.