Καινοτόμες θεραπείες στην αντιμετώπιση του καρκίνου

→ Γράφει ο δρ Αναστάσιος Λ. Μπούτης, Παθολόγος Ογκολόγος, Διευθυντής Ε.Σ.Υ., Β’ Παθολογική Ογκολογική Κλινική Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ», Μέλος Δ.Σ. Ε.Ο.Π.Ε., Μέλος Δ.Σ. Ι.Σ.Θ..

Η θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου τα τελευταία δέκα χρόνια έχει περάσει στην εποχή της εξατομικευμένης ιατρικής και της ιατρικής ακριβείας. Η εισαγωγή καινοτόμων θεραπευτικών προσεγγίσεων, όπως η μοντέρνα ανοσοθεραπεία και η στοχεύουσα θεραπεία εφαρμόζονται στους περισσότερους τύπους κακοηθών όγκων με σημαντικά ποσοστά επιτυχίας. Νέα μονοκλωνικά αντισώματα που ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα είτε μόνα είτε σε συνδυασμό με τις κλασικές θεραπείες, όπως η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία έχουν ως αποτέλεσμα την παράταση στο προσδόκιμο επιβίωσης και βελτίωση της ποιότητας ζωής. «Έξυπνα φάρμακα» χορηγούμενα από το στόμα στοχεύουν σε συγκεκριμένα μοριακά μονοπάτια και αδρανοποιούν ή αναστέλλουν την εξέλιξη της νεοπλασματικής νόσου με καλύτερο προφίλ ασφαλείας, λιγότερες παρενέργειες και μεγαλύτερη εκλεκτική αποτελεσματικότητα ανά είδος καρκίνου.

Στη σύγχρονη ογκολογική προσέγγιση στις περισσότερες περιπτώσεις θεωρείται πια επιβεβλημένη η μοριακή διερεύνηση του καρκινικού όγκου με εξειδικευμένες μεθόδους μοριακής βιολογίας, ώστε να επιλεχθεί η βέλτιστη θεραπευτική προσέγγιση και η κατάλληλη θεραπευτική επιλογή. Όλα αυτά βέβαια απαιτούν τεχνογνωσία από ειδικούς επιστήμονες, διεπιστημονική συνεργασία μέσα από ογκολογικά συμβούλια, αλλά και την απαραίτητη υλικοτεχνική υποδομή και ανάλογη υποστήριξη από τους αρμόδιους διοικητικούς μηχανισμούς.

Η πρόσβαση στην καινοτομία απαιτεί ένα σύγχρονο και ευέλικτο σύστημα αξιολόγησης των θεραπειών, με ταχεία και έγκαιρη ενσωμάτωση των επιστημονικών εξελίξεων στην καθημερινή πρακτική. Αποτελεί υποχρέωση της πολιτείας να διασφαλίσει την ισότιμη πρόσβαση των Ελλήνων πολιτών στα καινοτόμα φάρμακα και τεχνολογίες κατ’ αναλογία με ό,τι συμβαίνει στην Ευρώπη. Η σύγχρονη ιατρική ακριβείας βασίζεται στην αξιόπιστη μοριακή ανάλυση με τον προσδιορισμό των απαραίτητων βιοδεικτών ανά τύπο καρκίνου. Πρόκειται για εξειδικευμένες εξετάσεις, που μόνο μερικώς πραγματοποιούνται στα περισσότερα δημόσια ή ακαδημαϊκά ογκολογικά κέντρα. Το καθεστώς αποζημίωσης, αν και βελτιωμένο με πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση, απαιτεί επιπλέον διεύρυνση των ενδείξεων, αλλά και καθολική εφαρμογή στην καθημερινή πρακτική των νοσοκομείων.

Παρά τη σημαντική επιστημονική πρόοδο, αλλά και τις αναμφισβήτητες μεταρρυθμίσεις κυρίως στο τομέα της γραφειοκρατίας και της ψηφιοποίησης, εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά την έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες. Στην Ελλάδα απαιτείται περαιτέρω επιτάχυνση των διαδικασιών αξιολόγησης και αποζημίωσης των καινοτόμων φαρμάκων, εξομάλυνση του καθεστώτος αποζημίωσης των βιοδεικτών και μεγαλύτερη συμμετοχή των ασθενών σε κλινικές μελέτες. Η ανάπτυξη εξειδικευμένων ογκολογικών κέντρων και η ισότιμη πρόσβαση στις σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές δυνατότητες αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη βελτίωση της ογκολογικής φροντίδας στη χώρα μας.