Οδηγός ψυχικής υγείας για άνδρες - Πότε τα σημάδια δεν πρέπει να αγνοούνται

Πολλοί άνδρες επιλέγουν να αγνοούν προβλήματα ψυχικής υγείας ή να προσπαθούν να τα διαχειριστούν μόνοι τους, παρά το γεγονός ότι τα σχετικά περιστατικά παραμένουν ιδιαίτερα συχνά. Ερευνα του 2024 σε περίπου 70.000 ενήλικες Αμερικανούς έδειξε ότι σχεδόν ένας στους πέντε άνδρες αντιμετώπισε μέσα στον προηγούμενο χρόνο κάποια διαταραχή ψυχικής υγείας, όπως κατάθλιψη ή άγχος.

Την ίδια ώρα, μελέτες καταγράφουν ότι οι άνδρες αναζητούν βοήθεια πιο σπάνια από τις γυναίκες, χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να νιώσουν καλύτερα και διακόπτουν συχνότερα τη θεραπεία. Παράλληλα, εμφανίζουν υπερδιπλάσιες πιθανότητες κατάχρησης αλκοόλ και ουσιών, ενώ το 2023 οι αυτοκτονίες ανδρών στις ΗΠΑ ήταν σχεδόν τετραπλάσιες σε σύγκριση με τις γυναίκες.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών με φίλους και οικογένεια αποτελεί βασικό παράγοντα προστασίας, ενώ εξίσου σημαντικό είναι να αναγνωρίζεται έγκαιρα πότε απαιτείται επαγγελματική βοήθεια.

Κατάθλιψη στους άνδρες: Τα διαφορετικά συμπτώματα

Οι άνδρες διαγιγνώσκονται με κατάθλιψη περίπου στο μισό ποσοστό σε σχέση με τις γυναίκες. Ωστόσο, σύμφωνα με τον καθηγητή Ιατρικής Ηθικής του Πανεπιστημίου της Πενσιλβανίας, Ντέρεκ Γκρίφιθ, αυτό συνδέεται και με το γεγονός ότι η κατάθλιψη στους άνδρες συχνά εκδηλώνεται διαφορετικά.

Εκτός από συμπτώματα όπως η απώλεια ενδιαφέροντος ή η έντονη κόπωση, πολλοί άνδρες παρουσιάζουν αυξημένη ευερεθιστότητα, θυμό, ριψοκίνδυνη συμπεριφορά ή ακόμη και σωματικά προβλήματα, όπως πονοκεφάλους και στομαχικές ενοχλήσεις. Ο ψυχολόγος Ντάνιελ Σίνγκλεϊ από το Center for Men’s Excellence στο Σαν Ντιέγκο περιγράφει αυτή την κατάσταση ως «κρυφή» ή «ανδρική» κατάθλιψη.

Οπως σημειώνει, αρκετοί άνδρες δεν αντιλαμβάνονται καν ότι αντιμετωπίζουν κατάθλιψη. Ο περιστασιακός θυμός μπορεί να σχετίζεται με το καθημερινό στρες, όμως όταν η ευερεθιστότητα γίνεται μόνιμη ή παρατηρείται από το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον, τότε χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό.

Πατρότητα και ψυχική πίεση, η λιγότερο ορατή πλευρά

Η επιλόχειος κατάθλιψη συνδέεται κυρίως με τις γυναίκες, ωστόσο έως και το 10% των νέων πατέρων εμφανίζουν επίσης συμπτώματα. Ο Σίνγκλεϊ υπογραμμίζει ότι η μετάβαση στην πατρότητα αποτελεί μια βαθιά αλλαγή ταυτότητας για πολλούς άνδρες.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι ακόμη και μέσα στις απαιτήσεις της φροντίδας ενός νεογέννητου, οι νέοι πατέρες χρειάζονται βασικές συνθήκες αυτοφροντίδας, όπως επαρκή ύπνο, σωστή διατροφή, άσκηση και επαφή με φίλους. Ακόμη και λίγα λεπτά προσωπικού χρόνου καθημερινά μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά για την ψυχική υγεία.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται επίσης στην ύπαρξη κοινωνικών στηριγμάτων πέρα από τη σύντροφο και την άμεση οικογένεια.

Αυτοκτονίες και άσκηση, οι παράγοντες κινδύνου και προστασίας

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία στις ΗΠΑ, οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι αυτοκτονίας καταγράφονται στους μεσήλικες και ηλικιωμένους άνδρες, ιδιαίτερα σε όσους είναι άνω των 75 ετών. Υψηλά ποσοστά εμφανίζονται στους αυτόχθονες Αμερικανούς και στους ιθαγενείς της Αλάσκας, ενώ ακολουθούν οι μη ισπανόφωνοι λευκοί άνδρες.

Ο Γκρίφιθ επισημαίνει ότι η έρευνα έχει επικεντρωθεί κυρίως στις οικονομικά ευάλωτες ομάδες, με αποτέλεσμα οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνδρες να λαμβάνουν λιγότερη προσοχή από εκστρατείες ενημέρωσης και πρόληψης. Σημάδια όπως η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ ή η επιδείνωση του ύπνου δεν πρέπει να αγνοούνται.

Οι ειδικοί συμφωνούν επίσης ότι η κοινωνικότητα μέσω της άσκησης μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά. Η συμμετοχή σε ομαδικά αθλήματα, η προπόνηση με φίλους ή ακόμη και οι τακτικές επισκέψεις στο γυμναστήριο συνδυάζουν τα οφέλη της φυσικής δραστηριότητας με την ανθρώπινη επαφή.

Ωστόσο, ο καθηγητής Συμβουλευτικής Ματ Ενγκλαρ-Κάρλσον από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας προειδοποιεί ότι η υπερβολή μπορεί να έχει αντίθετα αποτελέσματα. Οπως αναφέρει, πολλοί άνδρες πιστεύουν ότι ακραίες αλλαγές, όπως η προετοιμασία για μαραθώνιο ή η υπερεντατική γυμναστική, θα λύσουν τα προβλήματα διάθεσης.

Μελέτη του 2018 έδειξε ότι όσοι ασκούνταν τρεις έως πέντε φορές την εβδομάδα μέσω ομαδικών αθλημάτων, ποδηλασίας ή γυμναστηρίου εμφάνιζαν λιγότερες ημέρες κακής ψυχικής υγείας κάθε μήνα. Αντίθετα, η υπερβολική άσκηση συνδέθηκε με χειρότερη ψυχική κατάσταση.

Πηγή: New York Times