Τι σημαίνει τελικά Υγεία;

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, Υγεία ορίζεται ως η κατάσταση πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι απλώς η απουσία ασθένειας ή αναπηρίας. Ο ορισμός αυτός μετατοπίζει το κέντρο από την ασθένεια στη λειτουργικότητά μας και στην ποιότητα ζωής. Κι αν αφήσουμε στην άκρη αυτό το «πλήρως», που μοιάζει ανέφικτο, εισάγει ένα στοιχείο σχετικότητας. Σαν να μας λέει ότι υγεία δεν σημαίνει «τέλειο σώμα» ή «μηδενικά προβλήματα», αλλά να λειτουργείς καλά στην καθημερινότητά σου: να έχεις ενέργεια, να κοιμάσαι, να κινείσαι, να είσαι ανθεκτικός, να έχεις όρεξη για ζωή.

Γιατί μπορεί να μην είσαι υγιής ενώ «δεν έχεις κάτι», οι εξετάσεις σου να είναι καθαρές κι όμως να είσαι μόνιμα κουρασμένος. Και αντίστροφα, να υπάρχει ένα θέμα υγείας, αλλά να το διαχειρίζεσαι και να νιώθεις καλά. Το σώμα δεν είναι απομονωμένο. Ο ορισμός εμπερικλείει το κοινωνικό και το ψυχικό στοιχείο ως προέκταση της βιολογίας μας: η υγεία είναι και ζήτημα περιβάλλοντος, ρυθμού ζωής και σχέσεων. Όσο για την «ευεξία», δεν είναι κάτι σταθερό· επηρεάζεται συνεχώς, χάνεται και ξαναβρίσκεται.

Η υγεία μας, λοιπόν, δεν είναι μια μόνιμη κατάσταση, αλλά μια δυναμική και εύθραυστη ισορροπία που χτίζεται (ή γκρεμίζεται) καθημερινά. Δεν υπάρχει μία σωστή συνταγή. Αν μιλάμε για «ευεξία» και όχι μόνο για δείκτες, τότε το «σωστό» γίνεται προσωπικό. Ο οργανισμός μας είναι ένα σύνθετο –ενιαίο– σύστημα, μοναδικό για τον καθένα και θαυμαστό. Έχει την ικανότητα να προσαρμόζεται και να ανταποκρίνεται σε ό,τι του δίνουμε, ανεξάρτητα από την ηλικία.

Το πιο ωραίο είναι αυτό: ποτέ δεν είναι αργά να αρχίσουμε να φροντίζουμε ουσιαστικά τον εαυτό μας. Την ίδια στιγμή, η ιατρική επιστήμη εξελίσσεται διαρκώς, όπως και οι θεραπευτικές της προσεγγίσεις, και οι άνθρωποι που την ασκούν –όταν συνδυάζουν γνώση και ήθος– παραμένουν σημείο αναφοράς και καθοδήγησης.

Τέλος, οι προσωπικές ιστορίες ανθρώπων που μιλούν για την ασθένειά τους είναι πολύτιμες, γιατί δείχνουν τη δύναμη που μπορεί να βρει κανείς μέσα του. Λειτουργούν σαν φάροι ελπίδας για όσους δοκιμάζονται, σπάζοντας τη ντροπή, την ενοχή και το στίγμα, και μας βοηθούν να δούμε την υγεία όχι ως δεδομένο, αλλά ως κάτι που διαρκώς διαπραγματευόμαστε. Η πρόληψη, η γνώση και η φροντίδα του εαυτού είναι τελικά στάση ζωής. Και ίσως η υγεία να είναι ακριβώς αυτό: η σχέση που χτίζουμε καθημερινά με το σώμα μας και με τη ζωή που θέλουμε να ζούμε.