Όταν ο ψυχοθεραπευτής γίνεται ασθενής

→ Γράφει η Νάσια Ευθυμιοπούλου

Στην ψυχοθεραπεία, ο ρόλος του θεραπευτή είναι να κρατά χώρο. Να αντέχει την αβεβαιότητα, τον φόβο, τον πόνο του άλλου και να παραμένει παρών, σταθερός. Τι συμβαίνει όμως όταν ο άνθρωπος που έχει εκπαιδευτεί να αντέχει τον ψυχικό πόνο των ανθρώπων βρεθεί ο ίδιος αντιμέτωπος με μια σοβαρή ασθένεια;

Η μετάβαση από τον ρόλο του επαγγελματία στον ρόλο του ασθενή δεν είναι μόνο πρακτική αλλά και υπαρξιακή. Οι ψυχοθεραπευτές γνωρίζουν θεωρητικά τα στάδια του φόβου, τις άμυνες, την άρνηση, τη διαπραγμάτευση με την πραγματικότητα. Η γνώση, όμως, δεν λειτουργεί ως ασπίδα. Η ψυχολογική κατάρτιση δεν ακυρώνει την ανθρώπινη ευαλωτότητα. Αντιθέτως, πολλές φορές την κάνει πιο ορατή.

Η εμπειρία της ασθένειας ανατρέπει την αίσθηση ελέγχου. Το σώμα, που θεωρούσαμε δεδομένο, γίνεται απρόβλεπτο. Ο χρόνος και οι προτεραιότητες αλλάζουν, η επαγγελματική ταυτότητα δοκιμάζεται. Για έναν ψυχοθεραπευτή, η πρόκληση δεν είναι μόνο ο φόβος της ασθένειας, είναι και η συνάντηση με τα δικά του όρια. Η αποδοχή ότι η γνώση δεν καταργεί την ανάγκη για στήριξη. Ότι ανθεκτικότητα δεν σημαίνει απουσία συναισθήματος. Ότι δύναμη δεν σημαίνει διαρκής ψυχραιμία.

Η πρόκληση δεν είναι μόνο ο φόβος της ασθένειας, είναι και η συνάντηση με τα δικά σου όρια. 

Η ασθένεια σε προσγειώνει απότομα από την ψευδαίσθηση «είμαι άτρωτος, τρώω σωστά, γυμνάζομαι». Και ίσως εκεί να βρίσκεται μια βαθύτερη κατανόηση: ότι η θεραπευτική ιδιότητα δεν προκύπτει από την απόσταση από τον πόνο, αλλά από το να τον αναγνωρίζεις και, κάποιες φορές, να μονολογείς: «γιατί σε μένα;».

Η υγεία δεν είναι αυτονόητη και ο επαγγελματικός ρόλος δεν αναιρεί το δεδομένο ότι όλοι, ανεξαιρέτως, είμαστε ευάλωτοι. Ίσως, λοιπόν, η σημαντικότερη μετατόπιση δεν είναι από τον ρόλο του θεραπευτή στον ρόλο του ασθενή. Αλλά από την ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας στην αποδοχή της κοινής ανθρώπινης συνθήκης. Και αυτή η αποδοχή δεν μειώνει τον επαγγελματισμό. Τον κάνει πιο ανθρώπινο.

→ Η Νάσια Ευθυμιοπούλου είναι Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια και πιστοποιημένη σύμβουλος Gestalt σε οργανισμούς και επιχειρήσεις