ΔΕΠΥ: Οι ειδικοί προειδοποιούν για την επικίνδυνη «μόδα» των social media

Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για μια νέα, επικίνδυνη τάση: την αναζήτηση απαντήσεων για την ψυχική υγεία και τη ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας) αποκλειστικά μέσω των social media.

Αν και τα social media ξεκίνησαν ως μια νεανική ενασχόληση, πλέον κυριαρχούν σε κάθε πτυχή της καθημερινότητάς μας. Το ανησυχητικό είναι ότι πολλοί χρήστες εμπιστεύονται πλέον πλατφόρμες όπως το TikTok περισσότερο από μια τυπική αναζήτηση στην Google ή, ακόμα χειρότερα, περισσότερο από τη γνώμη ενός ειδικού.

Ωστόσο, ειδικοί από το Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας και το Ίδρυμα Υγείας Norfolk και Suffolk NHS επισημαίνουν ότι αυτή η πρακτική μπορεί να είναι επικίνδυνη, ειδικά όταν αφορά τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).

Η «επιδημία» της παραπληροφόρησης

Η ερευνητική ομάδα μελέτησε την ποιότητα των πληροφοριών για την ψυχική υγεία και τις νευροαναπτυξιακές ιδιαιτερότητες στα social media και κατέληξε ότι η παραπληροφόρηση είναι «σταθερά υψηλότερη στο TikTok σε σχέση με άλλες πλατφόρμες», όπως το YouTube, το Facebook, το X και το Instagram.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 52% των βίντεο που αφορούν τη διάσπαση προσοχής (ΔΕΠΥ) και το 41% των βίντεο για τον αυτισμό περιείχαν ανακριβείς πληροφορίες. Αντίθετα, στο YouTube η παραπληροφόρηση φτάνει κατά μέσο όρο το 22%, ενώ στο Facebook παραμένει κάτω από το 15%.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι, παρόλο που τα social media μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα πρώτο σημείο ενημέρωσης, έχουν οδηγήσει πολλούς νέους στο να πιστεύουν ότι έχουν κάποια διαταραχή, χωρίς να έχουν αξιολογηθεί από επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Η παγίδα του αλγορίθμου και η «παθολογικοποίηση»

Παράλληλα, οι αλγόριθμοι των πλατφορμών ενισχύουν το πρόβλημα, καθώς προωθούν περιεχόμενο ανεξάρτητα από το αν είναι επιστημονικά σωστό, με αποτέλεσμα η παραπληροφόρηση να εξαπλώνεται ταχύτατα.

Οι νέοι συχνά χρησιμοποιούν αυτά τα μέσα για να ερμηνεύσουν συμπτώματα όπως η δυσκολία συγκέντρωσης ή η αφηρημάδα. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι αυτά δεν σημαίνουν απαραίτητα την ύπαρξη ΔΕΠΥ.

Η παραπληροφόρηση μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε παρερμηνεία σοβαρών καταστάσεων, αλλά και στην «παθολογικοποίηση» φυσιολογικών συμπεριφορών, ενώ παράλληλα μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση για όσους πραγματικά χρειάζονται βοήθεια.

Θετικό στοιχείο αποτελεί ότι το περιεχόμενο που δημιουργείται από επαγγελματίες υγείας είναι πιο πιθανό να είναι αξιόπιστο.

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι, παρόλο που οι προσωπικές εμπειρίες βοηθούν στην κατανόηση και την ευαισθητοποίηση, είναι κρίσιμο οι πολίτες να έχουν εύκολη πρόσβαση σε τεκμηριωμένες πληροφορίες από ειδικούς και αξιόπιστους φορείς.

Το πρόβλημα εντείνεται από τους αλγορίθμους. Μόλις ένας χρήστης δείξει ενδιαφέρον για τη ΔΕΠΥ, το TikTok τον «βομβαρδίζει» με παρόμοια βίντεο. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, όπου οι ψευδείς ή υπερβολικοί ισχυρισμοί αναπαράγονται ταχύτερα από τα επιστημονικά δεδομένα.