Καινοτομία και βιωσιμότητα με επίκεντρο τον ασθενή

Στην έρευνα και την καινοτομία αλλά και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το εθνικό σύστημα υγείας αναφέρθηκε σήμερα μεταξύ άλλων η Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της AstraZeneca Ελλάδας και Κύπρου Έλενα Χουλιάρα. Επίσης, μίλησε για τις δραστηριότητες και τους στόχους της εταιρείας παγκοσμίως αλλά και στην Ελλάδα. Στην εκδήλωση μίλησαν, επίσης, ο Ιατρικός Διευθυντής AstraZeneca Ελλάδας Πέτρος Γαλανάκης και η Corporate & Regulatory Affairs Director Γιώτα Κοτσεκίδου. Μεταξύ άλλων τόνισαν ότι:

«Η AstraZeneca επενδύει στην καινοτομία, βασίζεται και διευρύνει τα όρια της επιστήμης και έχει ως σκοπό να προσφέρει φάρμακα που αλλάζουν τη ζωή των ασθενών. Μέχρι το 2030, έχει θέσει μια σειρά από ιδιαίτερα φιλόδοξους στρατηγικούς στόχους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η ανάπτυξη και διάθεση 20 νέων φαρμάκων από το 2022 ως το 2030, η ανάδειξή της σε ηγετική δύναμη στον τομέα της βιώσιμης υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και η περαιτέρω ενίσχυση της οικονομικής της δυναμικής, με στόχο να εξελιχθεί σε εταιρεία αξίας 80 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Και βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης αυτών των στόχων. Μέχρι σήμερα έχει κυκλοφορήσει 9 νέες δραστικές ουσίες, ενώ 20 βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης.

Το ερευνητικό της πρόγραμμα είναι εξαιρετικά δυναμικό. Στο τέλος του 2025, περιλάμβανε 197 έργα εκ των οποίων σήμερα, τα 176 βρίσκονται σε κλινική φάση ανάπτυξης. Σε αυτά περιλαμβάνονται 20 νέα μόρια σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης. Περισσότερες από 100 μελέτες Φάσης III βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Μόνο το 2025 επενδύθηκαν 14,2 δισ δολάρια για έρευνα και ανάπτυξη.

Χρησιμοποιεί πλέον τεχνητή νοημοσύνη (AI) και την επιστήμη δεδομένων στο 90% των προγραμμάτων μικρών μορίων — από την ταυτοποίηση θεραπευτικών στόχων έως τις κλινικές δοκιμές. Η ΤΝ αξιοποιείται επίσης στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη άλλων θεραπευτικών προσεγγίσεων, όπως πεπτιδικές ή πρωτεϊνικές θεραπείες, θεραπείες βασισμένες σε νουκλεοτίδια και κυτταρικές θεραπείες.

Το ισχυρό αποτύπωμα της AstraZeneca

Το 2025 αποτέλεσε ακόμη μία χρονιά ισχυρής δυναμικής για την εταιρεία. Τα συνολικά της έσοδα αυξήθηκαν κατά 9%, φτάνοντας τα 58,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Την ίδια χρονιά πέτυχε 217 κυκλοφορίες προϊόντων στην αγορά, ενώ το ερευνητικό της χαρτοφυλάκιο σημείωσε σημαντική πρόοδο, με 16 θετικές ανακοινώσεις αποτελεσμάτων κλινικών μελετών Φάσης III. Στο τέλος του 2025, η AstraZeneca αριθμούσε περισσότερους από 96.000 εργαζομένους— μια παγκόσμια κοινότητα επιστημόνων, ερευνητών και επαγγελματιών που εργάζονται με κοινό σκοπό.

Το αποτύπωμα της εταιρείας στην Ελλάδα παραμένει επίσης ιδιαίτερα ισχυρό. Ενδεικτικό είναι ότι το 2025 ο κύκλος εργασιών της στη χώρα, προ εκπτώσεων και άλλων επιστροφών, διαμορφώθηκε στα 425 εκατομμύρια ευρώ. Η παρουσία της μπορεί να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια, καθώς για την περίοδο 2026–2028 προβλέπεται η έγκριση 17 νέων φαρμάκων, καθώς και 51 νέων θεραπευτικών ενδείξεων, από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων. Μόνο το 2025, οι εκπτώσεις και επιστροφές προς το σύστημα υγείας ανήλθαν σε 225,3 εκατομμύρια ευρώ.

Η συμβολή της AstraZeneca Ελλάδας στον τομέα της έρευνας είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντική. Κατά την περίοδο 2020–2025 πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα συνολικά 89 κλινικές μελέτες με τη συμμετοχή της εταιρείας ενώ υλοποιήθηκαν και 8 προγράμματα πρώιμης πρόσβασης για ασθενείς.

Παράλληλα, η παρουσία της εταιρείας στην ελληνική αγορά αποτυπώνεται και στο ανθρώπινο δυναμικό της. Η AstraZeneca στην Ελλάδα απασχολεί 270 εργαζομένους, με τη μεγάλη πλειονότητα να διαθέτει υψηλό επίπεδο επιστημονικής κατάρτισης.

Καινοτομία, φαρμακευτική δαπάνη και ισότιμη και έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών στα καινοτόμα φάρμακα

Από το 2022 και μετά, η φαρμακοβιομηχανία καλύπτει περισσότερο από το 53% της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης (εξαιρουμένης της συμμετοχής των ασθενών). Την ίδια ώρα, η δημόσια φαρμακευτική χρηματοδότηση εκτιμούμε ότι θα εξακολουθεί να αυξάνεται με  πιο αργό ρυθμό από εκείνον της συνολικής δαπάνης και αυτό  θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των επιστροφών εάν δεν ληφθούν επιπρόσθετα μέτρα. Η συνεχής αύξηση των επιστροφών και των υποχρεωτικών μηχανισμών επιβάρυνσης της βιομηχανίας απειλεί τη βιωσιμότητα του συστήματος και — το σημαντικότερο — την πρόσβαση των ασθενών στις βέλτιστες καινοτόμες θεραπείες. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες μελέτες της IQVIA, μόνο ένα στα πέντε νέα καινοτόμα φάρμακα καταφέρνει τελικά να φτάσει στην Ελλάδα. Από τα 173 φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων την περίοδο 2020–2023, μόλις 45 διατέθηκαν στη χώρα.

Σήμερα, υπάρχουν πρωτοποριακά φάρμακα και θεραπείες, ωστόσο η ευρεία, ισότιμη και έγκαιρη πρόσβαση σε αυτά παραμένει ζητούμενο. Οι ανισότητες μεταξύ των μεγάλων αγορών είναι ήδη έντονες. Στην Ευρώπη, οι ογκολογικοί ασθενείς αναμένουν κατά μέσο όρο περίπου δύο χρόνια περισσότερο για πρόσβαση σε νέα φάρμακα σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα τελευταία πέντε χρόνια, το 40% των φαρμάκων που κυκλοφόρησαν στις ΗΠΑ δεν διατέθηκαν ποτέ σε ευρωπαϊκές χώρες.

Η αναστροφή αυτής της τάσης είναι εφικτή, εφόσον όμως η υγεία αντιμετωπιστεί ως στρατηγική επένδυση, ικανή να απελευθερώσει το πλήρες οικονομικό και κοινωνικό δυναμικό της σύγχρονης ιατρικής επιστήμης. Η επένδυση στην υγεία και την καινοτομία αποτελεί επένδυση στο μέλλον της Ευρώπης, στην ευημερία, την ανταγωνιστικότητα και την κοινωνική συνοχή. Χρειάζεται να κινηθούμε σε τρεις βασικές κατευθύνσεις, ώστε να προσφέρουμε άμεση ανακούφιση στο σύστημα, ενώ ταυτόχρονα να το μετασχηματίσουμε σε βάθος χρόνου και να αυξήσουμε τους βαθμούς προβλεψιμότητας άρα και τη βιωσιμότητά του.

Η πρώτη διάσταση αφορά τον μετασχηματισμό του συστήματος υγείας και περιλαμβάνει ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος δεδομένων, δημιουργία εθνικού συμβουλίου φαρμακευτικής πολιτικής, ουσιαστική μεταρρύθμιση του HTA, προώθηση διαπραγματεύσεων βασισμένων στην αξία και επανεξέταση του πλαισίου αποζημίωσης. Η δεύτερη διάσταση αφορά τη γεφύρωση του χρηματοδοτικού κενού και περιλαμβάνει αξιοποίηση της δυναμικής των δεδομένων, διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης, και ολιστική διαχείριση της ζήτησης. Και τέλος, χρειάζεται να διευρύνουμε την προοπτική με την οποία προσεγγίζουμε την υγεία με ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας και με ισχυρότερη έμφαση στην πρόληψη.

Έμφαση στην πρόληψη

Η καλή υγεία, αλλά και η ορθολογική διαχείριση της φαρμακευτικής δαπάνης, περνούν μέσα από την εφαρμογή οργανωμένων προγραμμάτων πληθυσμιακού προσυμπτωματικού ελέγχου. Βασική προτεραιότητα αποτελεί η θεσμοθέτηση και η επέκταση των υφιστάμενων προγραμμάτων πρόληψης.

Συνεχίζουμε να συνεργαζόμαστε με όλους τους φορείς με στόχο τη στήριξη και βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.  Ιδρύσαμε και συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε το PHSSR (Partnership for Health System Sustainability and Resilience), σε συνεργασία με το London School of Economics και το World Economic Forum. Μετά τις 23 προτάσεις της πρώτης φάσης της μελέτης, που με χαρά είδαμε να υποστηρίζονται από την πολιτεία, η μελέτη βρίσκεται στη δεύτερη φάση της.

Εστιάζει σήμερα στην αποτελεσματική διαχείριση των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων (NCDs), που μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ή και να σώσει ζωές, ενώ ταυτόχρονα μειώνει τη χρήση υγειονομικών πόρων ενισχύοντας την πρόληψη και την πρώιμη διάγνωση. Η 2η φάση της μελέτης στην Ελλάδα βρίσκεται σε διαδικασία ολοκλήρωσης υπό την καθοδήγηση του Καθηγητή Κ. Αθανασάκη και με τη συμμετοχή 24ων κορυφαίων ειδικών από τον ευρύτερο χώρο της υγείας. Τα ενδιάμεσα στοιχεία παρουσιάστηκαν ήδη στην πολιτική ηγεσία και συζητήθηκαν εκτενώς σε κορυφαία θεσμικά ραντεβού.

Συγκεκριμένα, ξεχωρίζουν δύο κρίσιμα μέτωπα: η πρώιμη διάγνωση της Χρόνιας Νεφρικής Νόσου και η πρώιμη διάγνωση του Καρκίνου του Πνεύμονα, τα οποία είναι άμεσα ευθυγραμμισμένα με την πολιτική του υπουργείου. Ήδη από τον Ιανουάριο ξεκίνησε το πρόγραμμα εξετάσεων για την υγεία των νεφρών ενώ έχουμε ανακοινώσεις για το πιλοτικό πρόγραμμα έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του πνεύμονα. Αναμένουμε το πλήρες πόνημα για να το μοιραστούμε με το κοινό και την επιστημονική κοινότητα μετά τον Απρίλιο.

Εστίαση στην προστασία του περιβάλλοντος

Πιστεύουμε ότι η υγεία των ανθρώπων, του πλανήτη μας και της κοινωνίας είναι αλληλένδετες και συνεργαζόμαστε με εταίρους για την αντιμετώπιση διασυνδεδεμένων προκλήσεων, ώστε να οικοδομήσουμε μαζί ένα πιο υγιές μέλλον. Σημειώνουμε σημαντική πρόοδο στην υλοποίηση της στρατηγικής μας για τη βιωσιμότητα. Το 2025 συνεχίσαμε να επιτυγχάνουμε αποτελέσματα στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Ambition Zero Carbon, με μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου Scope 1 και 2 κατά 88,1% από το 2015».