Ζώντας με την ημικρανία: Γιατί παραμένει μια από τις πιο δύσκολες νευρολογικές διαταραχές

Περισσότερο από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι παγκοσμίως παλεύουν να βρουν ανακούφιση από τον αφόρητο πόνο της ημικρανίας. Όμως η έρευνα ανοίγει τον δρόμο για νέες θεραπείες απέναντι σε αυτή τη νευρολογική πάθηση.

Κάθε πρωί, ανάμεσα στο βούρτσισμα των δοντιών της και τη ρουτίνα περιποίησης του δέρματός της, η Μέγκαν Ντάνιελς κοιτάζεται στον καθρέφτη και κάνει μασάζ στο πλάι του λαιμού της με μια μικρή συσκευή που μοιάζει με walkie-talkie. Τη μετακινεί λίγο κάτω από το σαγόνι, κρατώντας τη στη θέση αυτή μέχρι να νιώσει ένα μυρμήγκιασμα και η άκρη των χειλιών της να τραβηχτεί προς τα κάτω.

«Είναι αρκετά καταπραϋντικό, νιώθεις σαν να στέλνει κύματα μέσα στον εγκέφαλό σου», λέει η 35χρονη δικηγόρος από το Λίβερπουλ. Κάθε μέρα επαναλαμβάνει το μασάζ στο μεσημεριανό της διάλειμμα και ξανά το βράδυ, καθώς αφαιρεί το μακιγιάζ της πριν κοιμηθεί.

Η συσκευή που χρησιμοποιεί είναι ένα εργαλείο νευροδιέγερσης, το οποίο εκπέμπει ηλεκτρικούς παλμούς για να διεγείρει τα νεύρα που εκτείνονται στο πρόσωπο και το κεφάλι. «Μπορεί να σε βάλει σε μια κατάσταση σχεδόν έκστασης», λέει.

Παρά το πόσο διαδεδομένη είναι, τα ακριβή αίτια της ημικρανίας και οι λόγοι πίσω από την ποικιλία των συμπτωμάτων της παραμένουν σε μεγάλο βαθμό επιστημονικό μυστήριο. Όμως καθώς οι ερευνητές αρχίζουν να ξετυλίγουν το κουβάρι αυτής της περίπλοκης πάθησης, ανακαλύπτουν και νέους τρόπους αντιμετώπισής της. Από την παρέμβαση σε μικροσκοπικές πρωτεΐνες του εγκεφάλου έως τη διέγερσή του με ηλεκτρικούς ή μαγνητικούς παλμούς, οι πάσχοντες από ημικρανία δεν είχαν ποτέ τόσες πολλές επιλογές. Και η έρευνα υπόσχεται ακόμη περισσότερες στο μέλλον. Πόσο κοντά είμαστε, όμως, στο να νικήσουμε την ημικρανία οριστικά;

«Είναι πραγματικά μια εντυπωσιακή εποχή για τη θεραπεία της ημικρανίας», λέει ο νευρολόγος Ναραγιάν Κισούν από την κλινική Mayo στη Μινεσότα των ΗΠΑ. «Όταν ξεκίνησα την πρακτική μου πριν από λίγο περισσότερο από μια δεκαετία, οι επιλογές που είχαμε ήταν ένα μικρό κλάσμα αυτών που διαθέτουμε σήμερα».

Παρόλα αυτά, η θεραπεία της ημικρανίας παραμένει δύσκολη. Είναι η δεύτερη συχνότερη αιτία αναπηρίας παγκοσμίως και βιώνεται διαφορετικά από κάθε ασθενή.

Οι περισσότεροι έχουν πονοκέφαλο στη μία πλευρά του κεφαλιού, ο οποίος μπορεί να είναι παλλόμενος, διαξιφιστικός, καυστικός ή αμβλύς. Πολλοί εμφανίζουν ναυτία, εμετό, υπερευαισθησία στο φως, τον ήχο, τις οσμές ή την κίνηση. Στο 25% των περιπτώσεων εμφανίζεται η λεγόμενη «αύρα», μια μεταβαλλόμενη διαταραχή της όρασης με λάμψεις φωτός.

Τα τρία τέταρτα των ασθενών με ημικρανία είναι γυναίκες. Αν και οι περισσότεροι είναι ενήλικες, η πάθηση εμφανίζεται και σε παιδιά – μερικές φορές με τη μορφή έντονου στομαχόπονου.

«Δεν υπάρχει πραγματικά κάποιος αντικειμενικός δείκτης για την ημικρανία», λέει η Τεσαμέι Μοντέιθ, επικεφαλής του τμήματος κεφαλαλγιών στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι.

Γιατί είναι τόσο δύσκολη η θεραπεία της ημικρανίας

Επειδή οι ασθενείς βρίσκονται σε ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων, η θεραπεία συχνά λειτουργεί αποσπασματικά. Κάποιοι βρίσκουν άμεση ανακούφιση, ενώ άλλοι δοκιμάζουν πολλές αγωγές χωρίς αποτέλεσμα.

Η ίδια η δημοσιογράφος πάσχει από ημικρανία. Μπορεί να σταματήσει μια κρίση με ένα απλό παυσίπονο, όπως παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη. Όμως τα πιο εξειδικευμένα φάρμακα, που στοχεύουν τα αγγεία του εγκεφάλου ή τους υποδοχείς σεροτονίνης, δεν λειτουργούν για εκείνη.

Υπάρχει και μια επιπλοκή: η συχνή χρήση παυσίπονων μπορεί να επιδεινώσει την ημικρανία – το λεγόμενο «πονοκέφαλο από κατάχρηση φαρμάκων». Επιπλέον, οι κρίσεις τείνουν να γεννούν νέες κρίσεις, μετατρέποντας την περιστασιακή ημικρανία σε χρόνια.

Η περιστασιακή ημικρανία αφορά λιγότερες από 15 ημέρες πονοκεφάλου τον μήνα. Η χρόνια, περισσότερες.

Οι περισσότεροι ασθενείς προτιμούν θεραπείες που προλαμβάνουν τις κρίσεις, αντί να τις αντιμετωπίζουν εκ των υστέρων.

Η μεγαλύτερη πρόοδος ήρθε τη δεκαετία του 1990, όταν επιστήμονες εντόπισαν αυξημένα επίπεδα πρωτεϊνών CGRP στο αίμα ασθενών κατά τη διάρκεια κρίσεων. Οι ουσίες αυτές λειτουργούν σαν «διακόπτες έντασης» για τα νευρικά κύτταρα, αυξάνοντας την ευαισθησία τους.

Ο αποκλεισμός τους μπορεί να μειώσει την ένταση των κρίσεων και να «επαναφέρει» το νευρικό σύστημα. Σήμερα κυκλοφορούν οκτώ φάρμακα που στοχεύουν τα CGRP, είτε δεσμεύοντάς τα είτε εμποδίζοντας τη δράση τους.

Μελέτες δείχνουν σημαντική μείωση στη συχνότητα των κρίσεων για πολλούς ασθενείς, αν και τα αποτελέσματα δεν είναι εντυπωσιακά για όλους.

Botox και νευροδιέγερση

Το botox, γνωστό από την αισθητική ιατρική, αποδείχθηκε αποτελεσματικό και για την ημικρανία, καθώς μπλοκάρει την απελευθέρωση CGRP από τα αισθητικά νεύρα. Σε αρκετούς ασθενείς μειώνει τις κρίσεις έως και 50%.

Παράλληλα, συσκευές νευροδιέγερσης με ηλεκτρικούς ή μαγνητικούς παλμούς κερδίζουν έδαφος, ιδιαίτερα για όσους δεν μπορούν να λάβουν φαρμακευτική αγωγή, όπως οι έγκυες.

Άλλες συσκευές τοποθετούνται στο μέτωπο, στο χέρι ή στο κεφάλι, ενώ αναπτύσσονται ακόμη και συσκευές που εισάγονται στη μύτη και χρησιμοποιούν δονήσεις για να καταπραΰνουν την κρίση.

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι δεν υπάρχει μία λύση για όλους. Η αντιμετώπιση της ημικρανίας απαιτεί συνδυασμό φαρμάκων, τεχνολογίας και αλλαγών στον τρόπο ζωής: ύπνος, διατροφή, άσκηση, ψυχολογική υποστήριξη.

Για τη Μέγκαν Ντάνιελς, τίποτα δεν λειτούργησε από μόνο του. «Είναι όλα κομμάτια ενός παζλ», λέει.

Πηγή: BBC