Μαύρη σοκολάτα: Είναι στ' αλήθεια πιο υγιεινή από τη γάλακτος;

Για χρόνια μας έλεγαν ότι η σοκολάτα δεν κάνει καλό. Όμως όσο πιο σκούρα είναι η σοκολάτα, τόσο πιο απροσδόκητα ωφέλιμη μπορεί να αποδειχθεί για την υγεία.

Οι άνθρωποι καταναλώνουν κάποια μορφή σοκολάτας εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Για το μεγαλύτερο μέρος αυτής της περιόδου, η σοκολάτα καταναλωνόταν ως υγρό κακάο, φτιαγμένο από καρπούς κακάο.

Ορισμένοι πολιτισμοί –αλλά όχι όλοι– πρόσθεσαν στη συνέχεια ζάχαρη, γάλα και λαμπερές συσκευασίες. Εκείνοι όμως που συνεχίζουν να καταναλώνουν το κακάο πιο παραδοσιακά, έχουν πυροδοτήσει μια συζήτηση γύρω από το αν η σοκολάτα μπορεί πράγματι να είναι ωφέλιμη για την υγεία.

Το παράδειγμα των Ινδιάνων Κούνα

Οι Ινδιάνοι Κούνα, που ζουν στα νησιά Σαν Μπλας του Παναμά, έχουν χαμηλή αρτηριακή πίεση που δεν αυξάνεται με την ηλικία, χαμηλά ποσοστά καρδιακών προσβολών, εγκεφαλικών, διαβήτη και καρκίνου, και συνήθως ζουν μέχρι βαθιά γεράματα, λέει η Μάρτζι ΜακΚάλαφ, ανώτερη επιστημονική διευθύντρια ερευνών επιδημιολογίας στην Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία.

Και, σε αντίθεση με την επιστημονική συναίνεση ότι η υπερβολική κατανάλωση αλατιού αυξάνει την αρτηριακή πίεση, η διατροφή τους περιέχει όσο αλάτι καταναλώνει κατά μέσο όρο ένας Αμερικανός.

Για να διαπιστώσει τι ακριβώς καταναλώνουν καθημερινά, η ΜακΚάλαφ επισκέφθηκε τους Κούνα και διαπίστωσε ότι έπιναν περίπου τέσσερα φλιτζάνια κακάο την ημέρα – κακάο αναμεμειγμένο με νερό και μικρές ποσότητες ζάχαρης.

Ωστόσο, δεν μπορεί να αποδώσει με βεβαιότητα την καλή τους υγεία στην κατανάλωση κακάο, καθώς έτρωγαν επίσης διπλάσια ποσότητα φρούτων και τετραπλάσια ποσότητα ψαριών σε σχέση με τη μέση αμερικανική διατροφή, ενώ ζούσαν και πολύ πιο δραστήρια ζωή.

Τι δείχνουν οι μελέτες

Πολλές παρατηρησιακές μελέτες έχουν εξετάσει τα οφέλη της μαύρης σοκολάτας για την καρδιά, αλλά μπορεί να είναι μεροληπτικές, λέει η ΤζοΑν Μάνσον, καθηγήτρια Ιατρικής στη Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ. Όπως εξηγεί, όσοι καταναλώνουν σοκολάτα συχνότερα τείνουν να ανησυχούν λιγότερο για το βάρος τους και ίσως να είναι εξαρχής πιο υγιείς.

Σε μία μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν τις διατροφικές συνήθειες και την υγεία 20.000 ανθρώπων και διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση έως και 100 γραμμαρίων σοκολάτας την ημέρα –ακόμη και γάλακτος– συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιοπάθειας και εγκεφαλικού. Αν και έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως το κάπνισμα και η άσκηση, παραδέχθηκαν ότι μπορεί να υπάρχουν και άλλες εξηγήσεις πέρα από τη σοκολάτα.

Ακολούθησε μια μεγάλη κλινική δοκιμή που μπορούσε να ελέγξει άλλους παράγοντες, όπως η διατροφή και ο τρόπος ζωής. Η μελέτη βασίστηκε στην υπόθεση ότι τα πιθανά οφέλη του κακάο οφείλονται στη μεγάλη περιεκτικότητά του σε φλαβονοειδή – φυτικές ενώσεις που υπάρχουν επίσης στα μούρα και το τσάι.

Τα φλαβονοειδή του κακάο

Η μελέτη Cocoa Supplement and Multivitamin Outcomes Study, στην οποία συμμετείχαν 21.000 άτομα, έδειξε ότι η λήψη 400–500 mg φλαβανολών κακάο ημερησίως μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο θανάτου από καρδιοπάθεια, μειώνοντας την αρτηριακή πίεση και τη φλεγμονή στον οργανισμό.

Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν συμπληρώματα αντί για πραγματικό κακάο, επειδή η περιεκτικότητα σε φλαβονοειδή διαφέρει σημαντικά από μάρκα σε μάρκα, ανάλογα με τη συγκομιδή και την επεξεργασία, εξηγεί η Μάνσον, η οποία ήταν και επικεφαλής της μελέτης.

Η μαύρη σοκολάτα μπορεί να περιέχει έως και τέσσερις φορές περισσότερα φλαβονοειδή από το τσάι, ωστόσο η επεξεργασία μειώνει σημαντικά την περιεκτικότητά τους.

Ο Γκούντερ Κουνλ, καθηγητής Διατροφής και Επιστήμης Τροφίμων στο Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ, σημειώνει ότι δεν υπάρχει ακόμη συναίνεση για την ποσότητα φλαβανολών που απαιτείται για οφέλη στην υγεία.

Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων αναφέρει ότι περίπου 200 mg φλαβανολών ή 10 γραμμάρια μαύρης σοκολάτας είναι ωφέλιμα, αλλά νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι τα 500 mg ημερησίως είναι πιο αποτελεσματικά – ποσότητα που αντιστοιχεί σε λίγο λιγότερο από μια μικρή μπάρα 30 γραμμαρίων.

«Δεν πιστεύω ότι οποιαδήποτε προσπάθεια αύξησης των φλαβανολών θα μετατρέψει τη σοκολάτα σε τρόφιμο υγείας», λέει ο Κουνλ.

Θεοβρωμίνη: το άγνωστο συστατικό

Η μαύρη σοκολάτα περιέχει επίσης θεοβρωμίνη – μια φυτική ουσία που βρίσκεται κυρίως στη σοκολάτα και τον καφέ. Ανήκει στην ίδια οικογένεια με την καφεΐνη, αλλά προσφέρει μια πιο «ήπια» διέγερση, λέει ο Κρις Άλφορντ, καθηγητής εφαρμοσμένης ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Δυτικού της Αγγλίας.

Όσο πιο σκούρα η σοκολάτα, τόσο ισχυρότερη η δράση της θεοβρωμίνης.

Η «σκοτεινή» πλευρά της σοκολάτας

Η δοκιμή συμπληρωμάτων παρακάμπτει τη ζάχαρη και τα κορεσμένα λιπαρά που περιέχει η σοκολάτα. Το βούτυρο κακάο είναι πλούσιο σε κορεσμένα λιπαρά, τα οποία έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας.

Η Έιντιν Κάσιντι, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Queen’s του Μπέλφαστ, επισημαίνει ότι παρότι το στεατικό οξύ έχει ουδέτερη επίδραση στη χοληστερόλη, το ένα τρίτο των λιπαρών του βουτύρου κακάο είναι επιβλαβή.

Παρότι οι επιστήμονες δεν συστήνουν ρητά την κατανάλωση σοκολάτας για την πρόληψη καρδιοπαθειών, ορισμένες μελέτες καταλήγουν ότι η τακτική κατανάλωση μαύρης σοκολάτας μπορεί να έχει συνολικά οφέλη, κυρίως για την καρδιά.

Μέτρο και απόλαυση

Μικρές ποσότητες μαύρης σοκολάτας μπορούν επίσης να βοηθήσουν στη διαχείριση ανθυγιεινών διατροφικών συνηθειών, λέει ο διαιτολόγος Ντουέιν Μέλορ από την Ιατρική Σχολή Aston.

«Μικρές ποσότητες δεν είναι επιβλαβείς και μπορεί να βοηθήσουν στη σχέση μας με τη σοκολάτα. Η πικρή γεύση λειτουργεί αυτοπεριοριστικά».

Το πρόβλημα είναι ότι όσο αυξάνεται η περιεκτικότητα σε φλαβονοειδή, τόσο πιο πικρή γίνεται η σοκολάτα – και τόσο λιγότερο εμπορική.

Όπως λέει η Μάνσον: «Είναι λογικό να καταναλώνουμε μαύρη σοκολάτα υψηλού ποσοστού κακάο μερικές φορές την εβδομάδα, αλλά όχι να τη θεωρούμε υπερτροφή».

Πηγή: BBC