Κιλκίς, μια νόστιμη εκδρομή για όσους θέλουν να πάρουν τα βουνά

Ένα χιουμοριστικό πρόσφατο τρολάρισμα, υποστηρίζει πως το Κιλκίς δεν υπάρχει και δεν είναι παρά μια φανταστική κουκίδα που εφευρέθηκε για να γεμίσει ο χάρτης της Βόρειας Ελλάδας. Τρεις ημέρες στην πόλη και στις ομορφιές του νομού, με διαβεβαίωσαν πως το Κιλκίς όχι μόνον υπάρχει αλλά δονείται ζωντανό και ακμαίο, ταυτόχρονα γαλήνιο και απέραντα χαλαρό, ανάμεσα σε ποντιακά καθημερινά πανηγύρια στα γύρω χωριά, που στροβιλίζουν στις πίστες τους ως το πρωί 3 ως και 5000 χιλιάδες ένθερμους εραστές του πυρρίχιου, γαστρονομικά φεστιβάλ, συναυλίες με αστέρες περιωπής και εκδρομές που θα σου αποκαλύψουν μια παραμεθόρια, πολυπολιτισμική χώρα που δεν φανταζόσουν ότι υπάρχει.

Με μια ΒΙΠΕ μεγατόνων στα όριά του, περικυκλωμένο από βιομηχανικές μονάδες που παράγουν όσα ψωνίζεις στο σούπερ-μάρκετ σου, το Κιλκίς παράγει πυρετωδώς και παράγει τα πάντα: εξαίρετα κηπευτικά, σχεδόν όλα τα σύκα που ταξιδεύουν στις αγορές της Ελλάδας, κάστανα και τυροκομικά, κρατώντας στο κέντρο της πρωτεύουσάς του όλα όσα ονειρεύεσαι σε μια επαρχιακή πόλη: ένα πεζοδρομημένο κέντρο γεμάτο καφέ, μπαράκια που ξενυχτούν, ταβέρνες, πολύ κοψίδι και σουβλάκι, μεζεδοπωλεία και άπαιχτο ντόπιο τσίπουρο.

Αν ρωτήσεις για τον πληθυσμό του, θα σου απαντήσουν 35000 το πρωί και 30000 το βράδυ. Το έσχατο, νοητό προάστειο της Θεσσαλονίκης, 40 μόλις λεπτά από την πόλη, για πολλούς συμπρωτευουσιάνους, λειτουργεί σαν τόπος εργασίας. Εσύ, όμως, δεν θα νοιώσεις μοναξιά: το βράδυ η πόλη ξεχύνεται στην πλατεία Ειρήνης, πλάι στην πιο sixties Λέσχη Αξιωματικών, που ακόμη ζει σαν να μην πέρασε μια μέρα από την εποχή του Λάμπρου Κωνσταντάρα, γεμίζει τα μαγαζιά των πεζόδρομων και την αγορά που θα λατρέψεις αφού συγκεντρώνει στα πόδια σου και σε μια μόνο κεντρική 21^ης Ιουνίου, όλα τα καλά του μοντέρνου θεού, από ρούχα, παπούτσια και καλλυντικά, σε τιμές που νομίζεις ότι σου κάνουν πλάκα. Ορμητήριο σε μαγευτικά τοπία και αξιοθέατα, οινοποιεία και πλήθος ατραξιόν, το Κιλκίς, σύμβολο των απανταχού Ποντίων, θα σε φέρει και πάλι κοντά του, κυρίως για την ανοιχτή καρδιά, την καλοσύνη και τη φιλοξενία των ανθρώπων του.

Όσα δεν πρέπει να χάσεις στο Κιλκίς

*Την ειδυλλιακή, γαλήνια Δοϊράνη, με τον υδροβιότοπο και το Μουσείο της, ιδανική για κολύμπι και για ψάρεμα.

*Το Σπήλαιο του Αγίου Γεωργίου με τους εντυπωσιακούς ασβεστολιθικούς σχηματισμούς, ηλικίας 235 εκατομμυρίων ετών!

*Την παραδεισένια λίμνη του Σκρα με τους καταρράκτες της, που σχηματίζεται από δεκάδες ρυάκια που κατεβαίνουν από το Πάικο. Λένε πως το βράδυ εδώ βγαίνουν οι νεράιδες και έχεις κάθε λόγο να το πιστέψεις.

*Να επισκεφτείς την Φάρμα Ραγιάν, του πρωτοπόρου Θεόφιλου Γεωργιάδη, στη Βάθη. Όλη η πόντια παράδοση με τα προϊόντα της και μια νέα μαγειρική άποψη που δίνει άλλη πνοή στην ποντιακή γαστρονομία, από την κόρη του Αφροδίτη που έχει σπουδάσει μαγειρική. (2341084267)

*Την Πικρολίμνη, την αλμυρή λίμνη που έχει τρεις φορές υψηλότερη αλατότητα από την Νεκρά Θάλασσα. Να δοκιμάσεις το νερό από τις γύρω μεταλλικές πηγές που θεωρείται πανάκεια δια πάσαν νόσον.

*Να ανέβεις στο μαγευτικό Πάικο, βουνό χαριτωμένο και ήμερο, γεμάτο πλατάνια, πηγές, ποτάμια και παραδείσια ομορφιά. Έξω από τη Γουμένισσα, στα Δυο Ποτάμια, παραπόταμους του Αξιού, υπάρχουν διαμορφωμένοι χώροι για πικ-νικ, βουνίσια γαλήνη, σιέστες κάτω από τον παχύ ίσκιο με το κελαρυστό νερό να νανουρίζει τα όνειρά σου.

*Η Γουμένισσα, πόλη του κρασιού και του μεταξιού, με το υπέροχο μοναστήρι του 11^ου αιώνα και τα περίφημα χάλκινά της, είναι το κεφαλοχώρι που αξίζει πολύ από τον χρόνο σου.

Τα καλύτερα τραπέζια στην πόλη του Κιλκίς

*Το Σαλάτς, που πήρε το όνομά του από την οθωμανική κρήνη, αξιοθέατο του Κιλκίς που άνοιξε σχεδόν ένα μήνα πριν από δυο φίλους αγαπημένους, που έπαιζαν από μικροί στα δρομάκια της γειτονιάς. Το Σαλάτς λειτουργεί σαν τσιπουράδικο-με εξαιρετικό ντόπιο τσίπουρο (γράπα) του Κούσαρη-και θαλασσινά και στεριανά μεζεδάκια αλλά και σαν ταβέρνα με ψητά της ώρας. Ξεχωρίσαμε την καπνιστή πέστροφα της Κερκίνης, το γεμιστό κολοκυθάκι με πλιγούρι σπυρωτό της πόντιας παράδοσης, το ντόπιο λουκάνικο, τα χοιρινά φιλετάκια στη σχάρα και το ζουμερό, ρουστίκ μπιφτέκι με τυρί.  (Πολυτεχνείου 45, 2341181290)

*Το Τραταμέντο είναι το βασίλειο της Φρόσως Βαμβακίδη, που το είχε τεράστιο μεράκι και καημό να ανοίξει το δικό της εστιατόριο. Πλάι της θα βρεις όλη την έξω-καρδιά οικογένεια Βαμβακίδη, τον αδελφό Παύλο, τη μαμά Κατερίνα, νύφες, ανίψια και βαφτιστήρια, σε ένα οικογενειακό μπαλέτο έξω-καρδιά που θα ερωτευτείς. Ο αδελφός που λείπει προμηθεύει τα κρέατα από τη δική του κτηνοτροφική μονάδα και στο κουκλίστικο, κοριτσίστικο στην αισθητική του μαγαζί της, η Φρόσω ανανεώνει με τον δικό της τρόπο την πόντια παράδοση: χειροποίητα βαρένικα με κρέμα κεφίρ και ξινομυζήθρα, περέκ που σερβίρονται σε πύργο με καπνιστό, ντόπιο τυρί και ντοματίνια, εξαίρετη χοιρινή τόμαχοκ, ταλαγάνι με σπιτικές μαρμελάδες, βιολογικές πατάτες με αβγά από αλανιάρα κότα με κρέμα τυριών και μπέικον, μακαρονάδα της προγιαγιάς με γιαούρτι, σκόρδο, αγελαδινό χειροποίητο βούτυρο και κατσικίσια φέτα και το πιο δαντελένιο, τραγανό κολοκυθάκι που έχεις δοκιμάσει ποτέ. (25^ης Μαρτίου 22, 2341024651)

*Πάνω σε έναν κεντρικό πεζόδρομο, η Μυροβόλος της Πόπης είναι πέρασμα αλλά και κεφάτο ραντεβού στη δροσιά στο μεσημεριανό σχόλασμα από τις δουλειές. Η Πόπη και ο Ντίνος Τσαπανίδης κερνάνε τσίπουρα και μεζεδάκια σε μικρό πιατάκι, θάλασσα και στεριά στο ίδιο τραπέζι. Ανενδοίαστος μεζές που ενώνει ένα γαύρο τηγανητό, άγρια βλίτα, στίπα (το ποντιακό τουρσί με μπούκοβο), υπέροχο σκουμπρί περασμένο από τη φωτιά με ντοματίνια και κρεμμύδι, ψιλό τραγανό τηγανητό πατατάκι με τηγανητά αβγά και τριμμένη φέτα αλλά και πίτσα με σπιτικό ζυμάρι, γαρίδες, τσιπς και κάρυ. (Καλούδη 3)

Τα νοσταλγικά ποντιακά

*Ο Γιώργος και ο φούρνος του, είναι ο πιο γαστρονομικός λόγος να επισκεφτείς το Κιλκίς και να αγκαλιάσεις μέσα σε ένα μόνο μαγαζί την πόντια γεύση στα καλύτερά της. Η Σούζυ, η γυναίκα του, είναι μια κούκλα με απέραντη γλύκα αλλά και ο άνθρωπος που φτιάχνει με τα χέρια του τα άπειρα καλούδια που θα δοκιμάσεις. Στο εργαστήρι μπαίνει στις 10 το βράδυ, να αναπιάσει τα προζύμια, να φτιάξει το φύλλο στο χέρι, να ζυμώσει τις δεκάδες λιχουδιές με βοηθό της μόνο στο τηγάνι την Άννα, πόντια και μερακλού, αυτή που στο παλιό τηγάνι ψήνει μία-μία τις κρέπες. Από το '92 που ήρθαν στην πόλη, κατάφεραν για 24 χρόνια το απολύτως χειροποίητο, το αναπάντεχα σπιτικό. Στην πλαστική λεκάνη σωρός τα ωτία που μόλις βγήκαν από το τηγάνι, το χατσαπούρι σε πολλές γεύσεις, τα πιροσκί, το κασεροκούλουρο με ελιά. Η κολοκυθόπιτα με την κανέλα, η τυρόπιτα, η κοτόπιτα, η κιμαδόπιτα, η σπανακόπιτα, η πρασόπιτα και κάθε πίτα, γίνονται με φύλλο ανοιγμένο στο χέρι, φτιάχνουν κι ένα δικό τους μπέργκερ με σπιτικό μπιφτέκι, ντομάτα μποστανίσια-ζάχαρη και πατάτα κομμένη στο χέρι. Κουλουράκι κάθε λογής, μικρά στρογγυλά τσουρεκάκια, ψωμί με λαδορίγανη, κουλούρι Θεσσαλονίκης κι ένα διαφορετικό φουσκωτό τυρόψωμο φόρμας, μερικά από τα καλύτερά τους. Στο ψυγείο, μερικά από τα αριστουργήματα της κλασικής παράδοσης, που φτιάχνει μάστορας ζαχαροπλάστης που έρχεται από τη Θεσσαλονίκη: κοκάκια, χιονούλες, πτιφούρ, μπαμπαδάκια με φρούτα και κρέμα, τρουφάκια και εκλέρ. (21^ης Ιουνίου 341, 2341027889)

*Ο Σπάρτακος, είναι το αντίπαλο δέος του Γιώργου και μαγαζί συγγενικότατο. Και εδώ θα βρεις τα άπαντα γλυκά και αλμυρά της πόντιας παράδοσης και επιπλέον ένα θεϊκό ζυμωτό, προζυμένιο ψωμί, το μεντοβίκ, το γλυκό που αγαπούν οι ρώσοι σε στρώσεις μπισκότου και κρέμας από σμετάνα αλλά και το φαγητό της κάθε μέρας μαγειρεμένο ακόμη πιο σπιτικά και από της μαμάς σου, η οποία πολύ θα το ζήλευε: μουσακάς, κεφτεδάκια, γεμιστά, κοκκινιστό, ρεβίθια με μελιτζάνες, ιμάμ, παπουτσάκια, σουτζουκάκια και ό,τι επιτάσσει η εποχή.(Ελ. Βενιζέλου 26, 2341076439)

Το καλύτερο γλυκό

*Η Γωνία πέρασε από τον παππού Κυριάκο Μαργαριτόπουλο,  που ήταν μαγκιόρος ζαχαροπλάστης και μεγάλος τεχνίτης από τα 14 του, σε δυο γενιές ξαδέλφια. Με ιστορία από το 1954, σήμερα, ο Σταύρος, ο Κώστας και η αδελφή του η Ρόδη, συνεχίζουν την ίδια παράδοση και έχουν πολλές σπεσιαλιτέ να σου προτείνουν: πρωτίστως το πλούσιο χειροποίητο παγωτό τους που φτιάχνεται με γάλα του Κουκάκη, σε γεύσεις όπως κουρκουμπίνι, κανταΐφι και τουλούμπα, μαστίχα και καϊμάκι. Ακολουθούν οι άπαιχτοι εργολάβοι, το καρυδωτό, τα ανώμαλα, η μεγάλη ποικιλία από τσουρέκια, ξεχωριστά αυτά με το τοπικό κάστανο και τον διαφορετικό λωτό της περιοχής, τις χιονούλες, τα τρίγωνα με κρέμα, τα κουρκουμπίνια και τις λαχταριστές τουλούμπες. Η Γωνία, όμως, φημίζεται και για τα κόλλυβά της, τα οποία και ερωτεύτηκα: πλούσια σε ολόκληρους καβουρδισμένους ξηρούς καρπούς, νοστμότατο τροφαντό στάρι και μια μυστική προσθήκη που δεν μπορώ να σας αποκαλύψω. Προσωπικά τα κόλλυβα τα θεωρώ εξαίρετο και υγιεινό πρωινό και άλλο τόσο υπέροχο γλυκό. Τα ζήτησα χωρίς τα τελετουργικά στολίδια και μου έκαναν το χατίρι. (21^ης Ιουνίου 150, 2341022264)

*Ο Κόντος ήταν ένα από τα δυο πιο διάσημα παλιά ζαχαροπλαστεία της πόλης. Σήμερα έχει μεταμορφωθεί σε ένα πολύ καλό ξενοδοχείο που στο ισόγειό του στεγάζει το ζαχαροπλαστείο-καφέ. Ο Κόντος φτιάχνει υπέροχη μεγάλη καριόκα, αυτή που χορταίνει άνετα 4, ωραιότατο προφιτερόλ αλλά και ένα δικό του γλυκό, που δεν θα βρεις πουθενά αλλού, γλυκό που έχει γράψει ιστορία στην πόλη: το καρυδοσάλαμο ή αλλιώς έναν κορμό επενδυμένο με ολόκληρο καρύδι που στην καρδιά του έχει μάρτζιπαν, πραλίνα και καραμέλα. (Αγ. Γεωργίου 13)

Το παζάρι του Σαββάτου

Από μόνο του αξίζει τη διαδρομή ως το Κιλκίς. Κάθε Σάββατο, όλο το κέντρο της πόλης μεταμορφώνεται σε μια δαιδαλώδη υπαίθρια αγορά, που μοιράζεται ανάμεσα στα τρόφιμα, τα ρούχα και τα είδη σπιτιού. Λαχανικά και φρούτα μόνον από τους μικρούς παραγωγούς της περιοχής, ποιότητα, νοστιμιά και αγνότητα σε τιμές ανυπέρβλητες. Μαζί τους εξωτικά μπαχαρικά και βότανα, όπως το σπάνιο αποξηραμένο σκόρδο που πάει παντού. Πλάι στα λαχανικά, τυριά, βούτυρα, γιαούρτια και κεφίρ μικρής παραγωγής από το Σοχό αλλά και φρέσκα κράνα για λικέρ, τώρα που είναι η εποχή τους.

Ο αμπελώνας του Κιλκίς

838 εκτάρια, 38 ποικιλίες και μια ΠΟΠ Γουμένισσα, ο αμπελώνας του Κιλκίς καλλιεργεί κατά κύριο λόγο ξινόμαυρο, τη μοναδική Νεγκόσκα αλλά και μαλαγουζιά, ασύρτικο, ροδίτη, chardonnay, syrah, crimson το σταφύλι που εξάγεται σαν επιτραπέζιο στο εξωτερικό, merlot, cabernet sauvignon και sauvignon blanc. 14 οινοποιεία, αξίζουν μια επίσκεψη και τις γευσιγνωσίες που θα σε πείσουν πως η περιοχή φτιάχνει μερικά από τα καλύτερα κρασιά στην Ελλάδα.

Το Μικρό Κτήμα Τίτου, σας το συνιστώ ανεπιφύλακτα για την παραμυθένια ομορφιά και τη μοναδικότητά του. Ένα μικρό οινοποιείο έξω από τη Γουμένισσα, με τους κουκλίστικους αμπελώνες να ξεκινούν εκεί που τελειώνουν τα αιωνόβια πλατάνια και το ποτάμι του πανέμορφου δάσους, που πλέον ανήκει στην οικογένεια Γεροβασιλείου και την Βιβλία Χώρα. Στο εσωτερικό κρύβεται ένας μοναδικός θησαυρός από μουσειακά κεραμεικά, πανέμορφοι χώροι και δυο εξαιρετικές ετικέτες που θα δοκιμάσεις αγναντεύοντας από ψηλά το μοναδικό τοπίο.

Πανέμορφο και το οινοποιείο Αϊδαρίνη, σε ένα παραδοσιακό κτίσμα της περιοχής, ενώ το οινοποιείο Σακαλάκη διαθέτει τη δική του μοναδικότητα αφού βρίσκεται πάνω σχεδόν στη συνοριακή μας γραμμή. Αξιόλογα και επισκέψιμα, είναι επίσης τα οινοποιεία του Μπουτάρη, του Χατζηβαρύτη με την μοντέρνα του αισθητική, του Τάτση, του Τραϊανού, του Γκόγκου, του Σπανούδη και η βιολογική Ακροθέα με την απέραντη θέα.

Στη Γουμένισσα

*Μαγαζί γωνία στην πλατεία, ο Ηλίας θα τραβήξει την προσοχή σου ακόμη κι αν δεν στον συστήσω εγώ. Παλιό, ανέγγιχτο μαγειρείο, νοσταλγικό μνημείο ντεκορασιόν της δεκαετίας του ’70, με την προθήκη των φαγητών που μαγειρεύει με ντόπια υλικά και με μεράκι ο Ηλίας Σαμαράς. Η Ρένα, η γυναίκα του εργάζεται σαν νοσηλεύτρια στην Έδεσσα και σερβίρει τον ελεύθερο χρόνο της, ενώ ο γιός Σάββας που διαπρέπει ως ποδοσφαιριστής, αναλαμβάνει την επόμενη γενιά, με την υπόσχεση να μην πειράξει τίποτα από τη σκόνη του χρόνου. Κεφτεδάκι δυοσμάτο, τουρλού, χοιρινό κοκκινιστό και κάθε Σάββατο, ονειρεμένο, μαριναρισμένο σπιτικό κοντοσούβλι, που σερβίρεται με κρεμμύδι, πίτα και την ολόγλυκια ντομάτα της περιοχής. (2343042165)

*Στην πλατεία, θα καθίσεις για τσίπουρα στο Κεντρικόν που μόλις ανέλαβαν δυο ορεξάτοι, νεότατοι Γιάννηδες (Παλάνης και Σαβραζάνης). Δικό τους τσίπουρο, χειροποίητα λουκάνικα Τζουμαγιάς και όλη η γκάμα των κρασιών της περιοχής. (2343041506)

*Η Janet Kostrevski, άφησε πίσω της το Οχάιο και μια καριέρα στη διαφήμιση για έναν έρωτα και ένα thegoumenissaproject. Απέναντι από την πλατεία, το μαγαζάκι με τα ιδιαίτερα σουβενίρ και τα τοπικά κρασιά, λειτουργεί σαν κέντρο πολιτισμού, σαν μουσείο, σαν καρδιά πολιτισμού και σαν κυψέλη. Οι παλιές φωτογραφίες του χωριού με τη βοήθεια της τεχνολογίας έχουν πάρει ζωή και κίνηση που προβάλλεται σαν ταινία στον τοίχο, εκδόσεις θα σου συστήσουν όλα τα αρχοντικά του χωριού, οι κούκλες θα σου δείξουν πώς ντυνόταν παλιά κάθε εθνότητα της περιοχής. Όσα δεν ξέρεις, θα σου τα εξηγήσει η Τζάνετ με πλατύ χαμόγελο, αμερικάνικο ενθουσιασμό και το πιο χαριτωμένο ελληνοαμερικάνικο αξάν. (6989824550)

*Κάτω από την δροσερή σκιά και σε άκρως ειδυλλιακό σκηνικό, στα Πλατάνια, στο Καμποχώρι, θα έρθεις για τα νοστιμότερα κοψίδια της περιοχής. (2343110592)

Τα κάστανα

Ανηφορίζοντας στο Πάικο θα εντυπωσιαστείς από τις πανύψηλες τροφαντές καστανιές, που λυγίζουν από καρπό. Λοιπόν, στο Πάικο η καστανιά καλλιεργείται από τον 2ο π. Χ. αιώνα. Σήμερα, καλλιεργούνται 6500 στρέμματα, στα 600 ως 1100 μέτρα υψόμετρο, υπάρχει ένας δραστήριος Συνεταιρισμός και όλη η παραγωγή των 1200 περίπου τόνων, εξάγεται στην Ιταλία. Ό,τι μείνει θα το γευτείς μόνον επιτόπου, ένα κάστανο που φημίζεται για τη γλύκα του. Ανηφορίζοντας προς το βουνό, στον κεντρικό δρόμο της Γρίβας, στο Kiosis Bakery, φτιάχνουν φημισμένο τσουρέκι γεμιστό με σπιτική κρέμα κάστανο, με γλάσο κάστανο ή χωρίς και εξαιρετικό γλυκό του κουταλιού κάστανο αλλά και με όλα τα πεντανόστιμα φρούτα της περιοχής, βύσσινο, νεράτζι, τριαντάφυλλο και πορτοκάλι.