Η φράση «Μπολόνια στην καρμπονάρα;» δεν λειτουργεί κυριολεκτικά. Είναι μια ειρωνική, σχεδόν αγανακτισμένη έκφραση που χρησιμοποιείται για να δείξει ότι κάτι έχει γίνει εντελώς λάθος, ιδίως όταν αφορά κάτι που θεωρείται αυθεντικό, παραδοσιακό και αδιαπραγμάτευτο. Στην προκειμένη περίπτωση, την κουζίνα των Ιταλών και ειδικότερα ένα από τα πιο «ιερά» της πιάτα.
Για τους Ιταλούς, η καρμπονάρα δεν είναι απλώς ζυμαρικό. Είναι πολιτιστική ταυτότητα. Η αυθεντική συνταγή περιλαμβάνει αυγό, pecorino romano, guanciale και μαύρο πιπέρι. Τίποτα άλλο. Ούτε κρέμα γάλακτος, ούτε μανιτάρια, ούτε μπέικον – και φυσικά ούτε αλλαντικά τύπου μπολόνια ή μορταδέλα. Κάθε προσθήκη εκτός αυτού του «κανόνα» θεωρείται αλλοίωση, όχι παραλλαγή.
Έτσι, όταν κάποιος λέει «βάζουν μπολόνια στην καρμπονάρα», δεν περιγράφει απλώς μια κακή συνταγή. Υπονοεί μια γαστρονομική ιεροσυλία. Κάτι αντίστοιχο με το να βάλεις κέτσαπ στο παστίτσιο ή να σερβίρεις μουσακά χωρίς μελιτζάνα. Δεν είναι θέμα γούστου· είναι θέμα κανόνα.
Η έκφραση έχει περάσει πλέον και στη μεταφορική χρήση. Σημαίνει «παραποιώ κάτι μέχρι να μην αναγνωρίζεται», «δεν σέβομαι την ουσία», «δεν ξέρω τι κάνω αλλά το κάνω anyway». Χρησιμοποιείται συχνά για να σατιρίσει όχι μόνο τη μαγειρική, αλλά και την πολιτική, την κουλτούρα, ακόμη και την καθημερινότητα, όταν κάτι γίνεται με τρόπο πρόχειρο, άσχετο ή επιδεικτικά λάθος.
Τα τελευταία χρόνια, με την έκρηξη των social media και των viral συνταγών, τέτοιες φράσεις έγιναν σύμβολα μιας ευρύτερης αντίδρασης των Ιταλών απέναντι στην «παγκοσμιοποίηση» της κουζίνας τους. Δεν τους ενοχλεί ότι άλλοι λαοί προσαρμόζουν συνταγές στα γούστα τους· τους ενοχλεί όταν αυτές οι παραλλαγές παρουσιάζονται ως «ιταλικές».
Γι’ αυτό και η φράση δεν λέγεται χαριτολογώντας. Λέγεται με απορία, με αγανάκτηση, συχνά με χιούμορ, αλλά πάντα με ένα σαφές μήνυμα: υπάρχουν πράγματα που, αν τα αλλάξεις, παύουν να είναι αυτό που λες ότι είναι. Και στην Ιταλία, η καρμπονάρα είναι ακριβώς ένα από αυτά.
Πηγή: Washington Post