Αν η ζωή σου ήταν ταινία

Οι ιστορίες σε αυτή τη στήλη αντλούν στοιχεία από αληθινά γεγονότα και από ανθρώπους που έχω συναντήσει κυρίως στον ψυχοθεραπευτικό χώρο. Όλες τους έχουν υποστεί λογοτεχνική επεξεργασία για την προστασία των εμπλεκομένων, τόσο που πια έχουν μετατραπεί σε ξέχωρες υπάρξεις. Καλή ανάγνωση! — Σ.Π.

Αναζητώντας κατεύθυνση: Όταν η ζωή μας γίνεται ιστορία

Η Ε. κάθεται απέναντί μου, σφίγγοντας τα χέρια. Το βλέμμα της περιπλανιέται ανάμεσα στο πάτωμα και το παράθυρο, χαμένο σε σκέψεις που μοιάζουν να μην έχουν αρχή και τέλος. Μοιάζει να προσπαθεί να βάλει τάξη στις αμέτρητες επιλογές που τη βαραίνουν. «Δεν ξέρω τι να κάνω», λέει τελικά, με φωνή δυνατή αλλά γεμάτη αβεβαιότητα. «Μετά τον χωρισμό… Νιώθω πως η ιστορία της ζωής μου δεν έχει καμία συνοχή. Πως δεν συμβαίνει κάτι. Σαν… σαν να μην υπάρχει κάποιο σενάριο».

Γέρνω προς το μέρος της και την κοιτώ. «Αναρωτιόμουν», λέω, «όταν βλέπουμε έναν χαρακτήρα σε μια ταινία, τι θέλουμε για εκείνον; Τι περιμένουμε να κάνει;»

Η Ε. σηκώνει το βλέμμα της και το αφήνει να χαθεί για λίγο στο κενό. «Αν ήμουν χαρακτήρας σε μια ταινία…» λέει τελικά, «νομίζω πως δεν θα ήθελα να με δω να επιστρέφω στα ίδια. Θα ήθελα να σταθώ στα πόδια μου, να κάνω κάτι νέο, να μην αφήσω το σενάριο να με κρατήσει στάσιμη».

Χαμογελώ. Εκείνη παίρνει μια βαθιά ανάσα, σαν να αφήνει πίσω της λίγο από το βάρος που κουβαλάει. Μετά από μερικά δευτερόλεπτα σιωπής, το πρόσωπό της φωτίζεται από ένα αχνό εσωτερικό φως. «Νομίζω πως καταλαβαίνω», λέει. «Εγώ είμαι αυτή που πρέπει να γράψω το σενάριο».

Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που νιώθουμε πως βρισκόμαστε σε αδιέξοδο. Οι επιλογές μας μοιάζουν μπερδεμένες, το μέλλον ασαφές, και η αβεβαιότητα μας καθηλώνει. Η ιστορία της Ε. είναι μια ιστορία που πολλοί έχουμε ζήσει: η στιγμή που μια μεγάλη αλλαγή —ένας χωρισμός, η απώλεια μιας δουλειάς, το τέλος μιας φιλίας— μας κάνει να αμφισβητούμε ποιοι είμαστε και πώς πρέπει να συνεχίσουμε.

Ο εγκέφαλός μας, από τη φύση του, αποφεύγει την αλλαγή. Προτιμά το οικείο, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι θα παραμείνουμε σε μια κατάσταση που δεν μας εξυπηρετεί.

Όταν η αβεβαιότητα γίνεται παράλυση

«Νιώθω πως η ιστορία της ζωής μου δεν έχει καμία συνοχή». Αυτή η αίσθηση είναι απόλυτα φυσιολογική όταν χάνουμε κάτι που είχε καθορίσει ένα σημαντικό κομμάτι της ταυτότητάς μας. Σε τέτοιες στιγμές, το μυαλό μας κατακλύζεται από ερωτήματα:

• Πρέπει να επιστρέψω στο γνώριμο… ακόμα κι αν δεν ήταν καλό για μένα;
• Μήπως πρέπει να ρισκάρω κάτι νέο, ακόμα κι αν δεν ξέρω αν θα πετύχει;
• Πρέπει άραγε να περιμένω άπραγος, μήπως η απάντηση έρθει μόνη της;

Ο εγκέφαλός μας, από τη φύση του, αποφεύγει την αλλαγή. Προτιμά το οικείο, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι θα παραμείνουμε σε μια κατάσταση που δεν μας εξυπηρετεί. Έτσι, πολλές φορές, επιλέγουμε την αδράνεια αντί για τη δράση.

Η μεταμορφωτική ερώτηση: Αν ήσουν χαρακτήρας σε μια ταινία;

«Αν η ζωή σου ήταν μια ταινία, τι θα ήθελε το κοινό να κάνεις;» Αυτή η προσέγγιση είναι ισχυρή γιατί μάς επιτρέπει να πάρουμε απόσταση από τις ανασφάλειες και τους φόβους μας. Σκεφτείτε το. Όταν βλέπουμε μια ταινία…

• …δεν θέλουμε να δούμε τον ήρωα να παραμένει κολλημένος στο παρελθόν.
• …δεν θέλουμε να πάρει αποφάσεις που θα τον βλάψουν ξανά.
• …θέλουμε να τον δούμε να βρίσκει τη δύναμη να προχωρήσει, να εξελιχθεί, να διεκδικήσει κάτι καλύτερο.

Όταν η Ε. αναρωτιέται τι θα έκανε ο χαρακτήρας της σε μια ταινία, η απάντηση γίνεται πλέον ξεκάθαρη: Δεν θα ήθελε να επιστρέψει σε κάτι που δεν τη βοήθησε να εξελιχθεί. Θα ήθελε να προχωρήσει μπροστά.

Η συνειδητοποίηση: Η δική σου ιστορία, το δικό σου Κεφάλαιο

Το πιο σημαντικό στη μεταστροφή της Ε. είναι η στιγμή που λέει: «Εγώ είμαι αυτή που πρέπει να γράψω το σενάριο». Αυτή η φράση σημαίνει πολλά:

• Δεν σημαίνει ότι ξέρει ακριβώς τι πρέπει να κάνει.
• Δεν σημαίνει ότι ο δρόμος της είναι ξεκάθαρος.
• Σημαίνει, όμως, ότι αποφασίζει να συνεχίσει να προχωρά.

Δεν περιμένει πια να έρθει κάποιος άλλος να της δείξει τη λύση. Καταλαβαίνει πως η ιστορία της είναι δική της, και πως εκείνη και μόνο εκείνη είναι ο συγγραφέας της.

Τι μπορούμε να μάθουμε από την Ε.;

Αν βρίσκεσαι σε μια περίοδο αβεβαιότητας, δοκίμασε να κάνεις στον εαυτό σου την ίδια ερώτηση:

• Αν η ζωή σου ήταν ταινία, τι θα ήθελες να συμβεί στη συνέχεια;
• Αν έβλεπες κάποιον άλλο στη θέση σου, τι θα τον συμβούλευες να κάνει;
• Πώς μπορείς να αρχίσεις να γράφεις το δικό σου σενάριο, το δικό σου επόμενο κεφάλαιο;

Δεν χρειάζεται να γνωρίζεις με κάθε λεπτομέρεια πώς θα εξελιχθεί η συνέχεια. Αυτό που έχει σημασία είναι να αναλάβεις τον ρόλο του πρωταγωνιστή στη δική σου ιστορία. Και, όπως σε κάθε ταινία, το σημαντικότερο δεν είναι το σημείο όπου ξεκινά ο ήρωας, αλλά το πώς επιλέγει να προχωρήσει.

Εσύ; Είσαι έτοιμος να γράψεις το επόμενο κεφάλαιο της δικής σου ιστορίας;