Μαρία Συρεγγέλα από το Κίεβο: Οι σειρήνες, ο πόλεμος και «όσα αλλάζουν όταν το βλέπεις από κοντά»

Λίγο μετά τις εννιά το βράδυ, στο Κίεβο ήχησε η σειρήνα συναγερμού για πυραυλική επίθεση. Η Μαρία Συρεγγέλα ήταν μόνη στο δωμάτιο του ξενοδοχείου της, μία ανάσα από το ουκρανικό κοινοβούλιο και το προεδρικό μέγαρο.

Η εφαρμογή Air Alert ήταν ήδη εγκατεστημένη στο κινητό της, ταυτόχρονα διέθετε όλες τις οδηγίες για το καταφύγιο. Ήταν η πρώτη φορά που βρισκόταν στην Ουκρανία και η πρώτη φορά που βίωνε από τόσο κοντά έναν συναγερμό επίθεσης. 

Συναντήσαμε τη βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας στο Κίεβο όπου βρέθηκε με αφορμή την Ημέρα Ανεξαρτησίας της Ουκρανίας, στο πλαίσιο επίσημης επίσκεψης μαζί με 35 βουλευτές από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μέσα σε λίγες ώρες είχε επισκεφθεί το ουκρανικό κοινοβούλιο, κυβερνητικά κτίρια και είχε συναντηθεί με Ουκρανούς αξιωματούχους. Η πρώτη εικόνα της από την πόλη ήταν εντυπωσιακή, αλλά ταυτόχρονα καθόλου κανονική.

Η ίδια είχε ήδη αντιληφθεί από τις πρώτες ώρες της παραμονής της ότι το Κίεβο λειτουργεί υπό διαφορετικούς κανόνες.

«Αντιλαμβάνεσαι ότι στην πόλη υπάρχει στρατιωτικός νόμος. Υπάρχουν περιοχές που δεν μπορείς να μπεις. Τουλάχιστον στην περιοχή που είναι τα κυβερνητικά κτίρια και η Βουλή».

«Δεν θέλω να το παίξω ηρωίδα»

Όταν ήχησε η σειρήνα, ήταν μόνη στο δωμάτιο. Η αποστολή δεν κατέβηκε στο καταφύγιο, καθώς ο συναγερμός έληξε σύντομα, όμως όλοι είχαν ήδη ενημερωθεί αναλυτικά για το τι έπρεπε να κάνουν αν η κατάσταση εξελισσόταν διαφορετικά. «Ήμασταν πλήρως ενημερωμένοι, για το καταφύγιο που υπάρχει στο ξενοδοχείο, για το τι θα πρέπει να κάνουμε, ότι θα πρέπει να πάρουμε το διαβατήριό μας, να πάρουμε νερό». 

Η ενημέρωση που προκαταβολικά είχε, εξηγεί, ήταν σημαντική. «Μερικές φορές όταν δεν γνωρίζεις, προσπαθείς να πάρεις όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες, ώστε να ξέρεις τι θα κάνεις σε περίπτωση που υπάρχει κίνδυνος. Η αλήθεια είναι ότι οι Ουκρανοί είχαν ενημερώσει για τα πάντα και αυτό είναι πολύ σημαντικό, να ξέρεις τι πρέπει να κάνεις σε περίπτωση που δημιουργηθεί κάποιο θέμα».

Όταν ρωτώ αν φοβήθηκε, δεν επιχειρεί να παρουσιάσει τον εαυτό της ως πιο θαρραλέο απ’ όσο ένιωθε εκείνη τη στιγμή. «Η αλήθεια είναι ότι δεν θέλω να το παίξω ηρωίδα. Ήμουν όμως αρκετά ψύχραιμη. Γιατί έχοντας διαβάσει όλες τις προηγούμενες μέρες ότι και στο Κίεβο υπήρχαν αδιάκοπες επιθέσεις, ήξερα πού ερχόμουν και το τι μπορούσα να αντιμετωπίσω».

Η οικογένειά της, πάντως, ανησυχούσε. Κάποια στιγμή στη διάρκεια της κουβέντας μας χτύπησε το τηλέφωνό της. Ήταν ο σύζυγός της.

«Σίγουρα ανησυχεί. Απλώς μου έχει εμπιστοσύνη ότι δεν θα έκανα κάτι που θα ήταν παρακινδυνευμένο».

«Όταν δεν το βιώνεις από κοντά, δεν μπορείς και να το καταλάβεις»

Η επίσκεψη ήταν θεσμική και η Μαρία Συρεγγέλα δεν πρόλαβε να κινηθεί στην πόλη ούτε να μιλήσει εκτενώς με πολίτες. Παρά τον περιορισμένο χρόνο, λέει ότι η προσωπική εμπειρία άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται όσα συμβαίνουν στην Ουκρανία. «Όταν δεν το βιώνεις από κοντά δεν μπορείς και να το καταλάβεις». 

Πόσο άλλαξε η δική της οπτική ερχόμενη εδώ; «Έχει αλλάξει σε μεγάλο βαθμό, διότι έρχεσαι πολύ κοντά σε συνθήκες οι οποίες δεν μπορείς να φανταστείς στο παρελθόν ότι αυτές οι συνθήκες μπορεί να υπάρχουν».

Σημειώνει πως το ότι οι Ουκρανοί «έχουν συνηθίσει» -όπως λένε- τους συναγερμούς δεν σημαίνει ότι η πραγματικότητα έχει γίνει λιγότερο σκληρή. «Βλέπω έναν λαό που πραγματικά αξίζει συγχαρητήρια για το πώς αντιμετωπίζει την όλη διαδικασία», λέει και προσθέτει: «Είναι κάτι το οποίο δεν μπορείς να το αντιληφθείς όταν δεν το ζεις από κοντά. Αλλά όταν το βλέπεις από κοντά αντιλαμβάνεσαι πολύ καλύτερα τις συνθήκες και το τι ακριβώς γίνεται».

«Είδα έναν λαό που μάχεται»

Τι εντύπωση αποκόμισε ερχόμενη στο Κίεβο; «Είδα έναν λαό που πραγματικά μάχεται για την εδαφική ακεραιότητα της χώρας, ενώ θα μπορούσε να είχε εγκαταλείψει». Αυτό, υποστηρίζει, το ένιωσε ιδιαίτερα και κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης στην οποία βρέθηκε και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μαζί με Ουκρανούς και ξένους αξιωματούχους. 

Όταν τη ρωτώ αν από τους ανθρώπους που συνάντησε ένιωσε περισσότερο εξάντληση ή αποφασιστικότητα, απαντά:

«Αυτό που ένιωσα είναι ότι είναι ένας πραγματικά ηρωικός λαός που αντέχει και πολεμάει για τα δικαιώματά του και για την κυριαρχία του».

Η Ελλάδα, η Κύπρος και το διεθνές δίκαιο

Η Μαρία Συρεγγέλα συνδέει ευθέως την ελληνική στάση απέναντι στην Ουκρανία με τη συνεπή επίκληση του διεθνούς δικαίου. «Είναι ένας λαός ο οποίος αυτή τη στιγμή δέχεται επίθεση. Αυτή η επίθεση είναι αντίθετη και στο διεθνές δίκαιο και στο ευρωπαϊκό ευρύτερα κεκτημένο, αυτό που θέλουμε εμείς ως Ευρωπαϊκή Ένωση. Και ταυτόχρονα είναι αντίθετο και στον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».

Στη συνέχεια αναφέρεται στο Κυπριακό και στη σημασία που έχει για την Ελλάδα η επίκληση των ίδιων αρχών. «Όταν είσαι από μια χώρα η οποία έχει δεχτεί στο παρελθόν, ευρύτερα λόγω του Κυπριακού, κάποια θέματα, και επικαλείσαι το διεθνές δίκαιο και επικαλείσαι τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών για να μπορέσεις να προασπίσεις τη χώρα σου, άρα θα πρέπει να είσαι υπέρ ενός λαού που πραγματικά αυτή τη στιγμή πολεμάει για την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητά του».

Και χρησιμοποιεί ένα υποθετικό παράδειγμα: «Τι θα γινόταν αν, ας πούμε, είχαμε μία αντίστοιχη κατάσταση στη Θράκη ή στη Μακεδονία ή στα Δωδεκάνησα; Δεν θα έπρεπε εκεί να δεχτούμε στήριξη από όλες τις άλλες χώρες, πάντα στη βάση του διεθνούς δικαίου και του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών; Αυτό είναι το πιο απλό που θα πεις σε έναν πολίτη που μπορεί να μην αντιλαμβάνεται ή να θεωρεί ότι η Ουκρανία είναι πολύ μακριά».

«Και από άλλα κόμματα θα έπρεπε να έρθουν»

Η επίσκεψη στο ουκρανικό κοινοβούλιο ήταν μία από τις βασικές στάσεις της αποστολής. Η αντιπροσωπεία παρακολούθησε την Ολομέλεια από τα θεωρεία, μαζί με δεκάδες πολιτικούς από ευρωπαϊκές χώρες. Εκεί της έκανε εντύπωση η εικόνα πολιτικής ενότητας απέναντι στην εξωτερική απειλή. «Αυτό που είδα είναι ότι η υποδοχή που μας έκαναν στο κοινοβούλιο το ουκρανικό δεν ήταν μόνο από μία παράταξη. Ήταν από όλους τους βουλευτές που ήταν εκεί, δηλαδή ήταν από όλα τα κόμματα». 

Στο ερώτημα αν θα έπρεπε να ταξιδέψουν στην Ουκρανία περισσότεροι Έλληνες πολιτικοί, η απάντησή της είναι ξεκάθαρη.

«Νομίζω ότι σαφώς πρέπει να έρθουν. Και όχι μόνο από τη Νέα Δημοκρατία. Εγώ θα έλεγα ότι από άλλα κόμματα θα έπρεπε να έρθουν».

Τι ζήτησαν οι Ουκρανοί

Στις επαφές με Ουκρανούς αξιωματούχους, το βασικό αίτημα ήταν η συνέχιση της υποστήριξης. «Καταρχάς θέλουν στήριξη, που θεωρώ σε ένα πολύ μεγάλο επίπεδο αυτό γίνεται». Παράλληλα αναφέρθηκε και στις δυνατότητες που έχει αναπτύξει η Ουκρανία κατά τη διάρκεια του πολέμου, ιδίως στον τομέα των drones. «Έχουν ένα πολύ αποτελεσματικό σύστημα». 

Στο πρόγραμμα της επίσκεψης περιλαμβάνονταν συναντήσεις με στελέχη της ουκρανικής κυβέρνησης. «Είδαμε τον υπουργό Εξωτερικών, τον υφυπουργό Εθνικής Άμυνας, ο οποίος μας ανέφερε για τα οπλικά συστήματα, για όλα αυτά που έχουν τα τελευταία χρόνια φτιάξει, και τον αναπληρωτή υπουργό για τη διεύρυνση». Τα όσα συζητήθηκαν, λέει, θα μεταφερθούν στην Αθήνα και στα αρμόδια υπουργεία.

Πότε θα τελειώσει;

Η συζήτηση καταλήγει στο δυσκολότερο ερώτημα: υπάρχει τέλος του πολέμου στον ορίζοντα; «Αυτό δεν μπορώ να πω». Από τις επαφές της, πάντως, αποκόμισε την αίσθηση πως η ουκρανική πλευρά θέλει να παραμένει ανοιχτή η διπλωματική οδός. «Αυτό που είδα και από τους ίδιους είναι ότι θέλουν να προχωρήσουν τη διπλωματία. Πάντα πρέπει να υπάρχει η διπλωματική οδός και αυτό θεωρούμε κι εμείς, όχι μόνο ως Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και ως Ελλάδα, για να υπάρξει μια δίκαιη, διαρκής, βιώσιμη λύση και ειρήνη».

Για το τι μπορεί όμως να γίνει αποδεκτό, επιμένει ότι την τελική απόφαση πρέπει να την έχει η ίδια η Ουκρανία.
 
Λίγες ώρες μετά τη συνέντευξη, η Μαρία Συρεγγέλα μου έστειλε ένα μήνυμα και μία φωτογραφία: «Τελικά, την έζησα την εμπειρία». Ενόσω η ευρωπαϊκή αποστολή βρισκόταν στον σταθμό του τρένου στο Κίεβο, έτοιμη να αποχωρήσει, ήχησε ο συναγερμός και κατέβηκαν στο καταφύγιο, όπου παρέμειναν για περίπου μισή ώρα.