Η κλιματική καταστροφή και η Οδύσσεια του πλανήτη

Οι πρωτοφανείς καιρικές συνθήκες που ζούμε φέτος το καλοκαίρι κάνουν τη διαρκή αναμέτρηση του ανθρώπου με τη φύση ακόμα πιο άνιση και σκληρή. Οι σαρωτικοί άνεμοι, οι γιγαντιαίες φλόγες, οι ξαφνικές καταιγίδες και η δραματικά επεκτεινόμενη ξηρασία συνθέτουν ένα μετεωρολογικό παζλ ολοένα και πιο επικίνδυνο και τρομακτικό. Οι χώρες του πλανήτη μοιάζουν σαστισμένες και ανήμπορες να αντιδράσουν ενιαία και αποτελεσματικά.

Τα μέσα για την υπεράσπιση της ζωής και της περιουσίας των πολιτών αλλά και της χώρας μοιάζουν ολοένα και πιο αδύναμα μπροστά στα στοιχεία της φύσης. Είναι φανερό ότι ο όρος «κλιματική αλλαγή» δεν περιγράφει ούτε κατ’ ελάχιστο αυτό που συμβαίνει στον πλανήτη και ότι αυτό που βιώνουμε στην πραγματικότητα είναι η κλιματική καταστροφή που συντελείται με γεωμετρική πρόοδο.

Οι πρωτοφανείς καύσωνες που έπληξαν την βόρεια Ευρώπη αποδεικνύουν ότι τα προειδοποιητικά καμπανάκια των τελευταίων ετών δεν αντιμετωπίστηκαν με τη δέουσα προσοχή και σοβαρότητα. Η στάθμη των μεγάλων ποταμών και λιμνών χαμηλώνει συνεχώς προξενώντας προβλήματα στην ύδρευση των πόλεων αλλά και στη λειτουργία ενεργειακών μονάδων, ενώ το φάντασμα της λειψυδρίας πλανιέται απειλητικά.

Οι μάχες, σώμα με σώμα, στα ευρωπαϊκά πολυκαταστήματα για την «αρπαγή» ενός κλιματιστικού δεν ήταν παρά μια μικρογραφία της ανθρωποφαγίας που θα ακολουθήσει αν οι κυβερνήσεις και οι παγκόσμιοι οργανισμοί συνεχίσουν να ανακοινώνουν, ως παθητικοί παρατηρητές, τα στοιχεία για την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη. Ο στόχος του περιορισμού της ανόδου σε λιγότερο από 1,5° C ως το τέλος του αιώνα (Συμφωνία Παρισιού, 2016) αποδείχτηκε ήδη έωλος.

Η Ενωμένη Ευρώπη διανύει μια από τις κρισιμότερες περιόδους από την ίδρυσή της. Η επί δεκαετίες επανάπαυσή της τόσο στην αμυντική της προστασία από την Αμερική όσο και στην ενεργειακή της επάρκεια από τη Ρωσία επιτείνει τα προβλήματα της συγκυρίας (πόλεμοι, μεταναστευτικό). Στις νέες συνθήκες η προτεραιότητα δίνεται σε θέματα ασφάλειας και άμυνας με το χρονοδιάγραμμα της πράσινης μετάβασης να αναθεωρείται σταδιακά.

Η εκλογή του Τραμπ για μια δεύτερη προεδρική θητεία έδωσε τη χαριστική βολή στις όποιες προσπάθειες συγκράτησης της υπερθέρμανσης του πλανήτη αφού οι ΗΠΑ, με απόφαση του αλλοπρόσαλλου ένοικου του Λευκού Οίκου, αποχώρησαν ξανά από τις διεθνείς συμφωνίες για το κλίμα. Το αγαπημένο Τραμπικό σλόγκαν «Drill baby drill» έδωσε το έναυσμα μιας καταστροφικής για το περιβάλλον πολιτικής την οποία επιχειρεί να αξιοποιήσει κυρίως εμπορικά όπως αποδεικνύει και η εμμονή του στην προσάρτηση της Γροιλανδίας.

Ο Τραμπισμός που ανέτρεψε τον παγκόσμιο συσχετισμό υπέρ του διεθνούς αυταρχισμού, έρχεται να ενισχύσει το ακροδεξιό λαϊκιστικό τσουνάμι που απειλεί ολοένα και περισσότερο τους φιλελεύθερους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Το μεταναστευτικό πρόβλημα αποτελεί εθνικιστική και ρατσιστική πηγή έμπνευσης και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Οι εθνικές εκλογές σε μια σειρά χώρες-μέλη μέσα στην επόμενη διετία θα κρίνουν πολλά για την πορεία προς την ευρωπαϊκή ενοποίηση.

Η σημαντική αύξηση του μεριδίου των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα της χώρας όπως και τα βήματα στην κατεύθυνση της μετατροπής της Ελλάδας σε ενεργειακό κόμβο στη Μεσόγειο είναι θετικές εξελίξεις. Ωστόσο, οι συνθήκες της επελαύνουσας κλιματικής καταστροφής βρίσκουν τη χώρα ανέτοιμη να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της φύσης. Μπορεί να τονίζουν όλοι την ανάγκη να δοθεί βάρος στην πρόληψη αλλά στην πράξη οι όποιες παρεμβάσεις εξακολουθούν να γίνονται «κατόπιν εορτής».

Η πρόληψη απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας του κράτους αλλά και της κοινωνίας τόσο σε ότι αφορά στη δόμηση, τα έργα υποδομής και τα απαιτούμενα μέσα και μέτρα προστασίας όσο και στα θέματα της ενημέρωσης και συνειδητοποίησης της απειλής. Οι φετινές συλλήψεις, μεταξύ των άλλων, και παραγόντων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δείχνουν το βάθος του προβλήματος όταν ακόμα και αιρετοί άρχοντες δεν διστάζουν να παρανομούν θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή των συμπολιτών τους.

Η ενημέρωση πρέπει να συνδεθεί με την εκπαίδευση από τις μικρές ηλικίες με στόχο τη διαμόρφωση συνειδητοποιημένων πολιτών ικανών να προλάβουν έγκαιρα αλλά και να δράσουν άμεσα. Η ζωή πάνω στη γη εξαρτάται από τη σωτηρία και την επιβίωση της. Γι’ αυτό και η Οδύσσεια των ανθρώπων είναι συνυφασμένη με την Οδύσσεια του πλανήτη τα αποθέματα του οποίου εξαντλούνται και οι αντοχές του δοκιμάζονται συνεχώς. Μακάρι τα έργα επιστημονικής φαντασίας να μην επαληθευτούν με τον πιο επώδυνο για τον άνθρωπο τρόπο.