Πώς οι καύσωνες, η ξηρασία και οι πυρκαγιές ανεβάζουν κι άλλο την τιμή του ελαιολάδου

Αγρότες σε ολόκληρη την Ευρώπη προειδοποιούν για πτώση της παραγωγής τροφίμων και αυξήσεις στις τιμές, καθώς καλλιέργειες από το καλαμπόκι μέχρι τα λαχανικά και τα ελαιόδεντρα πλήττονται από την ακραία ζέστη, την ξηρασία και τις δασικές πυρκαγιές.

Σημαντικό πλήγμα έχουν δεχθεί και οι ελαιώνες, καθώς η κλιματική κρίση ωθεί τις θερμοκρασίες σε νέα επίπεδα-ρεκόρ σε ολόκληρη την ήπειρο. Ως αποτέλεσμα, η τιμή του ελαιολάδου –που ήδη κινείται σε υψηλά επίπεδα– αναμένεται να αρχίσει και πάλι να αυξάνεται.

Καμπανάκι για μείωση της παραγωγής και αύξηση των τιμών

Η Ένωση Παραγωγών Λαχανικών Légumes de France προειδοποίησε ότι έχουν χαθεί χιλιάδες τόνοι προϊόντων, αξίας δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται μαρούλια και άλλα φυλλώδη λαχανικά, καρότα, πράσα, σκόρδα και κρεμμύδια, ενώ για ορισμένες καλλιέργειες η παραγωγή εκτιμάται ότι θα μειωθεί έως και κατά 50% λόγω της έλλειψης βροχοπτώσεων.

Οι υψηλές θερμοκρασίες στη Γαλλία έχουν επίσης επιβραδύνει την ανάπτυξη των σταφυλιών σε αμπελουργικές περιοχές όπως η Καμπανία, το Μπορντό και η Βουργουνδία, απειλώντας με μικρότερη σοδειά και έναν από τους πιο πρώιμους τρύγους που έχουν καταγραφεί.

Στην Καμπανία, οι παραγωγοί αναμένουν τον πιο πρώιμο τρύγο στην ιστορία, με τη συγκομιδή να ξεκινά πιθανότατα γύρω στις 15 Αυγούστου, σχεδόν έναν μήνα νωρίτερα σε σχέση με ό,τι ήταν συνηθισμένο πριν από λίγες δεκαετίες. Σύμφωνα με το Reuters, οι αποδόσεις των αμπελιών αναμένεται να είναι περίπου 10% χαμηλότερες από πέρυσι.

Στην Ισπανία, το υπουργείο Γεωργίας προβλέπει ότι η παραγωγή δημητριακών για την περίοδο 2026-2027 θα μειωθεί από τα 24 εκατ. τόνους της προηγούμενης χρονιάς σε λίγο περισσότερους από 18,5 εκατ. τόνους. Η πρόβλεψη αυτή μάλιστα έγινε πριν ακόμη υπολογιστούν οι ζημιές από τις πρόσφατες πυρκαγιές. Η μείωση αυτή καταγράφεται παρά το γεγονός ότι οι Ισπανοί αγρότες είναι περισσότερο προσαρμοσμένοι στις θερμές και ξηρές συνθήκες, καλλιεργώντας ποικιλίες που αντέχουν στις υψηλές θερμοκρασίες και αξιοποιώντας περισσότερο την άρδευση και τα συστήματα αποθήκευσης νερού για την αντιμετώπιση των περιόδων ξηρασίας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη μειώσει τις προβλέψεις της για τη φετινή συγκομιδή πολλών καλλιεργειών. Οι εκτιμήσεις για τον ηλίανθο, βασική πρώτη ύλη για τα φυτικά έλαια, μειώθηκαν κατά 7%, ενώ οι προβλέψεις για το καλαμπόκι μειώθηκαν κατά 6% σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις. Αντίστοιχα, οι προβλέψεις για τις πατάτες και τη σόγια περιορίστηκαν κατά 3%. Ωστόσο, ορισμένες χώρες έχουν πληγεί λιγότερο. Η Ρουμανία, για παράδειγμα, είχε περισσότερες βροχοπτώσεις, ενώ η παραγωγή σιταριού στην Ιταλία αποδείχθηκε ιδιαίτερα ανθεκτική.

Η αγροτική οργάνωση ASAJA ανακοίνωσε ότι οι άμεσες ζημιές από τις πυρκαγιές έχουν πλήξει οπωρώνες, αμπελώνες, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και θερμοκήπια, επηρεάζοντας εσπεριδοειδή, αβοκάντο, αμύγδαλα, σταφύλια, λαχανικά και ελαιώνες. Παράλληλα, το υδατικό στρες και οι ακραίες θερμοκρασίες έχουν μειώσει την παραγωγή ντομάτας και καλαμποκιού. «Παρότι οι απώλειες στην τοπική παραγωγή ενδέχεται να μειώσουν τις εξαγωγές ορισμένων προϊόντων, η βασική ανησυχία αφορά το αυξημένο κόστος παραγωγής και όχι τους περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο», ανέφερε εκπρόσωπος της οργάνωσης.

Οι παραγωγοί ελαιολάδου εκτιμούν ότι οι τιμές θα αυξηθούν ξανά μέσα στη χρονιά, καθώς οι καλλιεργητές συνεχίζουν να δοκιμάζονται από τον συνδυασμό ακραίας ζέστης, ξηρασίας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πυρκαγιών. Ελαιώνες έχουν καεί αυτό το καλοκαίρι στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Πορτογαλία, ενώ ακόμη και όσοι γλίτωσαν από τις φλόγες επηρεάστηκαν από τη στάχτη και την κακή ποιότητα του αέρα. Οι υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν επίσης την εξάπλωση εντόμων και ασθενειών, προκαλούν έντονες καταιγίδες και επηρεάζουν το μέγεθος του καρπού.

Πού κυμαίνονται οι διεθνείς τιμές του ελαιολάδου

Οι διεθνείς τιμές του ελαιολάδου είχαν υποχωρήσει μετά την εκτόξευσή τους πριν από δύο χρόνια, η οποία οφειλόταν στην αυξημένη ζήτηση, στις υψηλές θερμοκρασίες, στην ξηρασία και στην εξάπλωση παρασίτων και ασθενειών. Ωστόσο, η μέση τιμή ενός λίτρου εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου στα βρετανικά καταστήματα παραμένει πάνω από τις 7 λίρες, ενώ τους τελευταίους μήνες έχει αρχίσει να αυξάνεται ξανά.

Η Σάρα Βασόν, ιδρύτρια της εταιρείας ελαιολάδου Citizens of Soil, δήλωσε: «Αν οι καιρικές συνθήκες δεν βελτιωθούν σύντομα, θα πρέπει να περιμένουμε αυξήσεις στις τιμές το φθινόπωρο, καθώς θα υπάρχουν λιγότεροι βρώσιμοι καρποί για την παραγωγή ελαιολάδου».

Ο Γουόλτερ Ζάνρε, επικεφαλής της βρετανικής θυγατρικής της εταιρείας ελαιολάδου Filippo Berio, ανέφερε ότι οι θερμοκρασίες στην Ισπανία –τη μεγαλύτερη παραγωγό ελαιολάδου στην Ευρώπη– ήταν πιο κοντά στα φυσιολογικά επίπεδα σε σχέση με άλλες περιοχές, ωστόσο τα δέντρα εξακολουθούν να υποφέρουν από την ξηρασία, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη πτώση του καρπού. «Ο συνδυασμός απωλειών καρπών λόγω της ξηρασίας και της πρόωρης συγκομιδής θα παρακολουθείται στενά τις επόμενες εβδομάδες, καθώς και οι δύο αυτοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τον όγκο παραγωγής και τις τιμές του ελαιολάδου για την επόμενη χρονιά», δήλωσε.

Η ξηρασία έχει επηρεάσει και τη συγκομιδή στο Ηνωμένο Βασίλειο, με χονδρεμπόρους να στρέφονται σε εισαγωγές από την Ισπανία και άλλες χώρες για βασικά προϊόντα όπως το μαρούλι iceberg και το μπρόκολο, ενώ οι Βρετανοί αγρότες προειδοποιούν για ελλείψεις.

Ο Τζέισον Μπουλ, διευθύνων σύμβουλος της βρετανικής εισαγωγικής εταιρείας τροφίμων Eurostar Commodities, δήλωσε: «Τα επαναλαμβανόμενα κύματα καύσωνα επιτάχυναν την ωρίμανση και τη συγκομιδή των χειμερινών καλλιεργειών σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, μειώνοντας την κρίσιμη περίοδο πλήρωσης των σπόρων και επηρεάζοντας αρνητικά το μέγεθος, την ποιότητα και τις συνολικές αποδόσεις τους. Η συγκομιδή των χειμερινών καλλιεργειών εξελίσσεται γρήγορα και σε πολλές χώρες παραμένει σε ικανοποιητικά επίπεδα, όμως η ζέστη έχει περιορίσει τις αποδόσεις και ενδέχεται να επηρεάσει και την ποιότητα των σιτηρών.

» Οι θερινές καλλιέργειες αντιμετωπίζουν πολύ μεγαλύτερη απειλή λόγω της ξηρασίας, της εξάντλησης της υγρασίας του εδάφους και των υψηλών θερμοκρασιών κατά την περίοδο της ανθοφορίας. Οι αρδευόμενες καλλιέργειες αποδίδουν καλύτερα από εκείνες που εξαρτώνται από τις βροχοπτώσεις, όμως η αυξανόμενη ζήτηση για νερό και οι πιθανές περιοριστικές πολιτικές στην άρδευση δημιουργούν επιπλέον κινδύνους».

Ο ίδιος χαρακτήρισε την Τουρκία ως τη «μεγάλη θετική εξαίρεση», καθώς η δροσερή και υγρή άνοιξη οδήγησε σε ιστορικά υψηλές αποδόσεις στις χειμερινές καλλιέργειες, ενώ και οι προοπτικές για τις θερινές καλλιέργειες παραμένουν ευνοϊκές.

Θετική εικόνα παρουσιάζει και η Ιταλία, ιδιαίτερα στην παραγωγή του σιταριού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή αλευριού κατάλληλου για κέικ και μπισκότα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει αύξηση της ιταλικής παραγωγής κατά 10%, χάρη στις υψηλότερες αποδόσεις. Καλή χρονιά καταγράφει επίσης η Ρουμανία, έπειτα από αρκετά χρόνια ξηρασίας. Τέλος, ο Τσέζαρ Γκεοργκέ, της εταιρείας συμβούλων για την αγορά σιτηρών Agricolumn, εκτίμησε ότι η φετινή παραγωγή καλαμποκιού στη Ρουμανία θα φτάσει τους 8,2 εκατ. τόνους, έναντι επίσημης εκτίμησης για 7,75 εκατ. τόνους το 2025, σύμφωνα με το Reuters.

Πηγή: The Guardian