Από την κρίση στη νέα τραπεζική καριέρα

Με την ανακοίνωση των βαθμών των Πανελλαδικών και την έναρξη της διαδικασίας συμπλήρωσης των μηχανογραφικών, χιλιάδες νέοι αναζητούν τη σχολή που θα καθορίσει την επόμενη ημέρα της ζωής τους. Μαζί με την επιλογή σπουδών, όμως, αλλάζει και κάτι ακόμη. Οι ίδιοι οι κλάδοι που διεκδικούν το ενδιαφέρον τους. Ανάμεσά τους βρίσκεται και ένας που μέχρι πριν από λίγα χρόνια ελάχιστοι θα φαντάζονταν ότι θα επέστρεφε στο προσκήνιο, o χρηματοπιστωτικός κλάδος. Ένας χώρος που για μια ολόκληρη δεκαετία ταυτίστηκε με την κρίση, σήμερα όμως επαναπροσδιορίζεται μέσα από την ψηφιακή τεχνολογία, τα δεδομένα, την τεχνητή νοημοσύνη και ειδικότητες που μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχαν καν.

Η σκέψη αυτή ήρθε ξανά στο μυαλό μου πριν από λίγες ημέρες, σε ένα από τα πολλά συνέδρια που γίνονται. Εκεί συνάντησα ένα τραπεζικό στέλεχος, με τον οποίο είχαμε γνωριστεί στα πρώτα χρόνια της δημοσιογραφικής μου πορείας. Είχε πλέον αποχωρήσει από την τράπεζα όπου εργάστηκε αξιοποιώντας πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου. Άλλος κύκλος, μου είπε χαμογελώντας. Η κουβέντα πήγε σχεδόν αυθόρμητα στο πώς έχει αλλάξει το τραπεζικό επάγγελμα και κυρίως στο πώς το βλέπουν σήμερα οι νεότερες γενιές. Την προηγούμενη δεκαετία οι τράπεζες ήταν για πολλούς συνώνυμες της κρίσης, της αβεβαιότητας και ενός επαγγέλματος που έμοιαζε να έχει χάσει τη δυναμική του. Ένα περιβάλλον αυστηρό, ιεραρχικό και με περιορισμένες προοπτικές. Σήμερα όμως, όπως μου είπε, η εικόνα αυτή έχει αλλάξει ουσιαστικά.

Τον ρώτησα τι σημαίνει αυτό στην πράξη. Πίσω από τις ψηφιακές υπηρεσίες, τα mobile apps και την αξιοποίηση των δεδομένων διαμορφώνεται ένα εντελώς διαφορετικό οικοσύστημα. Οι τράπεζες αναζητούν πλέον ανθρώπους από πολύ ευρύτερο φάσμα ειδικοτήτων. Αποφοίτους πληροφορικής, data scientists, ειδικούς στην τεχνητή νοημοσύνη, επαγγελματίες της κυβερνοασφάλειας, ανθρώπους με εμπειρία στις start-ups και στο venture capital, αλλά και στελέχη που γνωρίζουν τη βιωσιμότητα και τη διαχείριση των νέων κινδύνων.

Η κουβέντα μεταφέρθηκε γρήγορα στο εργασιακό περιβάλλον. Τα διοικητικά και επιχειρησιακά κέντρα των τραπεζών, συνέχισε, μοιάζουν όλο και λιγότερο με τα παραδοσιακά γραφεία του παρελθόντος και όλο και περισσότερο με σύγχρονα hubs τεχνολογίας και καινοτομίας. Agile ομάδες, με πολλές ειδικότητες και στενή συνεργασία μεταξύ business, τεχνολογίας και κανονιστικής συμμόρφωσης. Η τράπεζα δεν είναι πλέον μόνο ένας χρηματοπιστωτικός οργανισμός, λειτουργεί ολοένα και περισσότερο ως μια πλατφόρμα που συνδυάζει χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, τεχνολογία και καινοτομία.

Κάπου εκεί τον ρώτησα γιατί το τραπεζικό επάγγελμα αρχίζει να γίνεται ξανά ελκυστικό. Η απάντησή του ήταν άμεση. Όχι επειδή επιστρέφει το παλιό μοντέλο της σίγουρης δουλειάς, αυτό έχει τελειώσει. Σήμερα η επιλογή μιας τράπεζας γίνεται γιατί προσφέρει δυνατότητες εξέλιξης, συνεχή μάθηση και συνεργασία ανθρώπων από διαφορετικά επιστημονικά πεδία. Εκεί μπορούν να συνυπάρξουν ο software engineer με τον οικονομολόγο, ο ειδικός στην κυβερνοασφάλεια με τον relationship manager και ο data analyst με τον άνθρωπο που γνωρίζει τις ανάγκες μιας μικρομεσαίας επιχείρησης.

Όταν η συζήτηση έφτασε στις νέες ειδικότητες, στάθηκε ιδιαίτερα σε αυτές. Ρόλοι όπως digital product owner ή cybersecurity architect δεν αποτελούν απλώς νέες επαγγελματικές ονομασίες. Αντανακλούν τον τρόπο με τον οποίο μετασχηματίζονται οι ίδιες οι τράπεζες. Η ανάπτυξη ψηφιακών προϊόντων, η εμπειρία του πελάτη και η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης αποκτούν πλέον κεντρικό ρόλο, δημιουργώντας ανάγκη για στελέχη που μπορούν να συνδυάζουν τεχνογνωσία, κανονιστική συμμόρφωση και υπεύθυνη χρήση των δεδομένων. Αυτό ασφαλώς δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκαν οι απαιτήσεις, οι πιέσεις ή οι υψηλοί στόχοι που χαρακτηρίζουν το τραπεζικό περιβάλλον. Σημαίνει όμως ότι το αντικείμενο της δουλειάς έχει αλλάξει ριζικά. Για έναν νέο άνθρωπο που ξεκινά σήμερα την επαγγελματική του διαδρομή, οι τράπεζες λειτουργούν ολοένα και περισσότερο ως χώροι μάθησης, όπου μπορεί να αποκτήσει εμπειρία στην τεχνολογία, στην ανάλυση δεδομένων, στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και στη λήψη σύνθετων επιχειρηματικών αποφάσεων. Αυτός ο συνδυασμός γνώσης, ταχύτητας και πολυπλοκότητας είναι που κάνει τον κλάδο να αποκτά ξανά ενδιαφέρον.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και σε έναν ακόμη τομέα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια δύσκολα θα συνέδεε κανείς με τις τράπεζες. Η βιωσιμότητα και η κλιματική αλλαγή δημιουργούν εντελώς νέα πεδία απασχόλησης. Ο climate risk expert ή ο sustainability risk specialist δείχνουν ότι οι τράπεζες καλούνται πλέον να ενσωματώσουν τις μεγάλες προκλήσεις της εποχής στη στρατηγική τους, μετατρέποντας τους περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς κινδύνους σε μετρήσιμες επιχειρηματικές παραμέτρους.

Λίγο πριν ολοκληρωθεί η συζήτηση, στάθηκε σε κάτι ακόμη. Παρά την τεχνολογία, το τραπεζικό επάγγελμα παραμένει βαθιά ανθρώπινο. Η επικοινωνία, η κατανόηση των αναγκών του πελάτη και η διαχείριση σχέσεων εξακολουθούν να βρίσκονται στον πυρήνα του. Απλώς σήμερα υποστηρίζονται από δεδομένα, ψηφιακά εργαλεία και νέες τεχνολογίες που οδηγούν σε καλύτερες αποφάσεις.

Φεύγοντας του είπα ότι αρκετοί νέοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις τράπεζες με επιφυλακτικότητα. Χαμογέλασε. Για αυτό έχει σημασία να μιλάμε για τις αλλαγές που έχουν ήδη συντελεστεί. Οι τράπεζες αναζητούν πλέον ανθρώπους που μπορούν να συνδυάζουν διαφορετικές δεξιότητες, να προσαρμόζονται γρήγορα και να μαθαίνουν διαρκώς. Δεν αναζητούν μόνο παραδοσιακά βιογραφικά. Αναζητούν ανθρώπους που μπορούν να συνδέσουν την οικονομία, την τεχνολογία και την καινοτομία.

Ίσως τελικά η μεγαλύτερη αλλαγή να μην αφορά μόνο τις ίδιες τις τράπεζες, αλλά τη γενιά που αρχίζει να τις βλέπει διαφορετικά. Όχι ως τον χώρο της στασιμότητας και της γραφειοκρατίας, αλλά ως έναν οργανισμό όπου συναντώνται η οικονομία, η τεχνολογία και η καινοτομία. Και αυτή δεν είναι μια συγκυριακή αλλαγή εικόνας, είναι ο μετασχηματισμός ενός ολόκληρου κλάδου, που επιστρέφει στο επίκεντρο των επιλογών μιας νέας γενιάς επαγγελματιών.