Σακελλαροπούλου: Το Σύνταγμα και το στοίχημα για την ηγεσία της δικαιοσύνης

Η τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου παρεμβαίνει στον διάλογο για τη συνταγματική αναθεώρηση, εστιάζοντας στο κρίσιμο ζήτημα της επιλογής ηγεσίας της δικαιοσύνης.

Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου, σε άρθρο της στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», εξετάζει το κατά πόσο η ισχύουσα συνταγματική πρόβλεψη για την επιλογή των προέδρων και εισαγγελέων των ανώτατων δικαστηρίων διασφαλίζει την απαιτούμενη ισορροπία ανάμεσα στις εξουσίες.

Υπενθυμίζει ότι η ισχύουσα διάταξη του άρθρου 90 παρ. 5, σύμφωνα με την οποία η επιλογή γίνεται από το Υπουργικό Συμβούλιο, υφίσταται από το 1911 και αποτελεί τη μοναδική σύνδεση μεταξύ δικαστικής και εκτελεστικής εξουσίας, έκφραση της αρχής της λαϊκής κυριαρχίας. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η υπόλοιπη σταδιοδρομία των δικαστών ελέγχεται αποκλειστικά από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, δηλαδή από συναδέλφους τους.

Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου σημειώνει ότι η πλήρης μεταφορά της αρμοδιότητας σε κοινοβουλευτικό όργανο ή σε ένα διευρυμένο εκλεκτορικό σώμα ενδέχεται να δημιουργήσει νέα προβλήματα. Η εμπλοκή περισσότερων πολιτικών ή άλλων κέντρων εξουσίας μπορεί να οδηγήσει σε νέες μορφές εξαρτήσεων, αντί να ενισχύσει ουσιαστικά την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης.

Παράλληλα, θεωρεί προβληματική και την αποκλειστική επιλογή της ηγεσίας από τους ίδιους τους δικαστές, καθώς το συνταγματικό μοντέλο δεν προβλέπει μια πλήρως αυτόνομη δικαστική εξουσία αποκομμένη από τις υπόλοιπες λειτουργίες του κράτους.

Στο άρθο της, η Κατερίνα Σακελλαροπούλου επικαλείται τον αείμνηστο καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου Σταύρο Τσακυράκη: «Δεν είναι δυνατόν να συζητάμε ζητήματα αρχών και συγκρότησης θεσμών παίρνοντας ως σταθερό δεδομένο την άθλια πρακτική μας. Δεν υπάρχουν θεσμοί που μπορούν να λειτουργήσουν με κακόβουλους ανθρώπους». Υπό αυτό το πρίσμα, θεωρεί ότι για τις αποτυχημένες επιλογές ηγεσίας ευθύνονται κατά κύριο λόγο τα πρόσωπα και όχι η ίδια η συνταγματική ρύθμιση.

Η τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας προτείνει μια πιο ισορροπημένη λύση: βελτίωση του ισχύοντος συστήματος, με υποχρεωτική υπόδειξη περιορισμένου αριθμού υποψηφίων (π.χ. τριών) από τις Ολομέλειες και δέσμευση της κυβέρνησης να επιλέξει αποκλειστικά ανάμεσά τους. Έτσι, η γνώμη του δικαστικού σώματος θα αποκτούσε ουσιαστικό βάρος, χωρίς να αποκοπεί η τελική κρίση από την εκτελεστική εξουσία.

Κλείνοντας, η Κατερίνα Σακελλαροπούλου προειδοποιεί ότι η εμπλοκή επιπλέον κέντρων εξουσίας ενέχει τον κίνδυνο «το φάρμακο να σκοτώσει τον ασθενή», δηλαδή μια αναθεώρηση που αντί να θεραπεύσει τις παθογένειες, θα αποτελέσει καίριο πλήγμα στην ποιότητα της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου.