Τέλος στα πανωτόκια: Τι αλλάζει σε καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες έως 100.000 ευρώ

Το Υπουργείο Ανάπτυξης προωθεί ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που φέρνει σημαντικές αλλαγές στην αγορά καταναλωτικής πίστης, θέτοντας τέλος στα λεγόμενα «πανωτόκια» σε δάνεια και πιστωτικές κάρτες έως 100.000 ευρώ χωρίς εξασφαλίσεις.

Το νομοσχέδιο για τα «πανωτόκια» στοχεύει στην ουσιαστική προστασία των δανειοληπτών και ευθυγραμμίζεται με σχετική ευρωπαϊκή οδηγία (Οδηγία (ΕΕ) 2023/2225 Συμβάσεις πίστωσης καταναλωτών).

Κεντρικός άξονας της ρύθμισης είναι η επιβολή ανώτατου ορίου στη συνολική οφειλή, η οποία δεν θα μπορεί να ξεπερνά ένα ποσοστό μεταξύ 30% και 50% του αρχικού κεφαλαίου. Π.χ. Για ένα καταναλωτικό δάνειο 5.000 ευρώ, το τελικό ποσό που θα εισπράξει η τράπεζα, η fintech ή οι servicers δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 7.500 ευρώ. Οτιδήποτε πάνω από το συγκεκριμένο ποσό, θα διαγράφεται αυτομάτως.

Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο υπερχρέωσης, όπου οι δανειολήπτες καλούνται να αποπληρώσουν ποσά πολλαπλάσια του αρχικού δανείου λόγω υψηλών επιτοκίων και ανατοκισμού. Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης το γεγονός ότι το μέτρο καλύπτει και τις πιστωτικές κάρτες, οι οποίες συχνά επιβαρύνονται με ιδιαίτερα υψηλά επιτόκια.

Προσοχή! Δεν έχει διευκρινιστεί αν η ρύθμιση θα έχει αναδρομική ισχύ. Αν, δηλαδή, θα εφαρμόζεται σε υφιστάμενα χρέη που διαχειρίζονται τράπεζες ή servicers ή σε οφειλές που θα δημιουργηθούν μετά το νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης.

Σημειώνεται ακόμη ότι στο πλαίσιο ενίσχυσης της διαφάνειας και της προστασίας των καταναλωτών, εισάγεται και το δικαίωμα υπαναχώρησης από τη σύμβαση δανείου εντός 14 ημερών από την υπογραφή της, δίνοντας έτσι στους πολίτες τη δυνατότητα να επανεξετάσουν την απόφασή τους χωρίς σημαντική επιβάρυνση.

Παρά τις αλλαγές αυτές με τα πανωτόκια στα καταναλωτικά δάνεια και τις πιστωτικές κάρτες έως 100.000 ευρώ, στις οποίες αναφέρθηκε στην κυριακάτικη ανάρτησή του ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, η επίπτωση για τις τράπεζες (σ.σ. σε επίπεδο αποτελεσμάτων) αναμένεται να είναι περιορισμένη χωρίς να επηρεάζει σημαντικά τα βασικά οικονομικά μεγέθη.

Κερδισμένοι και χαμένοι από τις αλλαγές στα πανωτόκια

Στην πράξη, το νέο πλαίσιο φαίνεται να εξυπηρετεί κυρίως όσους έχουν ήδη πρόσβαση στο τραπεζικό σύστημα, αφήνοντας στο περιθώριο τους πιο ευάλωτους.

Πιο συγκεκριμένα, με την επιβολή ανώτατου ορίου στη συνολική οφειλή, οι δανειολήπτες αποκτούν για πρώτη φορά σαφή εικόνα του μέγιστου ποσού που θα κληθούν να αποπληρώσουν. Έτσι, αποτρέπεται το φαινόμενο της εκτίναξης των χρεών λόγω υψηλών επιτοκίων και ανατοκισμού, σε περίπτωση καθυστερήσεων στην πληρωμή, ενώ ιδιαίτερα ωφελημένοι μπορεί να βγουν οι δανειολήπτες με δάνεια σε καθυστέρηση (σ.σ. εφόσον ισχύσει η αναδρομικότητα του μέτρου), καθώς θα περιοριστεί η συνεχής διόγκωση των οφειλών τους, ενώ παράλληλα θα ενθαρρύνονται πιο ρεαλιστικές ρυθμίσεις.

Την ίδια στιγμή, οι τράπεζες καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον χαμηλότερων αποδόσεων από τόκους, ωστόσο η επίπτωση εκτιμάται ως διαχειρίσιμη, όπως αναφέρθηκε και νωρίτερα. Επίσης, με ισχυρότερη κεφαλαιακή βάση και καλύτερη εικόνα κινδύνου, μπορούν να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν πιο «ασφαλείς» πελάτες, ενισχύοντας έτσι τη σταθερότητα του συστήματος.

Στον αντίποδα, οι δανειολήπτες υψηλού ρίσκου ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με αυστηρότερα κριτήρια έγκρισης, μένοντας με αυτόν τον τρόπο εκτός πιστωτικής γραμμής. Και αυτό καθώς οι δανειστές δεν θα μπορούν πλέον να αντισταθμίσουν τον αυξημένο κίνδυνο μέσω υψηλών επιτοκίων. Εξ ου και αναμένεται να απορρίπτουν περισσότερες αιτήσεις, περιορίζοντας την πρόσβαση σε χρηματοδότηση για όσους τη χρειάζονται περισσότερο.

Παράλληλα, οι εταιρείες fintech που δραστηριοποιούνταν σε αυτό το τμήμα της αγοράς, θα δουν το επιχειρηματικό τους μοντέλο να πιέζεται σημαντικά.

Σε κάθε περίπτωση, το νέο πλαίσιο με τα πανωτόκια σε καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες έως 100.000 ευρώ ενισχύει την προστασία και τη διαφάνεια, αλλά ταυτόχρονα καθιστά το σύστημα πιο αυστηρό για αρκετούς δανειολήπτες με αυξημένο κίνδυνο.