Fitch για Ελλάδα: Ανθεκτική οικονομία με «αγκάθια» – Η ενεργειακή απειλή από τον πόλεμο στο Ιράν

Η ελληνική οικονομία εμφανίζει ανθεκτικότητα, ισχυρή δημοσιονομική επίδοση και σημαντική βελτίωση στην αγορά εργασίας, ωστόσο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει διαρθρωτικές αδυναμίες και νέους εξωτερικούς κινδύνους. Στο περιβάλλον αυτό, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί ένα ακόμη ενεργειακό σοκ για την παγκόσμια οικονομία, το οποίο θα μπορούσε να επηρεάσει τον πληθωρισμό, τις επιχειρήσεις και την ανάπτυξη. Αυτά επισημάνθηκαν σε webinar του οίκου αξιολόγησης Fitch Ratings για την ελληνική οικονομία.

Σύμφωνα με τον Greg Kiss της Fitch, οι ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο δημιουργούν ένα νέο σοκ στην προσφορά ενέργειας, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών και σε νέες πληθωριστικές πιέσεις σε διεθνές επίπεδο.

Όπως σημείωσε, η ένταση των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της σύγκρουσης. Εάν η κρίση δεν παραταθεί και διαρκέσει λιγότερο από έναν μήνα, η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας θα μπορούσε να παραμείνει κοντά στο 2%.

Η Ευρωζώνη αποτελεί ασπίδα στα διεθνή σοκ, σύμφωνα με αναλυτή της Fitch

Ο Greg Kiss τόνισε ότι η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη αποτελεί σημαντικό παράγοντα σταθερότητας σε περιόδους διεθνών αναταράξεων.

Η ένταξη στο κοινό νόμισμα λειτουργεί ως «ασπίδα» για την οικονομία, καθώς εξασφαλίζει σταθερότητα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και ευνοϊκές συνθήκες δανεισμού.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να επωφελείται από τους ευνοϊκούς όρους των δανείων που προέκυψαν από τα προγράμματα στήριξης της προηγούμενης δεκαετίας, ενώ ακόμη και αν βασιζόταν αποκλειστικά στις αγορές, οι συνθήκες χρηματοδότησης θα παρέμεναν ευνοϊκές.

Ωστόσο, η χώρα παραμένει ευάλωτη σε έναν τομέα: την εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας. Ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να επηρεάσει την οικονομία κυρίως μέσω της αύξησης των τιμών.

Στην αγορά εργασίας η μεγάλη βελτίωση μετά την κρίση

Η αγορά εργασίας αποτελεί ένα από τα πιο θετικά στοιχεία της ελληνικής οικονομίας, καθώς η απασχόληση έχει επιστρέψει στα επίπεδα του 2010.

Σήμερα περίπου 4,5 εκατομμύρια άνθρωποι εργάζονται στην Ελλάδα, αριθμός που αντιστοιχεί σε υψηλότερο ποσοστό απασχόλησης σε σχέση με την περίοδο πριν από την οικονομική κρίση.

Παράλληλα όμως, η δομή της οικονομίας έχει αλλάξει σημαντικά, ενώ ο πληθυσμός της χώρας έχει μειωθεί.

Ο Greg Kiss προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να δημιουργηθεί υπερβολικά αισιόδοξη εικόνα, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν «legacy issues», δηλαδή διαρθρωτικά προβλήματα που αποτελούν κληρονομιά της κρίσης.

Ένα από τα σημαντικότερα είναι το επίπεδο του κατά κεφαλήν εισοδήματος, το οποίο εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η υστέρηση αυτή είναι αποτέλεσμα της μεγάλης συρρίκνωσης του ΑΕΠ και των εισοδημάτων κατά την περίοδο της κρίσης χρέους.

Δημόσια οικονομικά: Ισχυρά πλεονάσματα και μείωση χρέους

Ο οίκος αξιολόγησης δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη δημοσιονομική επίδοση της Ελλάδας, την οποία χαρακτηρίζει ιδιαίτερα ισχυρή.

Η χώρα καταγράφει πρωτογενή πλεονάσματα, κάτι που – όπως σημειώνεται – αποτελεί σχετικά σπάνιο φαινόμενο τόσο στην Ευρωζώνη όσο και διεθνώς.

Η δημοσιονομική εικόνα έχει ενισχυθεί από διαρθρωτικές αλλαγές, όπως η μείωση της δημόσιας κατανάλωσης ως ποσοστό του ΑΕΠ, γεγονός που δείχνει ότι η δημοσιονομική προσαρμογή έχει πιο μόνιμα χαρακτηριστικά.

Η Fitch εκτιμά ότι το δημόσιο χρέος θα συνεχίσει να μειώνεται τα επόμενα χρόνια:

• στο 145% του ΑΕΠ το 2025

• στο 138% το 2026

• στο 132% το 2027

Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στον συνδυασμό ισχυρών πρωτογενών πλεονασμάτων και θετικών ρυθμών ανάπτυξης.

Παράλληλα, ορισμένα μέτρα στήριξης της οικονομίας – όπως φοροελαφρύνσεις και επιδοτήσεις ενοικίων – έχουν σχεδιαστεί ώστε να μην δημιουργούν σημαντική δημοσιονομική επιβάρυνση. Σύμφωνα με τη Fitch, διαθέτουν θετικό δημοσιονομικό πολλαπλασιαστή και ενισχύουν την οικονομική δραστηριότητα.

Η τελευταία αναβάθμιση της Ελλάδας από τον οίκο έγινε τον Νοέμβριο, ανεβάζοντας τη χώρα στη βαθμίδα BBB, εντός επενδυτικής κατηγορίας. Η αξιολόγηση αυτή βασίζεται κυρίως στη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, στη σταθερή μείωση του χρέους και στην ανθεκτικότητα της οικονομίας.

Στην κλίμακα της Fitch η Ελλάδα βρίσκεται ελαφρώς χαμηλότερα από χώρες όπως η Ιταλία και η Βουλγαρία, που αξιολογούνται με BBB+.

Τράπεζες και γεωπολιτικοί κίνδυνοι οι σημαντικότεροι παράγοντες αβεβαιότητας

Η παρουσίαση της Fitch εξέτασε και την πορεία του τραπεζικού συστήματος, το οποίο εμφανίζει σαφή βελτίωση τα τελευταία χρόνια.

Οι ελληνικές τράπεζες καταγράφουν:

• αύξηση δανείων περίπου 8% το 2025

• σημαντική ενίσχυση εσόδων από προμήθειες

• ισχυρή λειτουργική κερδοφορία.

Η Fitch εκτιμά ότι η Εθνική Τράπεζα και η Eurobank έχουν θετικές προοπτικές αξιολόγησης. Για την Alpha Bank και την Πειραιώς μια πιθανή αναβάθμιση θα απαιτούσε περαιτέρω βελτίωση στην ποιότητα του ενεργητικού.

Παρά την πρόοδο, παραμένει η διασύνδεση κράτους και τραπεζών, κυρίως μέσω αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων ύψους περίπου 12 δισ. ευρώ και κρατικών εγγυήσεων περίπου 18 δισ. ευρώ που σχετίζονται με τα προγράμματα τιτλοποίησης μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Αναφερόμενος στο διεθνές περιβάλλον, ο Emmanuel Bulle της Fitch προειδοποίησε ότι η σύγκρουση στο Ιράν θα μπορούσε να έχει ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις εάν παραταθεί.

Μια μακρόχρονη γεωπολιτική κρίση ενδέχεται να επηρεάσει τις τιμές ενέργειας, τον πληθωρισμό, τα spreads των ομολόγων και τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.

Ορισμένοι κλάδοι, όπως οι εταιρείες κοινής ωφέλειας, θα μπορούσαν να επωφεληθούν από την άνοδο των τιμών του φυσικού αερίου. Αντίθετα, τομείς όπως ο τουρισμός και οι μεταφορές ενδέχεται να δεχθούν πιέσεις εάν η κρίση διαρκέσει.